Tarihte Ali Kuşçu kimdir neler yapmış? Ali Kuşçu’nun dini nedir hangi padişah döneminde yaşamıştır

TRT 1’in üç sezondur salı akşamları seyirciyi ekran başına toplayan, Miray Yapım imzalı dönem dizisi Mehmed:Fetihler Sultanı’na uluslararası bir isim daha konuk oluyor. Dizinin oyuncu kadrosuna katılan Javohir Zokirov’un, ilerleyen bölümlerde dönemin önemli bilim insanlarından Ali Kuşçu karakterini oynayacağı açıklandı ve bu gelişme gündem oldu. Bilim insanı Ali Kuşçu’nun kim olduğu ve neler yapmış olduğu ise merak edilmeye başlandı. İşte detaylar…

ALİ KUŞÇU KİMDİR,NELER YAPMIŞ?

Türk-İslam dünyasının astronomi ve matematik alimleri arasında haklı bir üne sahip olan Ali Kuşçu‘nun 15. yüzyılın ilk çeyreğinde Semerkand’ta doğduğu sanılıyor. “Kuşçu” lakabı ise babasının o dönemde Timur İmparatorluğu’nun 4. sultanı, astronomi çalışmalarının temelini oluşturan trigonometri ilmi üzerinde oldukça önemli çalışmaları bulunan Uluğ Bey’in kuşçubaşısı olmasından kaynaklanıyor.

Uluğ Bey’in oğlu gibi sevdiği ve yetiştirdiği Ali Kuşçu, dini ilimlerin yanı sıra dil, matematik, astronomi konusunda da dersler aldı. Semerkand’da tahsilini tamamladıktan sonra Kirman ve Herat’ta bulunan ve astronomi ve dini bilgilerini genişleten Ali Kuşçu, daha sonra yeniden Semerkand’a döndü. Bir dönem Semerkand Rasathanesi’nin başına getirildiği sanılan Ali Kuşçu, Uluğ Bey’in ölümünün ardından çıkan taht kavgaları sırasında hacca gideceğini belirterek kentten ayrıldı.

Bir dönem Herat, Taşkent ve Tebriz’de bulunan Ali Kuşçu, 1470’lerde elçi olarak gittiği Fatih Sultan Mehmet’ten Osmanlı topraklarında çalışması konusunda teklif aldı. Bu teklifi kabul eden Ali Kuşçu, elçilik görevini tamamlayıp ailesiyle birlikte yeniden kente döndüğü sırada, Fatih Sultan Mehmet tarafından görevlendirilen İstanbul Kadısı Hocazade Müslihü’d-Din Mustafa başkanlığındaki bir heyet tarafından İstanbul yakınlarında karşılandı. Otlukbeli Savaşı’ndan sonra Ayasofya Medresesi Müderrisliğine atanan Ali Kuşçu, hayatının son yıllarını İstanbul’da geçirdi. Astronomi, matematik, dil ve kelam alanlarında pek çok öğrenci yetiştiren Ali Kuşçu, İstanbul’un enlem ve boylamını ölçtü, dünyanın eğikliğini, ayın evrelerini hesapladı ve çeşitli güneş saatleri yaptı. Ali Kuşçu 16 Aralık 1474’teki vefatının ardından Eyüpsultan ilçesindeki Eyüp Sultan Türbesi haziresine defnedildi.

ALİ KUŞÇU’NUN DİNİ NEDİR?

Sünni bir anlayışa sahip olan Kuşçu’nun şerh ettiği bu metin, Şia düşüncesini temel alarak yazılmış olmasına rağmen, esere dair yaptığı eleştiriler salt mezhep temelli olmamıştır. Kuşçu, ilmi tenkitlerini ileri sürerken özellikle belirli delillere dayanmaya dikkat etmiştir.

ALİ KUŞÇU HANGI PADIŞAH DÖNEMİNDE YAŞAMIŞTIR?

Asıl adı “Alaeddin Ali” olan Kuşçu’nun, Bilime verdiği önemle bilinen Osmanlı Padişahı Fatih Sultan Mehmet tarafından Ayasofya Medresesi’ne müderris olarak tayin edilmesiyle Fatih Sultan Mehmet, 1473’te Uzun Hasan üzerine yaptığı seferde yanında götürdüğü Ali Kuşçu’yu, dönüşte Ayasofya Medresesi’ne müderris tayin etti. İstanbul’da astronomi ve matematik alanındaki çalışmalara canlılık getiren Ali Kuşçu’nun derslerini ilim adamlarının dahi takip ettiği biliniyor.

Kuşçu, medresedeki görevinin yanında medrese nizamnamelerini de hazırlarken, sadece astronomi ve matematik alanında değil kelam ve felsefe alanlarında eserler kaleme aldı. ali kuşçu nun fatih sultan Mehmet dönemşnbde yaşadığı bilinmektedir.