{"id":106669,"date":"2024-12-15T14:30:31","date_gmt":"2024-12-15T11:30:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/?p=106669"},"modified":"2024-12-15T14:30:31","modified_gmt":"2024-12-15T11:30:31","slug":"otizm-gorulme-sikliginda-inanilmaz-artis-uzmanlari-bile-saskina-cevirdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/otizm-gorulme-sikliginda-inanilmaz-artis-uzmanlari-bile-saskina-cevirdi\/","title":{"rendered":"Otizm g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131nda inan\u0131lmaz art\u0131\u015f uzmanlar\u0131 bile \u015fa\u015fk\u0131na \u00e7evirdi"},"content":{"rendered":"

Otizm g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131nda inan\u0131lmaz art\u0131\u015f uzmanlar\u0131 bile \u015fa\u015fk\u0131na \u00e7evirdi. Y\u0131llarca nadiren g\u00f6r\u00fclen otizm, son zamanlarda h\u0131zla art\u0131\u015f g\u00f6steriyor. Eskiden 10 bin \u00e7ocukta 2-4 oran\u0131nda rastlan\u0131rken, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde 36 \u00e7ocuktan 1’inde g\u00f6zlemleniyor. Uzmanlar, fazla ekran kullan\u0131m\u0131n\u0131n otizmi tetikleyen fakt\u00f6rlerden biri oldu\u011funu belirtiyor. Bu konuda ailelere rehberlik etmek amac\u0131yla uzmanlar, \u00f6zel bireyleri olan aileleri bilgilendiriyor.<\/p>\n

OT\u0130ZM G\u00d6R\u00dcLME SIKLI\u011eINDA \u0130NANILMAZ ARTI\u015e UZMANLARI B\u0130LE \u015eA\u015eKINA \u00c7EV\u0130RD\u0130<\/h3>\n

Ge\u00e7mi\u015fte nadir bir durum olarak kabul edilen otizm, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde neredeyse pandemi gibi yay\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. G\u00f6r\u00fclme oran\u0131 10 bin \u00e7ocuktan 2-4’ten, 36 \u00e7ocuktan 1’e kadar d\u00fc\u015ft\u00fc. N\u00f6rogeli\u015fimsel bir rahats\u0131zl\u0131k olan otizmin, erken ya\u015flarda uygulanan e\u011fitimle \u00e7o\u011funlukla ortadan kald\u0131r\u0131labilece\u011fi ifade ediliyor. Ancak, e\u011fitim almad\u0131\u011f\u0131 takdirde \u00e7ocu\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ilerledik\u00e7e, belirtiler daha da \u015fiddetleniyor. Belirli bir ya\u015ftan sonra ise, bu durumu d\u00fczeltmek olduk\u00e7a zorla\u015f\u0131yor. Kocaeli’nin Ba\u015fiskele il\u00e7esindeki Atlantis \u00d6zel E\u011fitim ve Rehabilitasyon Merkezi, \u00f6zellikle otizmin art\u0131\u015f g\u00f6sterdi\u011fi b\u00f6lgelerde ailelere rehberlik yap\u0131yor. Bu \u00e7er\u00e7evede Almanya’n\u0131n Stuttgart \u015fehrinde ‘Otizm Fark\u0131ndal\u0131k Paneli’ ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Panelde, alan\u0131nda uzman ki\u015filer ve akademisyenler ile Almanya’da ya\u015fayan \u00f6zel gereksinimli bireylerin aileleri kat\u0131ld\u0131. Toplant\u0131da, \u00f6zel \u00e7ocuklarda erken te\u015fhis ve e\u011fitimin kritik \u00f6nemi vurguland\u0131 ve \u00f6zel e\u011fitim konusunda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler verildi. Ayr\u0131ca, panelde aileler, y\u0131llard\u0131r yan\u0131t bulamad\u0131klar\u0131 sorular\u0131na yan\u0131t alma f\u0131rsat\u0131 buldu.<\/p>\n

\"Otizm\"
Otizm<\/figcaption><\/figure>\n

“S\u00dcREKL\u0130 EKRANA MARUZ KALAN \u00c7OCUK R\u0130SK ALTINDADIR”<\/h3>\n

Bolu \u0130zzet Baysal \u00dcniversitesi E\u011fitim Fak\u00fcltesi \u00d6zel E\u011fitim B\u00f6l\u00fcm\u00fc’nden Do\u00e7. Dr. Alparslan Karabulut, \u00f6zel gereksinimi olan \u00e7ocuklar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 tehlikeleri \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klad\u0131: “Kimler tehlike alt\u0131ndad\u0131r? Erken do\u011fan bebekler, ate\u015fli hastal\u0131klar ge\u00e7iren \u00e7ocuklar, beslenme sorunlar\u0131 ya\u015fayan \u00e7ocuklar, ileti\u015fim a\u00e7\u0131s\u0131ndan anne ya da \u00e7evreyle yeterince etkile\u015fimde bulunmayan \u00e7ocuklar, s\u00fcrekli ekran ba\u015f\u0131nda olan \u00e7ocuklar tehlike alt\u0131ndad\u0131r. Bu durumu daha da geni\u015fletebiliriz. \u00d6rne\u011fin, gen\u00e7 ya\u015fta ya da ileri ya\u015fta yap\u0131lan annelik, 40 ya\u015f \u00fcst\u00fc annelik risk ta\u015f\u0131yan durumlard\u0131r. Do\u011fum \u00f6ncesinde eksik bak\u0131m, vitamin ya da di\u011fer besin eksiklikleri risk olu\u015fturur. Annenin sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 da bu riski art\u0131rabilir. Anne-baba ile sa\u011fl\u0131kl\u0131 ileti\u015fim kurulamamas\u0131 da b\u00fcy\u00fck bir tehlike olu\u015fturur. Genellikle ‘anne’ vurgusu yap\u0131l\u0131r, fakat baban\u0131n da ileti\u015fimi son derece \u00f6nemlidir. E\u011fer her iki ebeveynle de sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ba\u011f kurulmazsa, \u00e7ocuk risk alt\u0131na girer. \u00c7evresel yoksunluk, beslenme eksiklikleri gibi bir\u00e7ok fakt\u00f6r de bu durumu etkileyebilir. Ayr\u0131ca erken do\u011fum olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u0131sa gebelikler, \u00f6nemli riskler do\u011furur.”<\/p>\n

“OT\u0130ZM SPEKTRUM BOZUKLU\u011eU \u00d6ZELL\u0130\u011e\u0130 TA\u015eIYAN HER \u00c7OCUK OT\u0130ZML\u0130 DE\u011e\u0130LD\u0130R”<\/h3>\n

Otizm spektrum bozuklu\u011fu belirtileri g\u00f6steren her \u00e7ocu\u011fun otizmli olmad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7eken Karabulut, “Bazen taklit becerisinde zorluk ya\u015fanabiliyor. Taklit, \u00f6zellikle 12. ayda olduk\u00e7a \u00f6nemli bir beceridir. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz \u00e7o\u011fu \u015feyimizi taklit ederek \u00f6\u011freniyoruz. Bu y\u00fczden taklitle ilgili s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fayan \u00e7ocuklara, \u00f6nce bu becerilerin kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6\u011frenmeye haz\u0131r olmayan birine bir \u015fey \u00f6\u011fretmek olduk\u00e7a zordur, bunlardan biri de taklit. Zamanla g\u00f6z temas\u0131 ve isme tepki gibi beceriler de eklenir. Bunlar, o \u00e7ocuklardan beklenen normal geli\u015fimsel \u00f6zelliklerdir. Ancak e\u011fer \u00e7ocuk ismine tepki vermez, bir \u015fey g\u00f6stermesi istendi\u011finde g\u00f6stermez, kelimeleri anlaml\u0131 bir \u015fekilde kullanmas\u0131 istenildi\u011finde tepki vermezse, burada bir sorun vard\u0131r. Ayr\u0131ca 5-10 kelime kullanmas\u0131 beklenirken kullanm\u0131yorsa, 24 aydan b\u00fcy\u00fck \u00e7ocuklarda sembolik oyun becerilerini g\u00f6rmek otizm spektrum bozuklu\u011fu olan bireylerde olduk\u00e7a zordur. Basit y\u00f6nergeleri takip etmekte zorlanabilirler ve \u00f6\u011frendikleri becerileri h\u0131zla kaybedebilirler.”<\/p>\n

\"Otizm\"
Otizm<\/figcaption><\/figure>\n

“D\u00dcZENL\u0130 \u015eEK\u0130LDE UYUMASI VE EKRAN S\u00dcRES\u0130N\u0130N YAPILANDIRILMASI GEREK\u0130YOR”<\/h3>\n

Normal geli\u015fim g\u00f6steren \u00e7ocuklar\u0131n ge\u00e7irdi\u011fi s\u00fcrecin, b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fim i\u00e7in en kritik a\u015fama oldu\u011funu belirten Karabulut, “Fiziksel olarak b\u00fcy\u00fcrken, ba\u015f da b\u00fcy\u00fcr, dolay\u0131s\u0131yla beyin de b\u00fcy\u00fcr. Beynin kapasitesi her ge\u00e7en g\u00fcn artmaktad\u0131r ve bu s\u00fcre\u00e7te sa\u011fl\u0131kl\u0131 geli\u015fim g\u00f6steren \u00e7ocuk, her \u015feyi duyusal kaydederek \u00f6\u011frenir. Al\u0131c\u0131lar\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k olur, sesleri duyar ve bunlar\u0131 anlamland\u0131r\u0131r. Konu\u015fmaya ba\u015flar, kendini ifade eder, ileti\u015fim kurar, bilgi verir, bilgi talep eder, yard\u0131m eder, yard\u0131m ister, selamla\u015f\u0131r. En son, hayali ve sembolik oyun a\u015famas\u0131na do\u011fru ilerleyen bir s\u00fcre\u00e7ten s\u00f6z ediyoruz. \u0130leti\u015fimsel i\u015flevlerin tamam\u0131n\u0131 yerine getirebilir. Geli\u015fim gerili\u011fi ya\u015fayan \u00e7ocuklar ise bunlar\u0131n hepsinde zorluk \u00e7eker. D\u00fczenli bir \u015fekilde uyumalar\u0131, do\u011fru \u015fekilde beslenmeleri ve ekran s\u00fcresinin d\u00fczenlenmesi gerekir. E\u011fer bunlar\u0131 do\u011fru \u015fekilde yap\u0131land\u0131rabilir, izlediklerini kontrol alt\u0131na alabilir ve ya\u015f grubuna uygun i\u00e7erikler izlemelerini sa\u011flayabilirsek, b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fimlerini etkili bir \u015fekilde denetlemi\u015f oluruz.”<\/p>\n

“ANNE KARNINDA BA\u015eLAR, \u00d6L\u00dcME KADAR DEVAM EDER”<\/h3>\n

Gazi \u00dcniversitesi’nden \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Ufuk \u00d6zkubat, otizm belirtileri g\u00f6steren 0-3 ya\u015f aras\u0131ndaki \u00e7ocuklar\u0131n erken te\u015fhis al\u0131p, e\u011fitim s\u00fcre\u00e7lerine ba\u015flamalar\u0131n\u0131n \u00f6nemine vurgu yapt\u0131. Bu \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6zellikle dil ve ileti\u015fim becerilerinin g\u00fc\u00e7lendirilmesinin \u00f6zel e\u011fitim ile m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu belirten \u00d6zkubat, “\u00c7ocu\u011fun ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde ya\u015fam s\u00fcrmesini sa\u011flamak veya ba\u015fkalar\u0131na en az d\u00fczeyde ba\u011f\u0131ml\u0131 olarak hayatlar\u0131n\u0131 devam ettirebilmeleri i\u00e7in erken e\u011fitim olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. \u00c7ocu\u011fun uzun bir e\u011fitim s\u00fcreci vard\u0131r. Akranlar\u0131yla birlikte e\u011fitim ald\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7ten s\u00f6z ediyoruz. Kayna\u015ft\u0131rma, b\u00fct\u00fcnle\u015ftirme programlar\u0131ndan bahsediyoruz. Burada bir \u00e7ocu\u011fun kayna\u015ft\u0131rma, b\u00fct\u00fcnle\u015ftirme ortamlar\u0131nda yer alabilmesi, \u00e7ocuklar\u0131n mevcut becerileriyle do\u011frudan ili\u015fkilidir. Erken d\u00f6nemde e\u011fitim alm\u0131\u015f \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z, kayna\u015ft\u0131rma ve b\u00fct\u00fcnle\u015ftirme ortamlarda daha fazla yer alabilirler. Bu da onlar\u0131n sosyal becerilerini geli\u015ftirme, sosyal ileti\u015fim davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirme konusunda \u00e7ok \u00f6nemli bir fakt\u00f6rd\u00fcr. N\u00f6rogeli\u015fimsel bozukluklar anne karn\u0131nda ba\u015flar ve \u00f6l\u00fcme kadar devam eder, fakat etkilerini en aza indirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n

T\u00dcRK E\u011e\u0130TMENLER ANLATTI AVRUPALI A\u0130LELER D\u0130NLED\u0130<\/h3>\n

Atlantis \u00d6zel E\u011fitim Merkezi’nin y\u00f6neticisi Mehmet Ali Ka\u015fka, d\u00fczenlenen seminerde ailelerin \u00f6zel e\u011fitim konusunda bilgilendirildi\u011fini ifade etti. Ailenin, \u00f6zel e\u011fitimdeki kritik rol\u00fcne dikkat \u00e7eken Ka\u015fka, “Bir \u00e7ocu\u011fun gelece\u011fi, anne ve baban\u0131n verece\u011fi kararlarla \u015fekillenecek, ya ye\u015ferecek ya da s\u00f6necek. Ailelere, \u00f6zel e\u011fitimle birlikte \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ne kadar g\u00fczel geli\u015febilece\u011fini anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. \u00d6zel e\u011fitimle bir an \u00f6nce tan\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00f6nemini vurgulamaya gayret ettik. Elbette T\u00fcrk e\u011fitmenlerle birlikte geldik, \u00fclkemizi bu anlamda gururland\u0131rd\u0131k. T\u00fcrk e\u011fitimcilerin Avrupa’da ne kadar \u00f6nemli olduklar\u0131n\u0131, ne kadar g\u00fczel i\u015fler yapt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6sterebilmekten mutluluk duyduk. Bu, hem sa\u011fl\u0131k hem e\u011fitim turizmi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, hem de teknolojik ve bilimsel anlamda \u00fclkemizin ne kadar ileri gitti\u011fini duyurma f\u0131rsat\u0131 bulmam\u0131z\u0131 sa\u011flad\u0131” dedi.<\/p>\n

Erken te\u015fhis ve e\u011fitimin \u00f6nemine de\u011finen Atlantis \u00d6zel E\u011fitim ve Rehabilitasyon Merkezi E\u011fitim Koordinat\u00f6r\u00fc Ebru Ger\u00e7ek ise, “Erken m\u00fcdahale ile \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za dokunarak geli\u015fimlerinde hem g\u00fczel bir yol kat etmeyi hem de h\u0131zl\u0131 bir ilerleme sa\u011flamay\u0131 hedefliyoruz” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Uzun y\u0131llar \u00e7ok az oranda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan otizm, son d\u00f6nemde h\u0131zla yay\u0131lmakta. Eskiden her 10 bin \u00e7ocuktan 2-4’\u00fcnde g\u00f6zlemlenirken, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde her 36 \u00e7ocuktan 1’inde g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Uzmanlar, a\u015f\u0131r\u0131 ekran kullan\u0131m\u0131n\u0131n otizmi tetikleyen etmenlerden biri oldu\u011funu ifade ediyor. Bu konuda ailelere yol g\u00f6stermek amac\u0131yla uzmanlar, \u00f6zel gereksinimi olan \u00e7ocuklara sahip aileleri bilgilendirmekte. Otizm g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131nda inan\u0131lmaz art\u0131\u015f uzmanlar\u0131 bile \u015fa\u015fk\u0131na \u00e7evirdi.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":106671,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[111],"tags":[4321,173],"class_list":["post-106669","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-anne-cocuk","tag-orizm","tag-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106669"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=106669"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106669\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":106692,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106669\/revisions\/106692"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/106671"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=106669"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=106669"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=106669"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}