{"id":56690,"date":"2023-04-26T14:35:00","date_gmt":"2023-04-26T11:35:00","guid":{"rendered":"https:\/\/new.mavikadin.com\/?p=56690"},"modified":"2024-09-16T17:10:11","modified_gmt":"2024-09-16T14:10:11","slug":"tuketim-cilginligini-tetikliyor-ihtiyacimiz-olmayani-neden-isteriz-iste-diderot-etkisi-hikayesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/tuketim-cilginligini-tetikliyor-ihtiyacimiz-olmayani-neden-isteriz-iste-diderot-etkisi-hikayesi\/","title":{"rendered":"T\u00fcketim \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tetikliyor! \u0130htiyac\u0131m\u0131z olmayan\u0131 neden isteriz? \u0130\u015fte Diderot Etkisi hikayesi\u2026"},"content":{"rendered":"

Sahip olduklar\u0131m\u0131zdan ziyade sahip olamad\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n cazip geldi\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda inan\u0131lmaz bir t\u00fcketim \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 r\u00f6van\u015fta. Diderot etkisi ya\u015famayan insan say\u0131s\u0131 belki de yok denecek kadar az. Peki ihtiyac\u0131m\u0131z olmayan\u0131 neden isteriz?<\/p>\n

Tüketim ç\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n her geçen gün artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sand\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan daha tehlikeli boyuta geldi\u011fi bir dönemdeyiz. \u0130stek mi, ihtiyaç m\u0131? sorusunu pas geçerek rastgele gerçekle\u015fen sat\u0131n al\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131n gerçekten ihtiyaç duymad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ba\u015fka ürünleri de alma konusunda te\u015fvik eden bir Diderot etkisi içerisindeyiz. Bu etki sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yeni \u015feyin bizi ba\u015fka yeni \u015feyler almaya te\u015fvik etti\u011fini anlatmak için kullan\u0131lan bir kavramd\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Diderot etkisi ismini Frans\u0131z filozof ve yazar Denis Diderot’tan al\u0131r. <\/strong>Denis Diderot’\u0131n 1769 y\u0131l\u0131nda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 “Eski Sabahl\u0131\u011f\u0131m \u0130çin Pi\u015fmal\u0131k” makalesinde: “Eski sabahl\u0131\u011f\u0131m\u0131n mutlak efendisiydim fakat yenisinin kölesi oldum.” sözleriyle içine dü\u015ftü\u011fü tüketim ç\u0131kmaz\u0131n\u0131 anlatm\u0131\u015ft\u0131r. Peki nedir bu Diderot Etkisi? Detaylar haberimizde…<\/p>\n

D\u0130DEROT NASIL ORTAYA ÇIKTI?<\/strong><\/h3>\n

Diderot etkisi, tüketim mallar\u0131yla ilgili sosyal bir olgudur. Bu etkinin iki boyutu vard\u0131r;<\/strong><\/p>\n

\u0130lk olarak tüketici ürün sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131nda bütünü sa\u011flamak için bu ürünle ba\u011flant\u0131l\u0131 yeni ürünler sat\u0131n al\u0131r.<\/p>\n

\u0130kincisi ise yeni sat\u0131n al\u0131mdan kaç\u0131nma durumudur. Ki\u015fi bütünlü\u011fü bozaca\u011f\u0131 kayg\u0131s\u0131yla yeni ürün almama davran\u0131\u015f\u0131 geli\u015ftirebilir.<\/p>\n

Hayat\u0131n\u0131n büyük k\u0131sm\u0131n\u0131 yoksul ya\u015fayan Frans\u0131z Filozof Diderot, fark\u0131nda bile olmadan içine dü\u015ftü\u011fü tüketim sarman\u0131 ‘Eski Sabahl\u0131\u011f\u0131m \u0130çin Pi\u015fmanl\u0131k’ isimli yaz\u0131s\u0131nda anlatarak hereksin hayat\u0131nda olan problemin ana fikrini yazarak günümüzde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Diderot etkisini gözler önüne seriyor.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

‘ESK\u0130 SABAHLI\u011eIM \u0130Ç\u0130N P\u0130\u015eMANLIK’<\/strong><\/h3>\n

Hikâye iki \u015fekilde rivayet ediliyor; Birinde, sabahl\u0131\u011f\u0131n hediye edildi\u011fi, di\u011ferindeyse kendisinin sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131nt\u0131s\u0131na yer veriliyor.<\/p>\n

K\u0131z\u0131n\u0131 evlendirmek üzere olan Diderot, yeterli imkana sahip de\u011fildi ve çareyi kütüphanesini satmakta bulur. Rus \u0130mparatoriçesi Büyük Katerina, maddi sorunlar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 duydu\u011fu Diderot’un kütüphanesini sat\u0131n al\u0131r. Kütüphaneyi evinde tutmas\u0131n\u0131 ister ve Diderot’u kütüphanecisi yaparak 25 y\u0131ll\u0131k maa\u015f\u0131n\u0131 pe\u015fin öder.<\/p>\n

K\u0131z\u0131n\u0131n ihtiyaçlar\u0131n\u0131 gideren ve rahata kavu\u015fan Diderot bu parayla kendisine \u015f\u0131k bir sabahl\u0131k sat\u0131n al\u0131r (ya da bir arkada\u015f\u0131 taraf\u0131ndan Diderot’a \u015f\u0131k bir sabahl\u0131k hediye edilir).<\/strong><\/p>\n

Yeni alm\u0131\u015f oldu\u011fu bu sabahl\u0131k ona o kadar güzel görünmü\u015ftür ki, Diderot sabahl\u0131\u011f\u0131 giydi\u011finde farkl\u0131 bir ruh haline kap\u0131l\u0131r. O zamana kadar gözüne gelmeyen eski ev e\u015fyalar\u0131 bu sabahl\u0131ktan sonra çirkin gelmeye ba\u015flar ve sabahl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu ortama uyum sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fünür. Bunun üzerine masas\u0131n\u0131, duvardaki resimlerini, koltu\u011funu atar ve yenilerini sat\u0131n al\u0131r. Çok geçmeden evindeki e\u015fyalar\u0131n neredeyse tamam\u0131n\u0131 yenileriyle de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir, ancak yine borçlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Sat\u0131n almaya devam ederken k\u0131rm\u0131z\u0131 sabahl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kendisini onu k\u0131s\u0131r bir döngünün içine hapsetti\u011finin fark\u0131na varm\u0131\u015ft\u0131r… \u0130çine dü\u015ftü\u011fü durumu fark eden Diderot, onu ihtiyac\u0131 olmayan \u015feyler almaya iten dürtüyü “Pi\u015fmanl\u0131klar” isimli makalesinde kaleme ald\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131s\u0131nda bu ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 anlat\u0131r:<\/strong><\/p>\n

‘Neden saklamad\u0131m onu sanki? O bana al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131, ben de ona… Vücudumun bütün k\u0131vr\u0131mlar\u0131n\u0131 sar\u0131yordu. Di\u011feri kaskat\u0131 ve kolal\u0131, beni hantal gösteriyor. Oysa eskisi tüm ihtiyaçlar\u0131m\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yordu. Tozlanan kitaplar\u0131 ete\u011fi ile silebiliyordum. Üzerindeki çizgiler edebiyat\u0131, yazar\u0131, çal\u0131\u015fan adam\u0131 anlat\u0131rd\u0131. Oysa \u015fimdi i\u015fe yaramaz bir zengin adam havas\u0131 geldi üzerime. Kimse kim oldu\u011fumu bilmiyor. Onun içindeyken sakarl\u0131k etmekten korkmazd\u0131m. Eski robdö\u015fambr\u0131m\u0131n mutlak efendisiyken yenisinin kölesi oldum… Sayg\u0131 ve hayranl\u0131k duydu\u011fum \u015fu k\u0131ymetli giysiye lanet olsun. Nerede benim o eski, alelade kuma\u015ftan, mütevaz\u0131, rahat çaputum? … <\/em><\/p>\n

Dostlar\u0131m, eski dostlar\u0131n\u0131z\u0131 muhafaza ediniz. Dostlar\u0131m, vars\u0131ll\u0131\u011f\u0131n size dokunmas\u0131ndan sak\u0131n\u0131n\u0131z. Benim durumum size ibret olsun. Yoksullu\u011fun kendine has özgürlükleri vard\u0131r, zenginli\u011fin de mahzurlar\u0131…<\/strong> Hepsi bu de\u011fil dostlar\u0131m. Lüksün tahribat\u0131na, sürekli artan lüksün neticelerine bak\u0131n. Eski robdö\u015fambr\u0131m, etraf\u0131mdaki di\u011fer döküntülerle uyum içindeydi. Has\u0131r bir sandalye; tahta bir masa; birkaç kitab\u0131 ta\u015f\u0131yan bir eski kitapl\u0131k; çerçevesiz, isli birkaç gravür; bu gravürlerin aras\u0131nda havaya kalkm\u0131\u015f birkaç s\u0131va parças\u0131, bütün bunlar eski robdö\u015fambr\u0131mla ahenkliydi. \u015eimdi her \u015fey bozuldu, uyum, birlik ve güzellik yok oldu!’<\/strong><\/em><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

D\u0130DEROT ETK\u0130S\u0130YLE NASIL BA\u015eA ÇIKILAB\u0130L\u0130R?<\/strong><\/h3>\n

Sat\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131z \u015feyin soyut bir nesne oldu\u011funu ve hiçbir e\u015fyan\u0131n sizi daha iyi, daha mutlu bir insan yapmayaca\u011f\u0131n\u0131 unutmay\u0131n. Al\u0131\u015fveri\u015f yapmadan önce kendimize soraca\u011f\u0131m\u0131z 3 soruyu dürüstçe cevaplayal\u0131m:<\/strong><\/p>\n

    \n
  • Sahip oldu\u011fum ürün ihtiyaçlar\u0131m\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yor mu?<\/li>\n
  • Bu ürüne gerçekten ihtiyac\u0131m var m\u0131?<\/li>\n
  • Neye para veriyorum?<\/li>\n<\/ul>\n

    Günümüzde tüketim ç\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na dayal\u0131 “daha üst modeli, daha iyisi, daha güzeli ve ‘en son’ üretilene sahip olma dü\u015fünce yap\u0131s\u0131ndan ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda her \u015fet düzeliyor inan\u0131n… Bunlar daha fazla sevilmenizi ve be\u011fenilmenizi sa\u011flayacak bir statü göstergesi de\u011fil, israf ve kapitalizmin göstergesidir…<\/strong><\/p>\n

    BU V\u0130DEO DA \u0130LG\u0130N\u0130Z\u0130 ÇEKEB\u0130L\u0130R<\/strong><\/h3>\n

    #vd-434#<\/strong><\/p>\n

    <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Sahip olduklar\u0131m\u0131zdan ziyade sahip olamad\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n cazip geldi\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda inan\u0131lmaz bir t\u00fcketim \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 r\u00f6van\u015fta. Diderot etkisi ya\u015famayan insan say\u0131s\u0131 belki de yok denecek kadar az. Peki ihtiyac\u0131m\u0131z olmayan\u0131 neden isteriz? Tüketim ç\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n her geçen gün artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sand\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan daha tehlikeli boyuta geldi\u011fi bir dönemdeyiz. \u0130stek mi, ihtiyaç m\u0131? sorusunu pas geçerek rastgele gerçekle\u015fen sat\u0131n al\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":56689,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[101],"tags":[43305,43307,43308,43306,43309],"class_list":["post-56690","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kesfet","tag-diderot-etkisi","tag-ihtiyac-vs-istek","tag-satin-alma-aliskanliklari","tag-tuketim-cilginligi","tag-tuketim-kulturu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56690"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56690"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56690\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56691,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56690\/revisions\/56691"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56689"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}