{"id":68518,"date":"2024-02-13T16:29:00","date_gmt":"2024-02-13T13:29:00","guid":{"rendered":"https:\/\/new.mavikadin.com\/?p=68518"},"modified":"2024-09-17T02:16:50","modified_gmt":"2024-09-16T23:16:50","slug":"17-yasindaki-lise-ogrencisi-alzheimeri-teshis-eden-yapay-zeka-gelistirdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/17-yasindaki-lise-ogrencisi-alzheimeri-teshis-eden-yapay-zeka-gelistirdi\/","title":{"rendered":"17 ya\u015f\u0131ndaki lise \u00f6\u011frencisi Alzheimer’\u0131 te\u015fhis eden yapay zeka geli\u015ftirdi"},"content":{"rendered":"

Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131 te\u015fhisi i\u00e7in yapay zeka modelini geli\u015ftiren lise \u00f6\u011frencisi Simay Y\u00fcksel, “Epigenetik Tabanl\u0131 Bir Yapay Zeka Modeli” \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla T\u00fcrk Patent ve Marka Kurumundan patent numaras\u0131 ald\u0131.<\/p>\n

Lise ö\u011frencisi Simay Yüksel, Türkiye’de 18 ya\u015f alt\u0131nda patent numaras\u0131 almaya hak kazanan az say\u0131daki ö\u011frenciden biri oldu. 17 ya\u015f\u0131ndaki Simay, Uluslararas\u0131 patent platformunda da ismini duyurdu.<\/p>\n

TED Ankara Koleji 12’nci s\u0131n\u0131f ö\u011frencisi ve Moleküler Biyoloji Kulübü’nün kurucusu olan 17 ya\u015f\u0131ndaki Yüksel, AA muhabirine yapt\u0131\u011f\u0131 aç\u0131klamada, çocuklu\u011fundan beri bilim insan\u0131 olmak istedi\u011fini, biyoloji ba\u015fta olmak üzere fen bilimlerine ve matemati\u011fe merakl\u0131 oldu\u011funu söyledi.<\/p>\n

Yüksel, özellikle günümüzde kesin bir tedavisi bulunmayan nörodejeneratif hastal\u0131klara ilgi duydu\u011funu ve kendini bu yönde geli\u015ftirmek için ekip arkada\u015flar\u0131yla çal\u0131\u015fmalar yapt\u0131klar\u0131n\u0131 aktard\u0131.<\/p>\n

Beyindeki nöron fonksiyonlar\u0131n\u0131n ilerleyici kay\u0131p ve yap\u0131sal bozulmas\u0131 olarak isimlendirilen nörodejeneratif bozukluklar içinde frontotemporal demans, Alzheimer, Parkinson, ALS, Huntington gibi hastal\u0131klar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan Yüksel, bu hastal\u0131klar\u0131n dünya genelinde ciddi bir sa\u011fl\u0131k sorunu oldu\u011fundan, kendisinin de bu alana yönelik çal\u0131\u015fmalar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi.<\/p>\n

Yüksel, \u015föyle konu\u015ftu:<\/strong><\/p>\n

“T\u0131p ve teknoloji alanlar\u0131ndaki geli\u015fmelere ra\u011fmen özellikle bu nörodejeneratif hastal\u0131klar\u0131n görülmesindeki art\u0131\u015f\u0131n devam etti\u011fini gördükten sonra ‘Bu sorunu nas\u0131l çözebilirim’ sorusu üzerinde dü\u015fünerek konuyu daha detayl\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131m. Ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda gördüm ki, her ne kadar bu alanda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar artm\u0131\u015f olsa da hastal\u0131klar\u0131n te\u015fhisinde halen yetersiz kal\u0131n\u0131yor ve herhangi bir kesin tedavi yöntemi bulunmuyor. Semptomlar\u0131n ba\u015ftaki süreçlerde belirgin gözlemlenmemesi de bu hastal\u0131klar\u0131n erken te\u015fhisini zorla\u015ft\u0131r\u0131yor.”<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

‘EP\u0130GENET\u0130K TABANLI B\u0130R YAPAY ZEKA MODEL\u0130 GEL\u0130\u015eT\u0130RD\u0130K’<\/h3>\n

Yüksel, yapay zekan\u0131n art\u0131k birçok alanda oldu\u011fu gibi t\u0131pta da etkin olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayarak, \u015föyle devam etti:<\/p>\n

“Ben de bu hastal\u0131klar\u0131n erken te\u015fhisinde yapay zekadan yararlanabilir miyiz diye merak etmeye ba\u015flad\u0131m. Sonras\u0131nda iki arkada\u015f\u0131mla tak\u0131m olarak, farkl\u0131 faktörlerin genlerin çal\u0131\u015fmas\u0131 üzerindeki etkisi olarak adland\u0131r\u0131lan epigenetik tabanl\u0131 bir yapay zeka modeli geli\u015ftirdik. Bu modeli, söz konusu nörodejeneratif hastal\u0131klar\u0131n erken te\u015fhisinde kullan\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla geli\u015ftirdik. Be\u015f hastal\u0131\u011fa odakland\u0131k. Bunlar, frontotemporal demans, Alzheimer, Parkinson, ALS, Huntington. Bu yapay zeka modeli 5 nörodejeneratif hastal\u0131\u011f\u0131n epigenetik tabanlar\u0131n\u0131 içeriyor.”<\/p>\n

YAKLA\u015eIK 16 AYRI BEL\u0130RTECE BAKIYOR<\/h3>\n

Yapay zeka ile geli\u015ftirilen modele yüklenen verilere ili\u015fkin bilgi veren Yüksel, “Çal\u0131\u015fma kapsam\u0131nda ki\u015filerden al\u0131nan tükürük ve kan örnekleri geli\u015ftirdi\u011fimiz makineye yükleniyor. Makine, geli\u015ftirilen yapay zeka sistemiyle, bu 5 hastal\u0131k için geçerli olan yakla\u015f\u0131k 16 ayr\u0131 belirtece bak\u0131yor ve bunlar\u0131n analizini yap\u0131yor.” dedi.<\/p>\n

Yapay zeka algoritmas\u0131n\u0131n, hem DNA hem aile geçmi\u015fi gibi genetik verileri, hem de ya\u015f, ya\u015fam tarz\u0131 gibi genetik olmayan di\u011fer faktörleri birle\u015ftirerek o ki\u015fi için risk tahmini hesaplad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Yüksel, makinenin sonuçlar\u0131n\u0131n, hastal\u0131\u011fa yakalanma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha yüksek olan hastay\u0131 analiz edebilecek özel fonlu bir laboratuvara yönlendirerek, hastal\u0131\u011f\u0131n tespit edilebildi\u011fini aktard\u0131.<\/p>\n

Yüksel, “Bu veriler, ki\u015finin bu hastal\u0131klara ne kadar yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu ortaya koyabilecek. Bu model ile erken te\u015fhis imkan\u0131 daha kolay bir hale gelebilecek.” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n

“PATENT NUMARASINI ELDE ETT\u0130K”<\/h3>\n

Modelin haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n tamamlanarak prototipin olu\u015fturulmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Türk Patent ve Marka Kurumuna ba\u015fvurduklar\u0131n\u0131 aktaran Yüksel, “Diyagram ve \u015femalarla projemizi aç\u0131klayan doküman\u0131 kuruma gönderdik ve 2023’ün Kas\u0131m ay\u0131 sonunda da uluslararas\u0131 geçerlili\u011fi olan patent numaras\u0131n\u0131 elde ettik.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n

Yüksel, 18 ya\u015f alt\u0131nda patent numaras\u0131 alan genç bilim insan\u0131 aday\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131n çok az oldu\u011funu ö\u011frendiklerini belirterek, “Türkiye’de oldu\u011fu gibi dünya çap\u0131nda da 18 ya\u015f alt\u0131nda geli\u015ftirdi\u011fi ürün ile patent numaras\u0131 alan az ki\u015fi var. Bu bak\u0131mdan patent numaras\u0131 alm\u0131\u015f olmaya çok sevindim. Bu emeklerimizin bo\u015funa gitmedi\u011fini bize gösterdi ve daha sonraki ba\u015far\u0131lar\u0131m için çok gurur verici bir ba\u015flang\u0131ç oldu benim için.” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n

“KEND\u0130ME AZ\u0130Z SANCAR’I ROL MODEL ALDIM”<\/h3>\n

Yüksel, bu y\u0131l üniversite s\u0131nav\u0131na girece\u011fini ve alanda kendini daha da geli\u015ftirebilmek için bu konuda ihtisasla\u015fm\u0131\u015f okullar\u0131 tercih edece\u011fini söyledi.<\/p>\n

Yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki birçok okuldan kabul alma sürecinin devam etti\u011fini ifade eden Yüksel, “ABD’deki üniversitelere ba\u015fvuru sürecim de sürüyor, mülakatlar oluyor. Gelecekte kendi alan\u0131mda daha çok ara\u015ft\u0131rma a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 ilerlemeyi hedefliyorum. Hem laboratuvar çal\u0131\u015fmalar\u0131 hem de giri\u015fimcilik anlam\u0131nda Ar-Ge yapmaya ve proje geli\u015ftirmeye odaklanmak istiyorum. As\u0131l amac\u0131m bilime ve insanl\u0131\u011fa katk\u0131 sa\u011flamak. Bunu da günümüz sorunlar\u0131na bilimin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda inovatif çözümler bularak ve gelece\u011fi daha sürdürülebilir bir hale getirerek gerçekle\u015ftirmeyi hedefliyorum.” dedi.<\/p>\n

Yüksel, bununla beraber, yaz\u0131n ba\u015far\u0131 bursu alarak Oxford Üniversitesi’nde t\u0131p ile ilgili bir yaz okuluna kat\u0131lma imkan\u0131 buldu\u011funu belirterek, “Bilim insan\u0131 olarak kendime Aziz Sancar’\u0131 rol model ald\u0131m. Önemli ba\u015far\u0131lara imza atan de\u011ferli bir Türk bilim insan\u0131. Bu nedenle bana çok ilham veriyor. Biyokimyager olarak çal\u0131\u015fmalar\u0131 benim ilgi alanlar\u0131mla da örtü\u015füyor. Kendisinin disiplini ve adanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 beni çok etkilemi\u015ftir. O yüzden çok ilham verici geliyor bana.” diye konu\u015ftu.<\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131 te\u015fhisi i\u00e7in yapay zeka modelini geli\u015ftiren lise \u00f6\u011frencisi Simay Y\u00fcksel, “Epigenetik Tabanl\u0131 Bir Yapay Zeka Modeli” \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla T\u00fcrk Patent ve Marka Kurumundan patent numaras\u0131 ald\u0131. Lise ö\u011frencisi Simay Yüksel, Türkiye’de 18 ya\u015f alt\u0131nda patent numaras\u0131 almaya hak kazanan az say\u0131daki ö\u011frenciden biri oldu. 17 ya\u015f\u0131ndaki Simay, Uluslararas\u0131 patent platformunda da ismini duyurdu. TED […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":68517,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[9511,40808,48669,48670,4817],"class_list":["post-68518","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasam","tag-alzheimer","tag-erken-teshis","tag-lise-ogrencisi","tag-patent","tag-yapay-zeka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68518"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=68518"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68518\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68519,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68518\/revisions\/68519"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/68517"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68518"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=68518"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=68518"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}