{"id":69967,"date":"2024-03-06T09:45:00","date_gmt":"2024-03-06T06:45:00","guid":{"rendered":"https:\/\/new.mavikadin.com\/?p=69967"},"modified":"2024-09-17T03:25:23","modified_gmt":"2024-09-17T00:25:23","slug":"evdeki-havayi-temizleyen-bitkiler-efsanesi-coktu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/evdeki-havayi-temizleyen-bitkiler-efsanesi-coktu\/","title":{"rendered":"‘Evdeki havay\u0131 temizleyen bitkiler’ efsanesi \u00e7\u00f6kt\u00fc"},"content":{"rendered":"

Evinizde bitki yeti\u015ftirmek bir\u00e7ok fayda sa\u011flar. Ancak havay\u0131 temizlemek bu faydalardan biri de\u011fildir. Bilim insanlar\u0131, havay\u0131 temizlemek i\u00e7in bitkilerin asl\u0131nda hi\u00e7bir i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor.<\/p>\n

Kurdele çiçe\u011fi, aloe vera, pa\u015fa k\u0131l\u0131c\u0131, benjamin ya da duvar sarma\u015f\u0131\u011f\u0131… Hepsi çok güzel görünen bu çiçeklerin havay\u0131 zehirden ya da kötü kokulardan temizledi\u011fini ileri süren tüm iddialar\u0131 bilim insanlar\u0131 çürütüyor. Elbette ki bitkileri evde yeti\u015ftirmenin faydalar\u0131 bulunuyor, fakat uzmanlar temiz havan\u0131n bunlardan biri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 söylüyor.<\/p>\n

Özellikle pandemi döneminde kapal\u0131 alanda bahçecilik sektörü h\u0131zla yükseldi. Hevesli tüketicilere sat\u0131lan popüler ev bitkilerinin ço\u011fu, evi ar\u0131nd\u0131rman\u0131n harika yollar\u0131 olarak pazarland\u0131. Ancak yeni ara\u015ft\u0131rmalar, ev bitkilerinin evinizdeki havay\u0131 temizleme konusunda neredeyse hiçbir \u015fey yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 göstermeye devam<\/strong><\/em> ediyor.<\/strong><\/p>\n

B\u0130TK\u0130LER EVDEK\u0130 ZEH\u0130RL\u0130 HAVAYI TEM\u0130ZLEM\u0130YOR<\/strong><\/h3>\n

Soludu\u011fumuz havay\u0131 inceleyen bilim adamlar\u0131, ev bitkilerinin güzel görünmelerine ra\u011fmen odadaki havay\u0131 temizlemek için çok az \u015fey yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 söylüyor. H\u0131zl\u0131 bir internet aramas\u0131ndan durumun böyle oldu\u011funu tahmin etmek zordur. Popüler ev dekorasyonu web siteleri, havadaki toksinleri ve tehlikeli kimyasallar\u0131 temizlemeyi vaat eden bir dizi bitkiyi listeler ve birçok çevrimiçi perakendeci  havay\u0131 temizleyen bitkileri tüketicilere pazarlamaya devam eder.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

B\u0130TK\u0130LER\u0130N EVDEK\u0130 HAVA KAL\u0130TES\u0130NE B\u0130R ETK\u0130S\u0130 YOK<\/strong><\/h3>\n

Drexel Üniversitesi’nde çevre mühendisi ve iç mekan hava kalitesi uzman\u0131 Michael Waring, “Bitkilerin iç mekan hava kalitesine etkisi olan bir de\u011fnek oldu\u011funu öne süren tüm internet makalelerine ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam blog gönderilerine yan\u0131t olarak bunu daha derinlemesine incelemeye karar verdik” diyor.<\/p>\n

2019 y\u0131l\u0131nda Journal of Exposure Science and Environmental Epidemiology’de yay\u0131nlanan bir çal\u0131\u015fmada Waring ve çal\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ortak yazar\u0131, son on y\u0131lda 196 bitkiyi test eden daha önce yay\u0131nlanm\u0131\u015f 12 bilimsel çal\u0131\u015fmay\u0131 inceledi.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

YAPILAN DENEYLER EV ORTAMINDAK\u0130 HAVA G\u0130B\u0130 DE\u011e\u0130L<\/strong><\/h3>\n

Küçük bir ev bitkisinin çe\u015fitli toksinleri giderebildi\u011fi sonucuna varan çal\u0131\u015fmalar laboratuvarlarda yürütüldü. Waring, tipik bir deneyle ilgili bilgi verirken, bir bitkinin küçük bir odaya yerle\u015ftirilmesini ve onu uçucu organik bile\u015fikler (VOC’ler) ad\u0131 verilen gazl\u0131 moleküllere maruz b\u0131rakmay\u0131 içerdi\u011fini söylüyor. Deneyler yo\u011funluk ve uzakla\u015ft\u0131rma süresi aç\u0131s\u0131ndan farkl\u0131l\u0131k gösteriyordu. Bunlardan biri, s\u0131radan ev sarma\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n maruz kald\u0131klar\u0131 formaldehitin üçte ikisini yaln\u0131zca 24 saat içinde giderebildi\u011fini gösterdi.<\/p>\n

Waring, bu deneylerdeki sorunun laboratuvardaki yo\u011fun gazl\u0131 odalar\u0131n tipik ev veya ofis ortam\u0131n\u0131 taklit etmemesi oldu\u011funu söylüyor.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

NASA’NIN 1989’DAK\u0130 ÇALI\u015eMASI SÜREKL\u0130 ÖRNEK GÖSTER\u0130L\u0130YOR<\/strong><\/h3>\n

Hava temizleme tesisleri pazarlayan bloglar\u0131n ve sat\u0131c\u0131lar\u0131n ço\u011fu, 1989 y\u0131l\u0131nda NASA’n\u0131n altm\u0131\u015f santimden biraz daha geni\u015f ve uzun odalardaki bitkilerin küçük bir fan taraf\u0131ndan dola\u015fan çe\u015fitli gazlarla dolduruldu\u011fu bir çal\u0131\u015fmas\u0131na i\u015faret ediyor. Uzmanlar, bitkilerin küçük hava geçirmez kaplardaki VOC’leri azaltabildi\u011fini gösteren 30 y\u0131ll\u0131k bir çal\u0131\u015fman\u0131n, tüketicilerin ev bitkilerine belki de çok fazla de\u011fer vermelerine yol açt\u0131\u011f\u0131n\u0131 söylüyor. Waring, “Deneysel verilerden herhangi birinin kusurlu oldu\u011funu söylemiyoruz, yaln\u0131zca ‘deneysel’ oldu\u011funu söylüyoruz” diyor.<\/p>\n

\"\"Foto\u011fraf: Rebecca Hale ve Mark Thiessen, National Geographic<\/strong><\/em><\/p>\n

B\u0130TK\u0130LER HAVA DE\u011e\u0130\u015e\u0130M HIZI \u0130LE YARI\u015eAMIYOR<\/strong><\/h3>\n

Waring, bitkilerin daha tipik bir ev ortam\u0131nda nas\u0131l etkile\u015fime girebilece\u011fini ölçmek için her biri için temiz hava da\u011f\u0131t\u0131m oran\u0131n\u0131 (CADR) hesaplad\u0131. CADR, belirli süre içinde bir hava temizleyici taraf\u0131ndan bir odaya ne kadar temiz hava pompaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ölçmeye yarayan bir ekipmand\u0131r.<\/p>\n

Her çal\u0131\u015fman\u0131n sonuçlar\u0131n\u0131 CADR ile standartla\u015ft\u0131rarak, mekanik hava temizleyiciyi çal\u0131\u015ft\u0131rmak veya pencere açmak gibi kan\u0131tlanm\u0131\u015f stratejilerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bir tesisin oday\u0131 ne kadar iyi temizledi\u011fine karar verebildiler.<\/p>\n

Waring, “Bitkiler, VOC’leri ortadan kald\u0131rsalar da, bunlar\u0131 o kadar yava\u015f bir h\u0131zda ortadan kald\u0131r\u0131yorlar ki, binalarda halihaz\u0131rda mevcut olan hava de\u011fi\u015fim mekanizmalar\u0131yla rekabet edemiyorlar” diyor.<\/p>\n

500 METREKAREDE 5 B\u0130N B\u0130TK\u0130 OLURSA HAVA BELK\u0130 TEM\u0130ZLENEB\u0130L\u0130R<\/strong><\/h3>\n

VOC’leri hava kalitesini etkileyecek kadar azaltmak için metrekare ba\u015f\u0131na yakla\u015f\u0131k 10 bitki gerekti\u011fi görüldü. Bu sonuca göre, 500 metrekarelik küçük bir dairede 5 bin bitkiye ihtiyaç var demek.<\/strong> Yani bu da gerçek bir ormana tekabül ediyor.<\/p>\n

Bugün NASA, taze yiyecek ve “güzel bir atmosfer olu\u015fturmak” için Uluslararas\u0131 Uzay \u0130stasyonu’nda bitki yeti\u015ftiriyor ve bunlar\u0131n zihinsel sa\u011fl\u0131k aç\u0131s\u0131ndan faydalar\u0131 oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

TEM\u0130Z HAVADA KOKU SPREY\u0130 SIKMAYA GEREK YOK<\/strong><\/h3>\n

Uzmanlar, iç mekan hava kirlili\u011fini azaltman\u0131n en etkili ve belirgin yolunun kayna\u011f\u0131 ortadan kald\u0131rmak oldu\u011funu söylüyor. Waring, temiz havada koku bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla kokulu oda spreyi püskürtmenin, bir oday\u0131 toksinlerden temizlemekten çok parfüm s\u0131kmaya benzedi\u011fini belirtiyor.<\/p>\n

Binalar\u0131n iç mekan hava kalitesini nas\u0131l etkiledi\u011fini inceleyen Portland State Üniversitesi’nden Profesör Elliott Gall, “Havam\u0131z\u0131 temizleyen tüm bu güzel bitkilere sahip olsayd\u0131k bizim için harika olurdu.” diyor.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

B\u0130TK\u0130LER\u0130N GENET\u0130\u011e\u0130 DE\u011e\u0130\u015eSE B\u0130LE HAVAYI TEM\u0130ZLEYEM\u0130YOR<\/strong><\/p>\n

Washington Üniversitesi’nde çevre mühendisi Stuart Strand, VOC’leri havadan daha etkili \u015fekilde uzakla\u015ft\u0131rmak için bitkilerin geneti\u011fini de\u011fi\u015ftirmeyi denedi.<\/p>\n

2018 y\u0131l\u0131nda, Strand ve ara\u015ft\u0131rma ekibi, yayg\u0131n bir pothos sarma\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n, memeli karaci\u011ferlerinde bulunan bir proteinle genetik olarak de\u011fi\u015ftirildi\u011fi çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n sonuçlar\u0131n\u0131 yay\u0131nlad\u0131. Bu protein, vücudumuzun alkolü parçalamak için üretti\u011fi proteinin ayn\u0131s\u0131d\u0131r. \u0130ki y\u0131l boyunca bitkileri tav\u015fanlardan elde edilen proteinin bir versiyonuyla kodlamay\u0131 ba\u015fard\u0131lar. Laboratuar testlerinde, geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f bitkiler, de\u011fi\u015ftirilmemi\u015f benzerlerine göre havadan daha fazla kloroform ve benzeni uzakla\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Strand, havay\u0131 anlaml\u0131 bir \u015fekilde temizlemek için tesislerinin büyük bir k\u0131sm\u0131n\u0131n birle\u015ftirilmesi, etkili bir \u015fekilde bir lavabo olu\u015fturulmas\u0131 ve VOC’leri aç\u0131lan yollara üflemek için bir tür fana ihtiyaç duyulaca\u011f\u0131n\u0131 söylüyor.<\/p>\n

B\u0130TK\u0130LER STRES\u0130 AZALTAB\u0130L\u0130R AMA HAVAYI TEM\u0130ZLEMEZ<\/strong><\/h3>\n

Gall, “San\u0131r\u0131m bitkiye birkaç gen daha katabiliriz. Formaldehit için ikinci nesil GDO’lar üzerinde çal\u0131\u015f\u0131yoruz.” demesine ra\u011fmen hala  geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f bir bitkinin bile hava kalitesini anlaml\u0131 bir \u015fekilde art\u0131rabilece\u011fi konusunda \u015füpheci olmaya devam ediyor.<\/p>\n

Bitkiler stresi azaltmak gibi bir dizi psikolojik fayda sa\u011flasa da Gall, Strand, Allen ve Waring, bitkilerin hava temizleme arac\u0131 olarak sat\u0131n al\u0131nmamas\u0131 gerekti\u011fini vurgulad\u0131.<\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Evinizde bitki yeti\u015ftirmek bir\u00e7ok fayda sa\u011flar. Ancak havay\u0131 temizlemek bu faydalardan biri de\u011fildir. Bilim insanlar\u0131, havay\u0131 temizlemek i\u00e7in bitkilerin asl\u0131nda hi\u00e7bir i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Kurdele çiçe\u011fi, aloe vera, pa\u015fa k\u0131l\u0131c\u0131, benjamin ya da duvar sarma\u015f\u0131\u011f\u0131… Hepsi çok güzel görünen bu çiçeklerin havay\u0131 zehirden ya da kötü kokulardan temizledi\u011fini ileri süren tüm iddialar\u0131 bilim insanlar\u0131 çürütüyor. […]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":69966,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[49357,35943,49358,49355,49356],"class_list":["post-69967","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasam","tag-bitki-faydalari","tag-ev-bitkileri","tag-hava-kalitesi","tag-hava-temizleme","tag-ic-mekan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69967"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=69967"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69967\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":69968,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69967\/revisions\/69968"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/69966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=69967"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=69967"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=69967"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}