{"id":75834,"date":"2024-06-04T13:59:00","date_gmt":"2024-06-04T10:59:00","guid":{"rendered":"https:\/\/new.mavikadin.com\/?p=75834"},"modified":"2024-09-17T07:58:16","modified_gmt":"2024-09-17T04:58:16","slug":"tikanircasina-yeme-bozuklugunun-altinda-yatan-sasirtici-neden","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/tikanircasina-yeme-bozuklugunun-altinda-yatan-sasirtici-neden\/","title":{"rendered":"T\u0131kan\u0131rcas\u0131na yeme bozuklu\u011funun alt\u0131nda yatan \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 neden"},"content":{"rendered":"

T\u0131k\u0131n\u0131rcas\u0131na yeme bozuklu\u011fu olan hastalar, tokluk hissine ra\u011fmen yemek yemeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. Bundan utansalar ve pi\u015fmanl\u0131k duysalar bile kendilerine hakim olamazlar. Peki bu rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n arkas\u0131nda yatan nedenlerden birinin dikkat eksikli\u011fi ve hiperaktivite oldu\u011fnu biliyor musunuz?<\/p>\n

T\u0131kan\u0131rcas\u0131na yemek yeme iste\u011fi olan ki\u015filer durmak istese kendilerine hakim olamazlar. Açl\u0131k i\u015faretlerini tan\u0131yamama durumu da söz konusu olan bu ki\u015filerin rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131nda yatan nedenlerden biri de DEHB diye bilinen dikkat eksikli\u011fi ve hiperaktivite bozuklu\u011fu.<\/p>\n

DEHB ile t\u0131kan\u0131rcas\u0131na yeme bozuklu\u011fu aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 hakk\u0131nda hâlâ bilmedi\u011fimiz pek çok \u015fey olmas\u0131na ra\u011fmen, iki durum aras\u0131nda yüksek derecede bir örtü\u015fme de var. T\u0131k\u0131n\u0131rcas\u0131na yeme bozuklu\u011fu olan hastalar\u0131n tahminen yüzde 30’u ayn\u0131 zamanda DEHB kriterlerini de kar\u015f\u0131l\u0131yor. Son y\u0131llarda DEHB tan\u0131lar\u0131 artt\u0131kça, özellikle yeti\u015fkin kad\u0131nlarda, bireylerin di\u011fer hastal\u0131klar\u0131ndaki geli\u015fmeler de art\u0131\u015f gösteriyor.  <\/p>\n

Teksas’ta DEHB ve yeme bozukluklar\u0131 olan hastalar\u0131n tedavisinde uzmanla\u015fm\u0131\u015f çocuk doktoru Carolyn Lentzsch Parcells, “Bu sorunlar\u0131n ço\u011fu gibi, bu da çok faktörlü ve ayn\u0131 zamanda ki\u015fiye ba\u011fl\u0131. T\u0131pk\u0131 DEHB’si olan her ki\u015finin farkl\u0131 olmas\u0131 gibi, yeme bozuklu\u011fu olan her bir ki\u015fi de farkl\u0131d\u0131r” diyor.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

A\u015eIRI YEME BOZUKLU\u011eU NED\u0130R? <\/strong><\/h3>\n

K\u0131sa sürede çok miktarda yiyece\u011fi ‘al\u0131\u015fkanl\u0131kla’ yeme olarak tan\u0131mlanan a\u015f\u0131r\u0131 yeme bozuklu\u011fu, utanç veya pi\u015fmanl\u0131k duygular\u0131 da dahil olmak üzere kontrol d\u0131\u015f\u0131 davran\u0131\u015flarla karakterizedir. T\u0131k\u0131n\u0131rcas\u0131na yeme bozuklu\u011fu olan hastalar s\u0131kl\u0131kla tokluk hissinin ötesinde yemek yediklerini, durma arzusuna ve yo\u011fun utanç veya pi\u015fmanl\u0131k duygular\u0131na ra\u011fmen yemeye devam etme zorunlulu\u011fu haline geldi\u011fini bildirirler.<\/p>\n

UTHealth Houston’da DEHB tedavisinde uzmanla\u015fm\u0131\u015f bir psikiyatrist olan Cesar Soutullo, “Bu daha çok bir dürtüsellik sorunu. Bir kere ba\u015flarsan duramazs\u0131n.” diyor. <\/p>\n

D\u0130KKAT EKS\u0130KL\u0130\u011e\u0130 VE H\u0130PERAKT\u0130V\u0130TE BOZUKLU\u011eU NED\u0130R? <\/strong><\/h3>\n

DEHB, beynin yürütücü i\u015flevi kontrol eden k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 etkileyen nörogeli\u015fimsel bir bozukluktur. DEHB’si olan ki\u015filer planlama yapma, yüksek ve dü\u015fük öncelikli görevleri ay\u0131rt etme, son dakika komplikasyonlar\u0131 nedeniyle planlar\u0131 yeniden ayarlama ve uzun vadeli planlar\u0131 tamamlama konusunda zorluk çekerler. DEHB belirtilerinden baz\u0131lar\u0131 ayn\u0131 zamanda ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yap\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flara kar\u015f\u0131 artan duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 da içerir. <\/p>\n

DEHB VE YEME BOZUKLU\u011eU \u0130L\u0130\u015eK\u0130S\u0130 <\/strong><\/h3>\n

DEHB ile do\u011fan hastalarda, genellikle genetik ve çevresel faktörlerin bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 nedeniyle, ya\u015famlar\u0131n\u0131n ilerleyen dönemlerinde t\u0131k\u0131n\u0131rcas\u0131na yeme bozuklu\u011fu geli\u015fti\u011finde bu iki durum kesi\u015fir. T\u0131kan\u0131rcas\u0131na yeme bozuklu\u011fu ile DEHB aras\u0131ndaki karma\u015f\u0131k ba\u011flant\u0131, DEHB hastalar\u0131nda yayg\u0131n olarak görülen duygusal düzenleme, dürtüsellik ve ödül i\u015fleme güçlükleri gibi çe\u015fitli faktörlerden kaynaklanmaktad\u0131r. <\/p>\n

Bir dizi çal\u0131\u015fmada gösterildi\u011fi üzere, bu bozukluklar aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131n\u0131n, her iki duruma sahip ki\u015filerin beyinlerinin ödülleri i\u015fleme biçimleriyle de ili\u015fkili oldu\u011fu dü\u015fünülmektedir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

17 ya\u015f\u0131nda DEHB tan\u0131s\u0131 konulan Lentzsch Parcells, “DEHB’si olan ki\u015filer olarak ödül i\u015fleme merkezimiz ödülleri ortalama ödül gibi i\u015flemez. Ödülü farkl\u0131 \u015fekilde arar\u0131z, ancak ayn\u0131 zamanda ödüle de farkl\u0131 tepki veririz.” diyor.<\/p>\n

DEHB’si olan ki\u015filerin beyinleri ödüllere daha az tepki veriyor; bu da DEHB’si olmayan akranlar\u0131na k\u0131yasla motive olmak için çok daha büyük bir ödüle ihtiyaç duyduklar\u0131 anlam\u0131na geliyor. T\u0131k\u0131n\u0131rcas\u0131na yeme bozuklu\u011fu olan ki\u015filer için de çal\u0131\u015fmalar, yiyecek ödülüne di\u011ferlerine göre daha yo\u011fun tepki verdiklerini göstermektedir.  <\/p>\n

DEHB’de görülen genel olarak ödüllere verilen tepkinin azalmas\u0131, özellikle yiyece\u011fe verilen artan tepkiyle birle\u015fti\u011finde, yeme\u011fin kendi kendini tedavi etmenin bir yolu haline geldi\u011fi bir durum olu\u015fturabilir. DEHB’li ki\u015filerin s\u0131kl\u0131kla yetersiz uyar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bunun da dü\u015fük motivasyona yol açt\u0131\u011f\u0131 göz önüne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, yemek yemek, ödüllendirici hissettiren çok az aktiviteden birine dönü\u015febilir.<\/p>\n

DEHB gibi ö\u011frenme farkl\u0131l\u0131klar\u0131 olan insanlara kaynaklar sunan Understood.org organizasyonunda psikoterapist olan Sarah Greenberg, “K\u0131sa vadede i\u015fe yar\u0131yor. O dopamin vuru\u015funu al\u0131rsan\u0131z, o ödül hissini al\u0131rs\u0131n\u0131z.” <\/strong>diyor. <\/p>\n

YEME BOZUKLU\u011eU NASIL TEDAV\u0130 ED\u0130L\u0130R? <\/strong><\/h3>\n

Klinisyenlerin önce hangi bozuklu\u011fun tedavi edilmesi gerekti\u011fini bulmalar\u0131 gerekir. Bu nedenle, birden fazla bozuklu\u011fu olan hastalar\u0131n tedavisi oldukça karma\u015f\u0131k hale gelebilir. E\u015flik eden hastal\u0131klar\u0131n ele al\u0131nma s\u0131ras\u0131 tedavinin ba\u015far\u0131l\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda büyük bir fark gösterece\u011finden, bu da zor bir dengeleme eylemi olabilir. <\/p>\n

Örne\u011fin, tedavi edilmemi\u015f bipolar bozuklu\u011fu olan bir hastada DEHB’yi tedavi etmek, bipolar bozuklu\u011funun \u015fiddetini art\u0131rabilirken, DEHB’nin madde kullan\u0131m bozuklu\u011fuyla e\u015f zamanl\u0131 olarak tedavi edilmesinin daha dü\u015fük nüksetme oranlar\u0131na yol açabilece\u011fini gösteren baz\u0131 kan\u0131tlar vard\u0131r.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 DEHB’ye odaklanan John Hopkins Üniversitesi’nden psikiyatrist David Goodman, “Bir bozuklu\u011fu di\u011ferini daha da kötüle\u015ftirmeden tedavi etmek istiyorsunuz” <\/strong>diyor.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

DEHB ve t\u0131kan\u0131rcas\u0131na yeme bozuklu\u011fu olan hastalar için bu soru ço\u011fu ki\u015fiden daha basittir, çünkü FDA onayl\u0131 tek tedavi edici ilaç DEHB için de i\u015fe yar\u0131yor. <\/p>\n

Soutullo, “DEHB’yi tedavi ederseniz a\u015f\u0131r\u0131 yemelerin s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yo\u011funlu\u011funu azalt\u0131rs\u0131n\u0131z. Ancak do\u011fru tedaviyi ve dozu bulmak zor olabilir. \u0130\u015ftah\u0131 bast\u0131ran yan etkiler, yemeyi unutma ve ard\u0131ndan a\u015f\u0131r\u0131 yemeye yol açabilece\u011finden, baz\u0131 hastalar DEHB ilaçlar\u0131n\u0131n k\u0131sa etkili formlar\u0131n\u0131 al\u0131rlarsa a\u015f\u0131r\u0131 yeme ataklar\u0131nda bir art\u0131\u015f oldu\u011funu bildireceklerdir.” diyor. <\/p>\n

Uygulamada, iki bozukluk aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 ve her ikisinin de varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tedaviyi nas\u0131l etkileyebilece\u011fi her zaman fark edilememektedir. Lentzsch Parcells, “DEHB ile ilgili ve yeme bozukluklar\u0131yla ilgili yanl\u0131\u015f kan\u0131lar var. Onlar\u0131 bir araya getirdi\u011finizde, gerçekten çok az hizmet alan bir nüfus ortaya ç\u0131k\u0131yor.” <\/strong>diyor. <\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u0131k\u0131n\u0131rcas\u0131na yeme bozuklu\u011fu olan hastalar, tokluk hissine ra\u011fmen yemek yemeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. Bundan utansalar ve pi\u015fmanl\u0131k duysalar bile kendilerine hakim olamazlar. Peki bu rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n arkas\u0131nda yatan nedenlerden birinin dikkat eksikli\u011fi ve hiperaktivite oldu\u011fnu biliyor musunuz? T\u0131kan\u0131rcas\u0131na yemek yeme iste\u011fi olan ki\u015filer durmak istese kendilerine hakim olamazlar. Açl\u0131k i\u015faretlerini tan\u0131yamama durumu da söz konusu olan bu ki\u015filerin […]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":75833,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[45037,18883,10683,52276,25549],"class_list":["post-75834","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasam","tag-dehb","tag-dikkat-eksikligi","tag-hiperaktivite","tag-tikinircasina-yeme","tag-yeme-bozuklugu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75834"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=75834"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75834\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":75835,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75834\/revisions\/75835"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/75833"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=75834"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=75834"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=75834"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}