{"id":76554,"date":"2024-06-15T13:00:00","date_gmt":"2024-06-15T10:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/new.mavikadin.com\/?p=76554"},"modified":"2024-09-17T08:31:15","modified_gmt":"2024-09-17T05:31:15","slug":"en-buyuk-veya-en-kucuk-kardes-olmak-gercekten-kisiliginizi-belirliyor-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/en-buyuk-veya-en-kucuk-kardes-olmak-gercekten-kisiliginizi-belirliyor-mu\/","title":{"rendered":"En b\u00fcy\u00fck veya en k\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015f olmak ger\u00e7ekten ki\u015fili\u011finizi belirliyor mu?"},"content":{"rendered":"

Sorumlu bir en b\u00fcy\u00fck \u00e7ocuk musunuz, g\u00f6zden ka\u00e7an bir ortanca m\u0131 yoksa ba\u015f\u0131bo\u015f bir bebek misiniz? Do\u011fum s\u0131ras\u0131n\u0131n ki\u015filik \u00f6zellikleri \u00fczerinde etkisi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclse de bu konuda farkl\u0131 uzman g\u00f6r\u00fc\u015fleri var.\u00a0<\/p>\n

Do\u011fum s\u0131ras\u0131n\u0131n ki\u015fili\u011fi etkiledi\u011fi teorisine inananlar için “En büyük veya en küçük karde\u015f olmak gerçekten ki\u015fili\u011finizi belirliyor mu?” sorusunun cevab\u0131, kim oldu\u011funuzun anahtar\u0131 olabilir. \u0130nsanlar do\u011fum s\u0131ras\u0131n\u0131 ki\u015filik özelliklerinin bir tür k\u0131saltmas\u0131 olarak kullanabilirler; belki tek çocu\u011fun bencilli\u011fi ya da ortanca çocu\u011fun görünürlük mücadelesi…<\/p>\n

Ancak ki\u015fisel deneyimleriniz, etraf\u0131n\u0131zdaki ki\u015filikleri do\u011fum s\u0131ras\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011funu pekala gösterse de, psikologlar bu konuda farkl\u0131 dü\u015fünüyor. <\/p>\n

DO\u011eUM SIRASI TEOR\u0130S\u0130N\u0130N KÖKENLER\u0130<\/strong><\/h3>\n

Birçok eski toplumda, ilk çocu\u011fun geli\u015fi ve dolay\u0131s\u0131yla ebeveynin ailenin reisi konumuna geçmesi genellikle daha yüksek bir sosyal statüye dönü\u015füyordu. Do\u011fum düzeni ayn\u0131 zamanda uzun süredir miras haklar\u0131n\u0131 ve kraliyet veraset hatlar\u0131n\u0131 da belirliyor. Uzun süredir ilk do\u011fan bir “varis” ve mirasç\u0131ya bir \u015fey olmas\u0131 durumunda, bir veya daha fazla “yedek çocuk” talep eden \u0130ngiliz monar\u015fisinde oldu\u011fu gibi.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

“A\u0130LEDEK\u0130 KONUM S\u0130L\u0130NMEZ B\u0130R \u0130Z BIRAKIR”<\/strong><\/h3>\n

Ancak do\u011fum s\u0131ras\u0131na ili\u015fkin psikolojik teori, psikolog Alfred Adler’in do\u011fum s\u0131ras\u0131n\u0131n sadece sosyal statüyü de\u011fil ayn\u0131 zamanda çocu\u011fun geli\u015fimini ve ki\u015fili\u011fini de etkiledi\u011fini teorile\u015ftirdi\u011fi 20. yüzy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131na kadar geli\u015fmedi. Bireysel psikolojinin babas\u0131 olarak bilinen Adler, bireyin “aile dizilimi”nin öngörülebilir ki\u015filik özellikleriyle sonuçland\u0131\u011f\u0131n\u0131 teorile\u015ftirdi. Adler 1931’de “Ailedeki konum, bireyin ya\u015fam tarz\u0131 üzerinde silinmez bir iz b\u0131rak\u0131r” diye yazm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

KARDE\u015e\u0130N DO\u011eU\u015eU BÜYÜK ÇOCUKTA NASIL ETK\u0130 OLU\u015eTURUR?<\/strong><\/h3>\n

Adler’e göre, bir karde\u015fin do\u011fu\u015fu, en büyük çocuklar\u0131 ebeveynlerinin bölünmü\u015f ilgisinden mahrum b\u0131rak\u0131yor ve bunun sonucunda nevrotik oluyorlar, muhafazakarl\u0131\u011fa daha yatk\u0131nlar ve büyüklerini taklit etme e\u011filiminde oluyorlar.<\/p>\n

\u0130kinci çocuklar rekabetçi ve ilgi çekicidirler, en küçük çocuklar ise \u015f\u0131mar\u0131k ve tembeldir.<\/p>\n

Adler son olarak, karde\u015fi olmadan büyüyen insanlar\u0131n bir “anne kompleksine” sahip olduklar\u0131n\u0131 ve babalar\u0131yla rekabet içinde olduklar\u0131n\u0131 teorile\u015ftirdi.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

ARA\u015eTIRMA DO\u011eUM SIRASI \u0130Ç\u0130N NE SÖYLÜYOR?<\/strong><\/h3>\n

Teorinin en önde gelen modern savunucular\u0131ndan biri olan Frank Sulloway ise, do\u011fum s\u0131ras\u0131n\u0131n etkisini de\u011ferlendirmek için 1990’larda ve 2000’lerde yeti\u015fkinlere ve onlar\u0131n kariyerlerine bakt\u0131. \u0130lk do\u011fan ünlü bilim insanlar\u0131 aras\u0131nda muhafazakar ara\u015ft\u0131rma e\u011filiminin oldu\u011funu, daha radikal ara\u015ft\u0131rma yapan bilim insanlar\u0131n\u0131n ise ailede daha sonra do\u011fan ki\u015filer oldu\u011funu buldu.<\/p>\n

DO\u011eRUM SIRASI K\u0130\u015e\u0130L\u0130K BEL\u0130RLER M\u0130?<\/strong><\/h3>\n

Ancak ki\u015filik geli\u015fimine en uygun olan çal\u0131\u015fmalar aç\u0131kl\u0131k, vicdanl\u0131l\u0131k, d\u0131\u015fa dönüklük, uyumluluk ve nevrotiklik gibi “be\u015f büyük”<\/strong> ki\u015filik özelliklerine bak\u0131yor. Ve daha yeni do\u011fum s\u0131ras\u0131 çal\u0131\u015fmalar\u0131, do\u011fum s\u0131ran\u0131z\u0131n ki\u015fili\u011finizi \u015fekillendirebilece\u011fi teorisini çürütüyor.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

DO\u011eUM SIRASI VE K\u0130\u015e\u0130L\u0130K ÖZELL\u0130KLER\u0130 \u0130L\u0130\u015eK\u0130S\u0130 SIFIRA YAKIN<\/strong><\/h3>\n

Houston Üniversitesi’nde psikoloji doçenti olan Rodica Damian, 440 binden fazla ABD’li lise ö\u011frencisi üzerinde yap\u0131lan boylamsal bir ara\u015ft\u0131rmadan elde edilen verileri kullanarak 2015 y\u0131l\u0131nda bu türden en büyük çal\u0131\u015fmalardan birini gerçekle\u015ftirdi. Sosyoekonomik durum, cinsiyet ve ya\u015f kontrol edildikten sonra çal\u0131\u015fma, “do\u011fum s\u0131ras\u0131 ile ki\u015filik özellikleri aras\u0131ndaki ili\u015fkinin s\u0131f\u0131ra olabildi\u011fince yak\u0131n” oldu\u011funu gösterdi.<\/p>\n

HAYAL GÜCÜ ÜZER\u0130NDE DO\u011eUM SIRASININ ETK\u0130S\u0130 YOK<\/strong><\/h3>\n

2015’te yap\u0131lan ba\u015fka bir ara\u015ft\u0131rma Damian’\u0131n bulgular\u0131n\u0131 vurgulad\u0131: ABD, Büyük Britanya ve Almanya’dan ulusal temsili üç örne\u011fi analiz ettikten sonra ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u015funu yazd\u0131: “D\u0131\u015fadönüklük, duygusal istikrar, uyumluluk, vicdanl\u0131l\u0131k veya hayal gücü üzerinde tutarl\u0131 bir \u015fekilde do\u011fum s\u0131ras\u0131 etkisi bulamad\u0131k.”<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0130LK DO\u011eAN ÇOCUKLAR SÖZEL ZEKAYA DAHA YATKIN<\/strong><\/h3>\n

Ancak her iki ara\u015ft\u0131rma ekibi de ilk do\u011fan çocuklar\u0131 memnun edecek ve küçük karde\u015flerini deh\u015fete dü\u015fürecek bir özelli\u011fe dair kan\u0131t buldu: Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n her biri, ilk do\u011fanlar\u0131n yüksek sözel zekaya sahip olma ihtimalinin biraz daha yüksek oldu\u011funu gösterdi.<\/p>\n

Damian, bunun mutlaka ilk do\u011fanlar\u0131n daha ak\u0131ll\u0131 oldu\u011fu veya daha kolay ö\u011frendi\u011fi anlam\u0131na gelmedi\u011fini söylüyor. Bunun nedeni büyük olas\u0131l\u0131kla ilk do\u011fanlar\u0131n erken çocukluk döneminde yeti\u015fkinlerin yan\u0131nda daha fazla zaman geçirmesidir ve ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda fark\u0131n tek bir IQ puan\u0131 meselesi oldu\u011funa dikkat çekiyor.<\/p>\n

Genel olarak di\u011fer çal\u0131\u015fma ekibi \u015föyle yazd\u0131: “Do\u011fum s\u0131ras\u0131n\u0131n entelektüel alan d\u0131\u015f\u0131ndaki geni\u015f ki\u015filik özellikleri üzerinde kal\u0131c\u0131 bir etkiye sahip olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna varmal\u0131y\u0131z.” <\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sorumlu bir en b\u00fcy\u00fck \u00e7ocuk musunuz, g\u00f6zden ka\u00e7an bir ortanca m\u0131 yoksa ba\u015f\u0131bo\u015f bir bebek misiniz? Do\u011fum s\u0131ras\u0131n\u0131n ki\u015filik \u00f6zellikleri \u00fczerinde etkisi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclse de bu konuda farkl\u0131 uzman g\u00f6r\u00fc\u015fleri var.\u00a0 Do\u011fum s\u0131ras\u0131n\u0131n ki\u015fili\u011fi etkiledi\u011fi teorisine inananlar için “En büyük veya en küçük karde\u015f olmak gerçekten ki\u015fili\u011finizi belirliyor mu?” sorusunun cevab\u0131, kim oldu\u011funuzun anahtar\u0131 olabilir. […]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":76553,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"rank_math_lock_modified_date":false,"footnotes":""},"categories":[111],"tags":[52588,52590,52589,45739,238],"class_list":["post-76554","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-anne-cocuk","tag-dogum-sirasi","tag-ilk-cocuk","tag-kardeslik","tag-kisilik","tag-psikoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/76554"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=76554"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/76554\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76555,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/76554\/revisions\/76555"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/76553"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=76554"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=76554"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tgrthaber.com\/mavikadin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=76554"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}