HSK üyelerini kim seçer? HSK kaç üyeden oluşur?

Türkiye'de yargı sisteminin önemli kurumlarından biri olan Hâkimler ve Savcılar Kurulu, hâkim ve savcıların mesleki durumlarına ilişkin kritik kararların alındığı anayasal bir kurul olarak görev yapıyor. HSK'nin yapısı ve üyelerinin nasıl belirlendiği ise özellikle seçim dönemlerinde ve yeni kurul üyelerinin göreve başlaması öncesinde en çok merak edilen konular arasında bulunuyor. Anayasa ve ilgili mevzuata göre kurul 13 üyeden oluşurken üyelerin seçiminde hem Cumhurbaşkanı hem de TBMM görev alıyor.

HSK NEDİR, GÖREVLERİ NELERDİR?

Hâkimler ve Savcılar Kurulu, adli ve idari yargıda görev yapan hâkim ve savcılarla ilgili mesleki işlemlerde yetkili olan anayasal bir kurumdur. Kurulun resmi yapısına göre HSK Genel Kurulu 13 üyeden oluşur. Adalet Bakanı kurulun başkanı olurken Adalet Bakanlığı ilgili Bakan Yardımcısı da kurulun doğal üyesidir. Cumhurbaşkanı tarafından seçilen 4 üye ve TBMM tarafından seçilen 7 üye ile birlikte toplam sayı 13'e ulaşır.

HSK'nin görev alanı oldukça geniştir. Kurul, adli ve idari yargı hâkim ve savcılarını mesleğe kabul etme, atama ve nakletme, geçici yetki verme, yükselme ve birinci sınıfa ayırma gibi işlemleri yürütür. Ayrıca meslekte kalmaları uygun görülmeyenler hakkında karar verme, disiplin cezası uygulama ve görevden uzaklaştırma gibi konularda da yetki sahibidir.

HSK ÜYELERİNİ KİM SEÇER?

HSK'nin 13 üyesinin 4'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Kalan 7 seçilmiş üye ise TBMM Genel Kurulu tarafından belirlenir. Adalet Bakanı ve Adalet Bakanlığı ilgili Bakan Yardımcısı ise seçimle gelen üyelerden değildir ve kurulun yapısı içerisinde ayrıca yer alır.

TBMM tarafından seçilecek 7 üyenin belirlenmesinde farklı meslek grupları esas alınır. Üç üye Yargıtay üyeleri arasından, bir üye Danıştay üyeleri arasından, üç üye ise hukuk alanında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından seçilir. Böylece HSK'nin üyelik yapısında farklı hukuk mesleklerinden gelen isimlere yer verilmesi amaçlanır.

HSK ÜYELERİ NASIL SEÇİLİR?

TBMM'nin seçeceği HSK üyeleri için aday belirleme süreci Anayasa'nın 159. maddesinde düzenlenir. Her bir üyelik için üç aday belirlenir. Adayların belirlenmesinde ilk aşamada TBMM üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu aranır. Bu çoğunluğa ulaşılamaması halinde ikinci oylamaya geçilir ve bu aşamada beşte üç çoğunluk aranır.

İkinci oylamada da gerekli çoğunluk sağlanamazsa her bir üyelik için en fazla oy alan iki aday arasında ad çekme yöntemiyle aday belirleme süreci tamamlanır. Ardından TBMM Genel Kurulunda seçim gerçekleştirilir. HSK üyelerinin görev süresi dört yıldır ve görev süresi dolmadan önce yeni üyelerin seçilmesi için anayasal takvim işletilir.

TBMM HSK'NİN KAÇ ÜYESİNİ SEÇER?

TBMM, HSK'nin toplam 13 üyesinden 7'sini seçer. Bu 7 üyelik, Yargıtay, Danıştay, yükseköğretim kurumlarının hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ve avukatlar arasından yapılan seçimlerle doldurulur.

TBMM'nin seçeceği üyelerin dağılımı şu şekildedir:

• 3 üye: Yargıtay üyeleri arasından
• 1 üye: Danıştay üyeleri arasından
• 3 üye: Hukuk alanında görev yapan öğretim üyeleri ve avukatlar arasından

Bu üyelerin tamamı TBMM Genel Kurulunda yapılan seçimle göreve gelir. HSK'nin resmi bilgilerinde de kurulun 7 üyesinin TBMM tarafından seçildiği belirtiliyor.

CUMHURBAŞKANI HSK'NİN KAÇ ÜYESİNİ SEÇER?

Cumhurbaşkanı, HSK'nin 4 üyesini doğrudan seçer. Böylece kurulda seçimle belirlenen toplam 11 üyenin 7'si TBMM, 4'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmiş olur.

HSK'nin geri kalan iki üyesi ise Adalet Bakanı ile Adalet Bakanlığı ilgili Bakan Yardımcısıdır. Adalet Bakanı aynı zamanda HSK Başkanıdır. Bu yapı nedeniyle kurulun 13 kişilik Genel Kurulunda farklı kaynaklardan gelen üyeler birlikte görev yapar.

HSK BAŞKANI KİMDİR?

HSK'nin Başkanı Adalet Bakanıdır. Başkanlık için ayrıca kurul üyeleri arasından ayrı bir seçim yapılmaz. Adalet Bakanının görevde bulunduğu dönemde HSK Başkanlığı da bu görev nedeniyle kendisine aittir.

HSK Başkanı, kurulun çalışmalarında önemli bir konuma sahiptir. Bununla birlikte HSK yalnızca başkandan oluşan bir yapı değildir. Kurulun karar alma mekanizması, 13 üyeden oluşan Genel Kurul ve iki daire üzerinden yürütülür. HSK'nin resmi açıklamalarına göre Genel Kurul, dairelerin kararlarına yönelik itirazları incelemek ve kurulun görev alanındaki bazı önemli konularda karar vermek gibi yetkilere de sahiptir.

HSK ÜYELERİNİN GÖREV SÜRESİ NE KADAR?

HSK üyelerinin görev süresi dört yıldır. Görev süresi dolan üyelerden yeniden seçilme şartlarını taşıyanlar bakımından Anayasa ve ilgili mevzuatta öngörülen hükümler uygulanır. Yeni üyelerin seçimi, görev süresinin sona ermesinden önce gerçekleştirilecek şekilde planlanır.

HSK üyelerinin görev süresinin dört yıl olması, kurulun yapısının belirli aralıklarla yenilenmesini sağlar. Üyelik seçimleri sırasında hem TBMM hem de Cumhurbaşkanlığı için Anayasa'da belirlenen usuller uygulanır.