Dünya’ya yakın yörüngede dolaşan ve bir kenti yerle bir edebilecek büyüklükte yaklaşık 15 bin asteroit henüz tespit edilmedi. NASA’ya göre gezegen savunmasında ciddi bir açık var.
Dünya’nın hemen yanı başında, saatte binlerce kilometre hızla ilerleyen dev kayalar olabilir. Üstelik bazıları bir futbol stadyumu büyüklüğünde. NASA’dan yapılan son açıklama, işte bu gerçeği yeniden gündeme taşıdı.
Ajansın geçici gezegen savunma yetkilisi Kelly Fast, çapı en az 140 metre olan ve bölgesel ölçekte yıkıma yol açabilecek yaklaşık 25 bin asteroit bulunduğunu söyledi. Ancak mevcut gözlem sistemleriyle bunların sadece yüzde 40’ı kataloglanabilmiş durumda. Yani geriye kalan yaklaşık 15 bin “şehir katili” asteroit hâlâ takip edilmiyor.
Dinozorların sonunu getiren dev asteroitler büyük ölçüde izleniyor. Atmosfere girip yanarak dağılan küçük gök taşları da çoğu zaman ciddi bir risk oluşturmuyor.
Ama işte asıl mesele ortada bir yerde duruyor. Ne çok büyük ne de çok küçük olan, fark edilmesi zor ama bir şehri haritadan silebilecek cisimler… Fast’e göre asıl endişe kaynağı da bunlar.
Bir futbol stadyumu büyüklüğündeki bir asteroit, doğrudan bir kente çarptığında yıkımın boyutunu tahmin etmek zor değil. Okyanusa düşmesi durumunda ise ortaya çıkabilecek tsunami dalgaları kıyı şehirleri için yıkıcı olabilir. Açıkçası, risk azımsanacak gibi değil.
NASA, bu açığı kapatmak için “Near-Earth Object Surveyor” adlı kızılötesi uzay teleskobunu geliştiriyor. Bu sistem, asteroitleri yalnızca yansıttıkları ışıktan değil, uzaya yaydıkları ısıdan da tespit edebilecek.
Görevin 2027’de bir Falcon 9 roketiyle fırlatılması planlanıyor. Ama uzmanlara göre sadece tespit etmek yeterli değil. Asıl soru şu: Tehdit belirdiğinde ne yapılacak?
2022’de gerçekleştirilen Double Asteroid Redirection Test (DART) görevi, bir asteroitin yörüngesinin kinetik çarpma yöntemiyle değiştirilebileceğini gösterdi. Uzay aracı, Dimorphos adlı küçük gök cismine çarptırıldı ve rotasında ölçülebilir bir sapma sağlandı.
Bu, bilimsel açıdan önemli bir başarıydı. Ancak görev liderlerinden Nancy Chabot’un altını çizdiği gibi, şu anda acil bir durumda fırlatılmaya hazır bir savunma aracı bulunmuyor. Yani yöntem çalışıyor, evet… Fakat hızlı müdahale kapasitesi henüz yok.
Bilim insanlarının yakından izlediği 2024 YR4 adlı asteroitin 2032’de Ay’a çarpma olasılığı yaklaşık yüzde 4 olarak hesaplanıyor. Dünya için doğrudan bir tehdit görünmüyor. Ancak olası bir Ay çarpışmasının bilimsel ve stratejik etkileri olabilir.
Bazı uzmanlar, olası bir çarpışmayı önlemek için nükleer müdahale seçeneğinin bile teorik olarak masada olduğunu söylüyor. Hollywood yapımı Armageddon filmini hatırlatıyor belki ama gezegen savunması alanında bu tür senaryolar ciddiyetle değerlendiriliyor.
Uzmanlara göre gezegen savunmasının önündeki en büyük sorun para. Kalıcı ve hızlı müdahale edebilecek bir filo kurmak için uzun vadeli, istikrarlı yatırımlar gerekiyor.
Google Play
App Store