CANLI ANLATIM

ABD ve İran arasında aylardır devam eden savaş 19 Haziran Cuma günü imzalanacak anlaşmayla resmen sona erecek. Alınan uzlaşma kararını tüm dünya memnuniyetle karşılarken, İsrail durumdan rahatsız olduğunu açık açık belirtti. Dün yaptığı açıklamada 'İsrail bensiz bir hiç' diyen Trump bu kez ortağına gözdağı verirken, İsrail'in 'anlaşma metni görmeliyiz' talebini de reddetti. Netanyahu ise açıklamasında "Anlaşmanın ne olacağını hala bilmiyoruz" ifadelerini kullanmıştı. Öte yandan Suudi medya kuruluşu El Arabiya, 14 maddelik anlaşma metninin sızdığını iddia ederek maddeleri tek tek açıkladı. 

İşte ABD-İran geriliminde anlaşma sürecinde son durum...

Son alarak Suudi Arabistan merkezli El Arabiya, "anlaşmanın maddeleri" dediği bir metin yayımladı. Buna göre mutabakat 14 maddeden oluşuyor.

İlk olarak, Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın sona erdiği teyit ediliyor. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu bu iddiayı yalanlamış, Hizbullah ile savaşının süreceğini duyurmuştu. Bir diğer maddede ise İran ve ABD'nin birbirlerine müdahale etmeyeceklerini teyit ediyor. Mutabakat zaptında 60 gün içerisinde müzakerelerin tamamlanacağı da yer alıyor.

Hürmüz Boğazı'na ilişkin ise 3 madde yer alıyor. Bunlar, ABD'nin deniz ablukasını kaldırması, Hürmüz Boğazı'nın tam kapasiteyle 30 gün içinde açılması, İran'ın tüm mayınları temizlemesini içeriyor.

Al Arabiya'nın iddiasına göre, İran'ın ekonomik talepleri de yerine getiriliyor. İran'ın yeniden inşası için 300 milyar dolar ödenmesi, tüm yaptırımların kaldırılması, İran'ın petrol ve petro kimya ürünleri satışının kolaylaştırılması ve donmuş varlıkların serbest bırakılması mutabakat metninde yer alıyor.

Diğer maddeler ise İran asla nükleer silah üretmeyecek, iki ülke anlaşma nihai sonuca varana kadar mevcut pozisyonlarını koruyacak bir uygulama mekanizması kurulacak.

Bu maddelerin uygulandığı teyit edilirse geri kalan maddelere ilişkin bir nihai anlaşma için müzakerelere başlanacak. Nihai anlaşma, BM Güvenlik Konseyi'nin bağlayıcı bir kararıyla onaylanacak.

Anlaşma maddelerine dair iddialara henüz resmi bir yanıt gelmedi. Ancak ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medyadan paylaştığı mesajında İran'a 300 milyar dolarlık yardımın verilmeyeceğini yazdı. Bu nedenle anlaşma maddeleri belirsizliğini koruyor.

İsrail'in anlaşmanın imzalanması öncesinde ABD ile İran arasında varılan mutabakat metnini görme talebinde bulunduğu, ABD'nin ise bu talebi geri çevirdiği iddia edildi.

ABD Başkanı Donald Trump,  Fransa'nın Evian-les-Bains kentinde düzenlenen G7 zirvesi marjında Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ile görüşmesinin ardından Orta Doğu gündemine ilişkin açıklamalarda bulundu. Trump, "(İran'ın nükleer programı) Bunu geliştirmeyecekler, satın almayacaklar ve onunla hiçbir şey yapmayacaklar. Yaparlarsa da akıl almaz sonuçlara katlanmak zorunda kalırlar." dedi.

İran'ın nükleer silaha sahip olması halinde Orta Doğu'nun istikrarını tehdit edeceğini savunan Trump, "Eğer nükleer silaha sahip olsalardı, İsrail'i yok ederlerdi. Orta Doğu'yu da yok ederlerdi ve muhtemelen bize de saldırırlardı." değerlendirmesinde bulundu.

İran ile varılan mutabakatın, "adil bir anlaşma" olduğunu söyleyen Trump, "Bu iyi bir anlaşma. Bu arada İran'a herhangi bir mali kaynak aktarmıyoruz. İran'a para yatırmak ya da mali destek sağlamak gibi bir yükümlülüğümüz de bulunmuyor." dedi.

Trump, İran'la yapılan "büyük savaşın" yanı sıra "sürekli boy gösteren küçük bir diken" diye tanımladığı Hizbullah ile de "küçük bir savaş" sürdüğünü dile getirdi.

Suriye'de "büyük sorumluluk üstlendiğini" söyleyen Trump, "Şu anda Suriye'yi yöneten kişi, benim Cumhurbaşkanı (Recep Tayyip) Erdoğan ve diğer bazı isimlerle birlikte oraya koyduğum bir kişi. Ülkeyi toparlama konusunda olağanüstü bir iş çıkardı." dedi.