Arnavutluk'un başkenti Tiran'da öğrencilerin öncülüğünde başlayan hükümet karşıtı protestolar, ülkenin farklı kentlerine yayılarak şiddet olaylarına dönüştü. Eğitim koşullarının iyileştirilmesi talebiyle başlayan gösterilerde yolsuzluk iddiaları, işsizlik, artan yaşam maliyetleri ve tartışmalı turizm projelerine yönelik tepkiler de öne çıktı. Göstericiler Başbakan Edi Rama'nın istifasını isterken polis ile eylemciler arasında yaşanan çatışmalar ülke gündeminin ilk sıralarına yerleşti. Peki, Arnavutluk'taki olaylar neden oluyor, Tiran neden karıştı?
Arnavutluk'taki protestoların temelinde öğrencilerin eğitim sistemine yönelik şikayetleri ve hükümete duyulan tepki bulunuyor. Üniversite öğrencileri; yüksek eğitim masrafları, yetersiz yurt imkanları, üniversitelerdeki fiziki koşullar, eğitim yatırımlarının eksikliği ve mezuniyet sonrasında iş bulma güçlüğü nedeniyle hükümetten çözüm talep ediyor.
Eylemler kısa sürede yalnızca eğitim sorunlarına odaklanan bir hareket olmaktan çıktı. Göstericiler, ülkedeki yolsuzluk iddialarına, ekonomik sorunlara ve hükümetin kamu kaynaklarını kullanma biçimine yönelik eleştirilerini de dile getirmeye başladı. Başbakan Edi Rama'nın istifasını isteyen protestocular, yönetimin halkın taleplerini dikkate almadığını savunuyor.
14 Ekim'de on binlerce öğrencinin katıldığı gösterilerde Eğitim Bakanlığı binası ve bazı işletmeler hedef alındı. Göstericilerin taş ve molotofkokteyli attığı olaylarda polis, kalabalığı dağıtmak için göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullandı. Çatışmaların büyümesiyle birlikte protestolar ülke genelinde daha geniş bir gündem oluşturdu.
Başkent Tiran'da gerilim, öğrencilerin eğitim koşullarının iyileştirilmesi talebiyle düzenlediği gösterilerin ardından arttı. 13 Ekim'de başlayan eylemler, ertesi gün binlerce kişinin katılımıyla büyüdü. Gösteriler sırasında kamu binaları ve banka şubelerinde yangınlar çıktı, iş yerleri zarar gördü ve bazı bölgelerde barikatlar kuruldu.
Polisin göz yaşartıcı gaz ve tazyikli suyla müdahale etmesi, protestocularla güvenlik güçleri arasındaki çatışmaları şiddetlendirdi. Olaylar nedeniyle Meclis oturumu iptal edilirken başkentteki gerilim sonraki günlerde de devam etti.
Gösteriler Tiran'la sınırlı kalmadı. Elbasan, İşkodra, Dıraç, Kukes ve Avlonya gibi kentlerde de eylemler düzenlendi. İşkodra'da bir polis amirinin ağır yaralandığı bildirildi. Polis ve göstericilerin yaralandığı olaylarda çok sayıda kişi gözaltına alındı.
2013 yılından bu yana başbakanlık görevini yürüten Edi Rama, protestolar sırasında yapılan istifa çağrılarını reddetti. Geçen yılki seçimlerde dördüncü dönemini kazanan Rama, hükümetlerin sokak eylemleriyle değil demokratik seçimlerle değişmesi gerektiğini savundu.
Rama, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada protestoların hükümetinden çok Arnavutluk'un Avrupa Birliği'ne katılma hedefini tehdit ettiğini öne sürdü. Başbakan, öğrencileri diyaloğa davet ederken şiddet olaylarından uzak durulması çağrısında bulundu.
Rama ayrıca protestoların arkasında yabancı aktörlerin bulunduğunu iddia etti ve başbakanlık ofisine yönelik bir dron saldırısı girişiminden söz etti. Bu iddialar başbakanın açıklamaları olarak aktarılırken protestoların arkasında dış müdahale bulunduğuna ilişkin bağımsız bir doğrulama ortaya konulmuş değil.
Arnavutluk'taki hükümet karşıtı hareketin arka planında, çevre koruma tartışmaları da bulunuyor. Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner ile bağlantılı yatırım şirketi Affinity Partners'ın, Adriyatik kıyısındaki koruma altındaki Vjosa-Narta sulak alanı yakınlarında yaklaşık 1,4 milyar avroluk turizm kompleksi planı tepki çekti.
Çevre aktivistleri ve doğa koruma uzmanları, projenin bölgedeki sulak alanlara ve yaban hayatına zarar verebileceği uyarısında bulunuyor. Bölge, flamingoların yanı sıra deniz kaplumbağaları ve Akdeniz fokları açısından da önem taşıyor.
Proje karşıtı gösteriler yaz aylarında başlamış, eylemciler çevrenin ve doğal alanların korunmasını istemişti. Son protestoların büyümesiyle birlikte turizm yatırımı tartışmaları, hükümete yönelik yolsuzluk suçlamaları ve kamu kaynaklarının kullanımı hakkındaki eleştiriler yeniden gündeme geldi. Rama ve hükümet yetkilileri ise kendilerine yöneltilen çeşitli yolsuzluk iddialarını reddetti.
Arnavutluk, Avrupa Birliği'ne katılmayı hedefleyen Batı Balkan ülkeleri arasında yer alıyor. Başbakan Edi Rama, AB üyeliği müzakerelerini tamamlama hedefini hükümetinin öncelikleri arasında gösteriyor. Protestoların sürmesi ise ülkedeki siyasi gerilimin yanı sıra reform sürecine ilişkin tartışmaları da gündeme taşıyor.
Avrupa Birliği yetkilileri, yaşanan şiddet olaylarını kınarken barışçıl gösteri hakkına saygı gösterilmesi ve taraflar arasında yapıcı diyalog kurulması çağrısı yaptı. Arnavutluk'taki gelişmelerin ülkenin AB sürecini nasıl etkileyeceği ise siyasi gerilimin seyrine ve reformların ilerleyişine bağlı olacak.
Google Play
App Store
19:40
Haberi Paylaş
YORUM YAZ