Her nesilden en yenilikçi savaş uçakları üzerine araştırmalar yapıldı. 4 ve 5. nesil savaş uçakları listede ön plana çıkarken Türkiye'nin ilgilendiği savaş uçağı da sıralamaya girdi.
Savaş uçakları, İkinci Dünya Savaşı'nın son aylarından beri savaşın ayrılmaz bir parçası oldu. O zamandan beri beş nesil savaş uçağı üretildi ve altıncı neslin F-47 ile başlaması bekleniyor. 6. Nesil savaş uçaklarında pilotsuz gizlilik özelliği ön planda olan hipersonik uçuşlar ön planda olacak.
Süper güç ülkelerin üretimlerine son zamanlarda Türkiye de eklendi. ABD, Rusya, Çin gibi ülkeler Türkiye’nin ürettiği 5. ve 6. nesil savaş uçaklarıyla yakından ilgileniyor. Her nesilden en yenilikçi savaş uçakları incelendi. Slashgear'da yer alan detaylarda aralarında Türkiye’nin de yakından ilgilendiği uçak var.
Birinci Nesil: Messerschmitt Me 262
Messerschmitt Me 262, operasyonel hale gelen ilk jet savaş uçağıydı. Uçak, saatte 500 milin üzerinde bir hızla Avrupa semalarında ilerleyerek Müttefik havacılarını hayrete düşürdü. Ancak Me 262, Müttefiklerin hava üstünlüğünü durduramadı.
25 Temmuz 1944'te Me 262, Münih üzerindeki bir görev sırasında savaşta kullanılan ilk jet uçağı oldu. Mayıs 1945'te savaş sona ermeden önce Almanya 1400'den fazla Me 262 üretti, ancak bunların sadece yaklaşık 300'ü savaşta kullanıldı. Bunun başlıca nedeni, Almanya'nın altyapısının tahrip olmasıydı; bu durum, tedarik, yakıt ve ulaşımı sınırlayarak çoğu Me 262'nin yerde kalmasına neden oldu. Me 262, toplam 3.960 lbs itme gücü sağlayan iki adet Junkers Jumo 004 motoruna sahipti. Bu, savaş uçağına 540 mph azami hız ve 460 mph seyir hızı kazandırıyordu.
Birinci nesil: Mikoyan-Gurevich MiG-15
Sovyetler Birliği, 1946'da MiG-9 ve Yak-15 ile jet çağına girdi ancak en yenilikçi birinci nesil savaş uçağı, 1949'da tanıtılan MiG-15 oldu. Bu uçak, 13.000'den fazla üretilerek tarihin en çok üretilen savaş uçaklarından biri haline geldi. İlginç bir şekilde, MiG-15 aynı zamanda hala hizmette olan en eski jet savaş uçaklarından biri.
MiG-15, 6.000 libre itme gücü üreten Klimov VK-1 turbojet motoru etrafında inşa edildi. Yenilikçi tasarım, ok kanatlarını da içeriyordu ve bu da savaş uçağının Mach 1'e (767 mph) yaklaşmasına yardımcı oluyordu, ancak azami hızı 668 mph idi.
İkinci nesil: Lockheed F-104 Starfighter
İkinci nesil savaş uçakları, önceki uçaklardan alınan dersleri bünyesine kattı ve genel tasarım metodolojisini önemli ölçüde değiştirdi. Süpersonik hızlar nedeniyle silahların it dalaşında etkisiz olduğu kanıtlandı ve savaş uçağı konsepti çok amaçlı bir uçağa dönüştü. Bu uçaklardan biri de 1969'da envantere giren Lockheed yapımı F-104 Starfighter'dı.
F-104, hafif, hızlı ve manevra kabiliyeti yüksek olacak şekilde tasarlanmıştı ve gücü nedeniyle "içinde insan olan füze" lakabını kazanmıştı. F-104, Mach 2 hızında sürekli uçuş yapabilen ilk uçaktı. General Electric J79 turbojet motoruyla güçlendirilmişti ve art yakıcı ile 17.000 libreye kadar itme gücü üretiyordu. Uçağın seyir hızı 575 mph idi, ancak art yakıcıyı devreye soktuğunda 1.320 mph hıza ulaşabiliyordu.
İkinci nesil: Mikoyan-Gurevich MiG-21
MiG-21, Sovyetler Birliği'nin en iyi savaş uçaklarından biridir. Mach 2 hızına ulaşabilen bu uçak, 10.000'den fazla üretilen adediyle bugüne kadar üretilen en çok üretilen süpersonik jet olma özelliğini taşımaktadır. Birçok ülke kendi lisanslı versiyonlarını üretmiş olup, Hindistan da Eylül 2025'e kadar bu uçakları kullanmıştır.
Üçüncü nesil: F-4 Phantom II
Başlangıçta F-4, ABD Donanması (USN) için bir önleme uçağı olarak tasarlanmıştı, ancak uçağın ABD Deniz Piyadeleri (USMC) ve ABD Hava Kuvvetleri'ne (USAF) geçmesi uzun sürmedi.
Sonuç olarak, F-4 büyük sayılarda üretildi ve toplam 5.195 adetle, bugüne kadar üretilen en çok üretilen ABD süpersonik uçağı oldu. F-4 gerçek bir çok amaçlı uçaktır. Daha sonraki versiyonlarında, MiG-21 gibi ikinci nesil uçaklara meydan okumak için 20 mm M61 Vulcan topu kullanılmıştır.
Üçüncü nesil: Saab 37 Viggen
İsveç, Saab 37 Viggen'i 1971'de tanıttı. Uçak, küçük kanatçıklara sahip yenilikçi bir delta kanat tasarımına sahipti. Bu, Viggen'in görünümünü zamanının diğer savaş uçaklarından ayırıyordu ve İsveç için bir tür riskli girişimdi ve karşılığını verdi. Yenilik açısından bakıldığında, kanatçıklar Wright Kardeşler'den beri vardı, bu nedenle Viggen ilk kez gökyüzüne çıktığında yeni değillerdi.
Dördüncü nesil: Dassault Rafale
Dördüncü nesil, kompozit malzemelerin daha yaygın kullanımının yanı sıra fly-by-wire sistemleri, üstün manevra kabiliyeti ve gizlilik özelliklerini de beraberinde getirdi. İlk gizli uçak olan F-117 Nighthawk bu nesilde tanıtıldı ancak Fransız Dassault Rafale'nin aksine bir savaş uçağı değildi; Rafale, önceki nesil uçaklara göre önemli iyileştirmeler yaparak 2001 yılında hizmete girdi.
Rafale, çift jet motorlu, kanatçıklı delta kanatlı bir tasarıma sahip ve çok amaçlı bir savaş uçağıdır. Öncülük ettiği alanlardan biri, kanatçıklarıyla birlikte geliştirilmiş performans ve manevra kabiliyeti sunan dijital fly-by-wire sistemidir. Rafale, Mach 1.8 (1.381 mph) hıza ulaşabilen iki adet Snecma M88 turbofan motoruyla çalışır. Rafale'nin öne çıktığı bir diğer alan ise çok yönlülüğüdür; birçok görevde kullanılabilir ve muharebe operasyonlarında kendini kanıtlamıştır.
Dördüncü nesil: Eurofighter Typhoon (Türkiye envantere katmak istiyor)
En iyi çok uluslu dördüncü nesil savaş uçaklarından biri, birçok NATO ülkesinden çeşitli kurumlar tarafından geliştirilen Eurofighter Typhoon'dur. Geliştirme çalışmaları 1980'lerde başlamış olsa da, ancak 2003 yılında birçok NATO ülkesi, Suudi Arabistan, Umman, Katar ve diğerleri için hizmete girmiştir. Typhoon, modüler yapısı sayesinde bir görev sırasında bir rolden diğerine geçebilmesi nedeniyle "gerçek bir çok amaçlı uçak" olarak pazarlanmaktadır.
Typhoon'un iç sistemleri, kanatçık-delta tasarımı ve dörtlü dijital fly-by-wire sistemi ile önceki nesil uçaklardan ayrışmaktadır. Bu özellikler, yüksek hızlarda olağanüstü çeviklik sağlar. Uçak, 40.000 lb'lik toplam itme gücü sağlayan iki adet Eurojet EJ200 motoruyla çalışır ve bu sayede Typhoon'u yüksek irtifada Mach 2 (1.550 mph) hıza ulaştırarak dördüncü nesil uçaklar arasında öncü bir konuma getirir.
Typhoon'un manevra kabiliyetinin yanı sıra en büyük gücü çok yönlülüğüdür. Hava-hava savaş uçağı ve önleme uçağı olarak görev yapabilir, ancak 13 adet silah taşıma noktası sayesinde geniş bir yelpazede mühimmat taşıyarak kara hedeflerine de aynı kolaylıkla saldırabilir. Bunlar arasında 1.000 lb'lik Paveway II lazer güdümlü bombalar ve diğer hava-yer silahları bulunur; bunların çoğu muharebe operasyonlarında kullanılmıştır.
4.5. nesil: Boeing F-15EX Eagle II
F-15 Eagle, dördüncü nesil bir savaş uçağı olarak ilk uçuşunu 1976'da gerçekleştirdi ve dünya çapında hizmet vermeye devam ediyor. Orijinal F-15, Soğuk Savaş boyunca ABD'nin başlıca savaş uçağı olarak görev yaptı ve 104 düşman uçağını düşürerek ve hiç kayıp vermeden olağanüstü bir hava-hava muharebe oranı elde etti. Modernleştirilmiş 4.5. nesil F-15EX Eagle II, günümüzde hizmet veren en iyi savaş uçaklarından biridir.
ABD, Hava Kuvvetleri'nin füze taşıyıcısı olarak bilinen F-15EX'i 2024 yılında kullanmaya başladı. Gövdesi güçlendirilmiş olan uçak, güncellenmiş aviyonik sistemler, yeni bir radar sistemi, daha güçlü motorlar, iki adet General Electric F110-GE-129 füzesi ve iki ek kanat altı pilonu ile donatılarak daha fazla silah taşıma kapasitesine sahip hale getirildi.
4.5. nesil: Sukhoi Su-35S
Su-27'den türetilen ve önemli ölçüde geliştirilen Su-35S, 2008'de ilk kez görücüye çıktı.
Uçağın en önemli gelişmelerinden biri, art yakıcılar olmadan süpersonik hızda uçma yeteneğidir. Bu özellik genellikle beşinci nesil savaş uçaklarıyla sınırlıdır, ancak bazı dördüncü nesil savaş uçakları da bunu yapabilir. Su-35S bunu, art yakıcılar olmadan 40.000 lb, art yakıcılar aktifken ise 66.000 lb itme gücü sağlayan iki adet Saturn AL-41F1S motoruyla gerçekleştirir. Su-35S'in süper seyirde hangi hızı koruduğu belirsiz olsa da, art yakıcılarla yüksek irtifada Mach 2.25 (1.726 mph) hızla uçuyor. Su-35'in öne çıktığı diğer alanlar arasında çok yönlülüğü ve yük taşıma kapasitesi yer alıyor.
Beşinci nesil: Lockheed Martin F-22 Raptor
2005 yılında tanıtılan F-22 Raptor, beşinci nesil ilk savaş uçağıydı. F-22, aviyonik sistemleri, karmaşık bir sensör paketi ve gelişmiş kask içi baş üstü ekranının birleşimi sayesinde dünyanın en iyi hava-hava muharebe uçağıdır. Faaliyet gösterdiği her yerde hava üstünlüğü sağlamak üzere tasarlanmıştır ve F-22 yalnızca ABD Hava Kuvvetleri tarafından kullanılmaktadır. Diğer ülkelere satışı mümkün değildir, bu da onu kullanan her pilotu oldukça seçkin bir kulübün üyesi yapar.
Beşinci nesil: Lockheed Martin F-35 Lightning II
F-35 Lightning II, Amerika Birleşik Devletleri'nin ürettiği ikinci beşinci nesil savaş uçağıdır. F-35, ABD Hava Kuvvetleri, ABD Donanması ve ABD Deniz Piyadeleri'nin baskın hava üstünlüğü saldırı uçağıdır. Ayrıca birçok başka ülke tarafından da kullanılmaktadır ve üç varyantı bulunmaktadır. F-35A ABD Hava Kuvvetleri'ne, F-35B ABD Deniz Piyadeleri'ne ve F-35C ise ABD Donanması'na aittir.
F-35B, kısa kalkış ve dikey iniş yapabilme özelliğiyle önemli ölçüde farklılık gösterir; bu özellik, ABD Deniz Piyadeleri operasyonlarına hizmet etmek için yeniden tasarlanmayı gerektirmiştir. F-35C, katlanabilir kanatlara ve uçak gemisi operasyonları için mancınık destekli kalkış ve iniş özelliğine sahipken, F-35A geleneksel kalkış ve iniş özelliğine sahiptir.
Google Play
App Store
18:10
