CANLI ANLATIM

İsrail, İran, ABD savaşında anlaşma kapıları yeniden kapandı. ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın teklifinin 'kabul edilemez' olduğunu söyledi. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise ABD'nin 14 maddelik ateşkes teklifini kabul etmekten başka seçeneğinin olmadığını belirtti. İran'ın başka herhangi bir teklife onay vermeyeceğini belirten Kalibaf, anlaşma olmadıkça ABD'nin ödeyeceği bedelin artacağını ifade etti. İsrail ise Lübnan'a yönelik ateşkese rağmen saldırılarından vazgeçmedi. 

İşte ABD, İsrail, İran savaşında yaşanan son gelişmeler... 

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, uluslararası topluma seslendiği mesajında böyle zamanlarda sessizliğin, kötülükle suç ortaklığı anlamına geldiğini vurgulayarak, "Barbarlık ve tahakküm yolunu reddediyorsanız, dünya kanunsuzluk ve esaret uçurumuna sürüklenmeden önce konuşacak, harekete geçecek ve tarihin doğru tarafında yer alacak ahlaki cesareti bulun. Seçim sizin. Tarih yaşananları hatırlayacak" dedi.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Devlet Başkanı Muhammed bin Zayid, ABD Başkanı Donald Trump ile Orta Doğu'daki son gelişmeleri görüştü. Görüşmede, iki ülke arasındaki stratejik işbirliği ve ilişkileri güçlendirmeye yönelik ortak çalışmalar çeşitli yönleriyle ele alındı.

Bin Zayid ve Trump görüşmesinde ayrıca, Orta Doğu'daki son gelişmeler ele alındı ve bu gelişmelerle ilgili görüş alışverişinde bulunuldu.

İsrail ordusu, 17 Nisan'da yürürlüğe giren ateşkese rağmen Lübnan'ın güneyine yönelik hava saldırılarını sürdürüyor.

Lübnan Sağlık Bakanlığından yapılan açıklamada, Lübnan'ın güneyindeki 4 bölgeye gerçekleştirilen hava saldırılarında 15 kişinin yaşamını yitirdiği bildirildi.

Amerikan NBC News kanalının ABD'li yetkililere dayandırdığı haberine göre Pentagon, İran'a yönelik saldırıların yeniden başlaması halinde yürütülecek "operasyona" yeni bir isim vermeyi değerlendiriyor.

Habere göre ABD savunma yetkilileri, 60 günlük Kongre'ye bildirim sürecine takılmamak için "Destansı Öfke" (Epic Fury) adıyla yürütülen operasyona "Çekiç" (Sledgehammer) adını vermeyi düşünüyor.

Söz konusu durumun gerçekleşmesi halinde ABD ordusu, İran'a yönelik olası askeri "operasyonlarını" resmi olarak "Çekiç Operasyonu" olarak adlandıracak.

ABD Başkanı Donald Trump'ın "ateşkesin en zayıf durumunda olduğu" yönündeki açıklamasının hemen ardından gündeme gelen isim değişikliği iddiası, Amerikan ordusunun İran'a yönelik saldırılara devam etme ihtimaline hazırlandığı şeklinde yorumlandı.

ABD Başkanı Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran'la ilgili haberleri dolayısıyla "yalan haber medyası" olarak nitelendirdiği bazı medya kuruluşlarını hedef aldı.

Trump, açıklamasında, İran'ın savaşta askeri açıdan "başarılı" olduğu yönünde haberler yaptığını belirttiği gazete ve televizyon kanalları için ağır ifadeler kullandı.

ABD Başkanı, "Yalan haber medyası, İranlı düşmanın bize karşı askeri açıdan başarılı olduğunu söylediğinde, bu o kadar yanlış ve saçma bir iddia ki adeta vatana ihanet sayılır. Onlar düşmana yardım ve yataklık ediyorlar." ifadelerine yer verdi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Al Jazeera Arapça televizyon kanalında gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

ABD/İsrail-İran Savaşı'nın sona ermesi için ellerinden geleni yaptıklarını belirten Fidan, "Şu anda savaşın bitmesi için açıkçası elimizden geleni yapıyoruz. Ateşkes dönemi içerisindeyiz ama bu ateşkes, savaşın geri dönmeyeceği manasına gelmiyor." ifadesini kullandı.

Fidan, ateşkesin daha kalıcı hale gelmesi için kalıcı bir ateşkese ve barışa ulaşılması için Pakistan ve bölgedeki diğer ülkelerin ellerinden geleni yaptıklarını belirterek Türkiye ile Katar arasında muazzam bir işbirliği olduğunu ve iki ülkenin müzakerelerin başarıya ulaşması için İslamabad'a büyük destek verdiğini söyledi.

ABD Başkanı Trump, Çin ziyareti için Beyaz Saray'dan ayrılırken, basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını cevapladı.

İran'la görüşmelerin sürdüğünü ve ABD için iyi olan bir anlaşma yapacaklarını vurgulayan Trump, bu anlaşmanın hem ABD hem de İran halkı için iyi olacağına inandığını söyledi.

Trump, İran'ın askeri ve siyasi kapasitesini büyük ölçüde ortadan kaldırdıklarını savunarak, "İran'la ilgili (süreçte) tüm kontrol bizde. İran'la ya bir anlaşma yapacağız ya da yok edilecekler. Her halükarda biz kazanacağız, ya barışçıl bir şekilde ya da başka bir şekilde." değerlendirmesini yaptı.

"YA DOĞRU OLANI YAPACAKLAR YA DA BU İŞİ BİTİRECEĞİZ"

İran'ın donanmasının, kara ve hava unsurlarının ve radar sistemlerinin yok edilerek askeri açıdan yenilgiye uğradığını savunan Trump, "Ya doğru olanı yapacaklar ya da bu işi bitireceğiz." dedi.

Trump, İran'ın nükleer silaha sahip olamayacağını vurgulayarak, istese bugün İran'ı terk edebileceğini ancak "başladığı işi tamamen bitirmek istediğini" ifade etti.

"Pakistan'ın arabuluculuğunu yeniden değerlendirdiği" yönündeki iddialara ise tepki gösteren Trump, Pakistanlı yetkililerin "harika bir iş çıkardığının" altını çizdi.

ABD Başkanı, arabulucu olarak Pakistan’ı değiştirmeyi düşünmediğini belirterek, "Onlar harika, Genelkurmay Başkanı (Asım Munir) ve Başbakan (Şahbaz Şerif) çok harika insanlar." dedi.

Çin'in İran konusuna karışmasına gerek olmadığını düşündüğünü söyleyen Trump, bununla birlikte Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşmesinde İran gündemini de ele alacaklarını aktardı.

"RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI SONUNA YAKLAŞIYOR"

Trump, Rusya ile Ukrayna arasındaki geçici ateşkesin sona ermesine ilişkin değerlendirme yaparak, sürecin gidişatından umutlu olduğuna işaret etti.

"İnanın ya da inanmayın Rusya-Ukrayna Savaşı sonuna yaklaşıyor, Rusya ile Ukrayna arasında bir anlaşma sağlayacağız." diyen Trump, bir barış anlaşması konusunda olumlu düşündüğünü vurguladı.

Trump, bir soru üzerine, bu yıl "gerekmesi halinde" Rusya'ya da gidebileceğini belirterek, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın sona yaklaştığına dikkati çekti.

"NATO'YA İHTİYACIMIZ YOK"

ABD Başkanı Trump, İran konusunda bir kez daha NATO'yu hedef alarak İttifakın ABD'ye destek vermediğini ve bundan memnun olmadıklarını ifade etti.

"NATO’ya ihtiyacımız yok. Onlara ihtiyacımız varken orada değillerdi; NATO, bizi çok hayal kırıklığına uğrattı." diyen Trump, artık İran konusunda İttifakın yardımına ihtiyaç duymadıklarını vurguladı.

ABD ile İran arasında ateşkes görüşmelerine aracılık yapan Pakistan'ın, saldırılarda hedef olmaması için Tahran'ın askeri uçaklarına havaalanlarını kullandırdığı iddia edildi.

CBS kanalına konuşan ABD'li yetkililer, Pakistan'ın, Washington ile Tahran arasında arabuluculuk rolü oynamasına rağmen, havaalanlarında İran'ın askeri uçaklarının konuşlanmasına izin verdiğini ileri sürdü.

Kanalın internet sitesindeki haberde, "Konuyla ilgili bilgi sahibi ABD'li yetkililere göre, Pakistan kendisini Tahran ve Washington arasında diplomatik bir köprü olarak konumlandırırken, İran askeri uçaklarının havaalanlarına iniş yapmasına sessizce izin verdi ve bu da onları potansiyel olarak Amerikan hava saldırılarından korudu." ifadeleri kullanıldı.

Yetkililer, İran'ın Afganistan'a da sivil uçaklar gönderdiğini, ancak bu uçuşlar arasında askeri uçakların olup olmadığının netlik kazanmadığını iddia etti.

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) Mali İşlerden Sorumlu Bakan Yardımcısı Jules J. Hurst III, ABD/İsrail-İran savaşının bugüne kadarki maliyetinin yaklaşık 29 milyar dolara ulaştığını bildirdi.

Hurst, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Genelkurmay Başkanı Dan Caine ile Pentagon'un 2027 mali yılı için rekor düzeydeki bütçe talebiyle ilgili Temsilciler Meclisi Ödenekler Komitesi Savunma Alt Komitesi'nde düzenlenen oturumda ifade verdi.

29 MİLYAR DOLARA ULAŞTI

Temsilciler Meclisi üyelerine ABD'nin İran'a karşı İsrail'le birlikte başlattığı savaşın bugüne kadar Pentagon bütçesine yansıyan maliyeti sorulan Hurst, bu rakamın "yaklaşık 29 milyar dolara ulaştığını" söyledi.

Hurst, "(Temsilciler Meclisi Silahlı Kuvvetler Komitesi'nin) ifadesi sırasında bu rakam 25 milyar dolardı, ancak ortak personel ekibi ve mali işler ekibi bu tahmini sürekli olarak inceliyor ve bu nedenle şimdi 29 milyar dolara daha yakın olduğunu düşünüyoruz." dedi.

Savaşın maliyetindeki 4 milyar dolarlık artışa açıklama getiren Hurst, "Bunun nedeni, güncellenmiş ekipman onarım ve değiştirme maliyetleri ile ayrıca personelin görevde kalmasını sağlamak için genel işletme maliyetleridir." diye ekledi.

Ayrıca, söz konusu oturumda konuşan Savunma Bakanı Hegseth, İran'la savaşın maliyetine ilişkin daha resmi bir hesaplamayı Kongre'ye sunup sunamayacağı sorusuna, Pentagon'un bu konuda "ilgili ve gerekli olduğunda mümkün olduğunca bilgileri paylaşacağını" belirtti.

Hegseth, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını sürdürme veya geri çekme planlarıyla ilgili ise "Gerekirse (savaşı) yeniden tırmandırma planımız var, gerekirse geri çekilme planımız var. Varlıkları kaydırma planımız var." ifadelerini kullandı.

40-50 MİLYAR DOLARA ULAŞABİLİR

ABD medyasındaki haberlerde, söz konusu maliyetin İran'ın füzelerle vurduğu ABD'nin bölgedeki üslerinde yapılacak onarım maliyetleri de eklendiğinde 40-50 milyar dolara çıkabileceğine dair yorumlara yer verildi.

Hurst, nisan ayında ABD Kongresi'nde verdiği ifadesinde İran'a yönelik savaşın maliyetinin "yaklaşık 25 milyar dolar" olarak hesapladıklarını söylemiş ve bunun Orta Doğu'daki ABD üslerinde meydana gelen kapsamlı hasarın onarım maliyetini içermeyen düşük bir rakam olduğunu bildirmişti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ABD donanmasının İran'a yönelik uyguladığı deniz ablukası kapsamında bugüne kadar 65 ticari gemiyi engellediklerini​​​​​​​ ve 4 gemiyi devre dışı bıraktıklarını duyurdu.

İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyindeki Sur kentine bağlı Erzun beldesinde bir sağlık noktası yakınındaki eve düzenlediği hava saldırısı sonrası bölgede büyük hasar oluştu.

ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, Washington ile Tahran arasındaki ateşkese işaret ederek "ABD Başkanı Donald Trump'ın, emellerini değiştirmesi için İran'a her türlü fırsatı sunduğunu" iddia etti.

Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım, dolaylı müzakere seçeneğine destek verdiklerini belirterek, "Lübnan yönetimini, İsrail'e tamamen kazanç sağlayan ve karşılıksız tavizler verilen doğrudan müzakerelerden çekilmeye çağırıyoruz." dedi.

İran Hükümet Sözcüsü Fatma Muhacerani, "Elimiz tetikte ancak asıl odak noktamız kalıcı barış." dedi.

Kuveyt Dışişleri Bakanlığı, İran Devrim Muhafızları'na bağlı silahlı bir grubun "Kuveyt'e karşı düşmanca eylemlerde bulunmak amacıyla" Bubiyan Adası'na sızmasını kınadı.
 

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, düşmanların ülke ekonomisi üzerinde baskıyı artırarak kamuoyunda hoşnutsuzluk oluşturmak istediğini belirterek, üretici ve tüketiciyi koruyacak politikalar izlenmesi gerektiğini ifade etti. Pezeşkiyan, "Savaş koşullarında stokçuluğu, dağıtım ağının aksamasını ve kontrolsüz fiyat artışını önlemek için, üretimden tüketime kadar zincirin tüm halkalarının sürekli izlenmesi ve denetlenmesi gerekiyor." ifadelerini kullandı.

İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri Komutan Yardımcısı Muhammed Ekberzade, Hürmüz Boğazı’nın mevcut durumuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Sularımıza ve çıkarlarımıza yönelik saldırılara hiçbir şekilde izin vermeyiz." dedi.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rızai, ülkesinin tekrar saldırıya uğraması durumunda uranyumu yüzde 90 zenginleştirmenin seçenekleri arasında olduğunu söyledi.

Pakistan Dışişleri Bakanlığı, İran'ın Pakistan'daki Nur Han Hava Üssü'ne çok sayıda savaş uçağı sevk ettiğine dair ABD basınında çıkan haberi "yanıltıcı" olarak niteleyerek kesin bir dille reddetti.

The Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin ismini belirtmek istemeyen kaynaklara dayandırdığı haberinde, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşta, BAE'nin İran'a doğrudan gizli askeri saldırılar düzenlediği öne sürüldü.

İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyindeki bir eve düzenlediği hava saldırısında 6 kişi hayatını kaybetti, 7 kişi yaralandı.

CNN International'ın haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın müzakere yöntemlerinden duyduğu rahatsızlık nedeniyle askeri operasyonları yeniden başlatmayı daha ciddi şekilde değerlendiriyor. 

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, sosyal medya hesabından ABD ve İran arasındaki dolaylı barış görüşmeleri ve ülkelerin birbirine sunduğu tekliflerle ilgili açıklamalarda bulundu. Tahran yönetiminin halkının sahip olduğu haklardan taviz vermeyeceğine işaret eden Galibaf, "İran halkının 14 maddelik teklifte belirtilen haklarını kabul etmekten başka alternatif yoktur. Başka herhangi bir yaklaşım tamamen sonuçsuz kalacak; peş peşe gelen başarısızlıklardan ibaret olacaktır. Onlar işi ne kadar ağırdan alırlarsa, Amerikan vergi mükellefleri bunun bedelini o kadar çok ödeyecektir" dedi.

ABD ve İran arasındaki gerilim sürerken, Washington yönetiminden İran Devrim Muhafızları Ordusu’na karşı yeni bir hamle geldi. ABD Hazine Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, OFAC İran petrolünün Çin'e satışına ve sevkiyatına aracılık ederek DMO’ya finansman sağladıkları gerekçesiyle 12 kişi ve kuruluşa yaptırım uygulama kararı aldı.