NASA, Artemis programı kapsamında Ay’a insanlı dönüş hazırlıklarını sürdürürken, astronot güvenliği için kritik bir çalışmayı daha devreye alıyor. Kurum, “Flammability of Materials on the Moon (FM2)” adı verilen görevle, Ay yüzeyinde yangının nasıl davrandığını doğrudan gözlemlemeyi hedefliyor.
Bu deney, yalnızca teorik bir çalışma değil. Aynı zamanda, Ay’ın düşük yerçekimi koşullarında alevlerin nasıl yayıldığını anlamaya dönük ilk somut adım olma özelliği taşıyor. Açıkçası bu da gelecekte kurulacak yaşam alanları ve kullanılacak ekipmanlar için oldukça önemli.
Planlamaya göre FM2 görevi, 2026 yılının sonlarına doğru fırlatılacak. Görev kapsamında Ay’a gönderilecek dört farklı katı yakıt örneği üzerinde yanma testleri yapılacak. Alevlerin yayılma hızı, şekli ve genel davranışı da uzun süre boyunca kayıt altına alınacak.
NASA araştırmacıları, elde edilecek verilerin Ay koşullarında malzemelerin ne kadar yanıcı olduğunu anlamak açısından temel bir referans oluşturacağını söylüyor. Çünkü bugüne kadar bu konuda ciddi bir bilgi eksikliği vardı.
Dünya’da alevler, sıcak gazların yükselmesi ve daha yoğun soğuk havanın aşağı inmesiyle bildiğimiz o damla benzeri formu alıyor. Mikro yerçekiminde ise bu hareket ortadan kalktığı için alevler daha yuvarlak, daha küresel bir şekle bürünüyor. Ay’daki düşük yerçekiminin bu iki durum arasında nasıl bir sonuç doğuracağı ise hâlâ net değil.
NASA, uzay görevlerinde kullanılacak malzemelerin yanıcılığını belirlemek için şimdiye kadar NASA-STD-6001B standardı kapsamında çok sayıda test yaptı. Ancak bu deneylerin büyük bölümü mikro yerçekimi ortamına dayanıyordu. Ay gibi kısmi yerçekimi koşullarına ilişkin verilerse oldukça sınırlı kaldı.
FM2 raporunda yer alan değerlendirmelere göre, mevcut sayısal modeller ve deneysel bulgular Ay yerçekiminin bazı senaryolarda yangının yayılma hızını artırabileceğine işaret ediyor. Araştırmacılar, belirli yerçekimi seviyelerinde alev yayılmasının zirve yapabileceğini belirtiyor.
Bu da özellikle uzay giysileri ve Ay’da kullanılacak habitat tasarımları açısından dikkate değer bir risk anlamına geliyor. Yani mesele sadece bir bilim deneyi değil; doğrudan insan güvenliğiyle ilgili.
FM2 görevinin zamanlaması da dikkat çekiyor. NASA’nın Artemis 2 göreviyle elde ettiği başarının ardından Artemis 3, 4 ve 5 görevleri için hazırlıklar hız kazanmış durumda. Bu süreçte toplanacak her yeni veri, Ay’a gidecek astronotların güvenliği üzerinde doğrudan etkili olacak.
Google Play
App Store
10:36
