KAYNAK:
Bengü Sarıkuş
|
GİRİŞ:
21.11.2026
saat ikonu 15:20
|
GÜNCELLEME:
21.11.2026
saat ikonu 15:20

Trump, Putin ve Şi'nin masasından ne çıktı? Dr. Barış Adıbelli söylenmeyen sonucu açıkladı

Trump, Putin ve Şi'nin zirvesinden çıkan mesajlar, küresel dengelerin değişeceğine işaret etti. Dünya liderleri aynı masaya oturdu ama asıl pazarlık kapalı kapılar ardında mı yapıldı? Peki üç lider hangi konuda uzlaştı, kim kazandı, kim yeni dünya düzeninin kapısını araladı? Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Barış Adıbelli, Trump'ın kazancını, Putin'in değişen konumunu ve Çin'in büyük planını Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'a anlattı.

Trump, Putin ve Şi'nin masasından ne çıktı? Dr. Barış Adıbelli söylenmeyen sonucu açıkladı
KAYNAK:
Bengü Sarıkuş
|
GİRİŞ:
21.11.2026
saat ikonu 15:20
|
GÜNCELLEME:
21.11.2026
saat ikonu 15:20

Dünya siyasetinde dengeleri değiştirebilecek kritik zirve gerçekleşti. ABD Başkanı , Rusya Devlet Başkanı ve Çin Devlet Başkanı 'in aynı masada buluşması, yeni bir küresel düzenin kapısını mı araladı? Zirveye yüklenen anlamlar ve verilen mesajların perde arkasında ise çok daha büyük bir hesap var. Üç rakip gücü aynı masada buluşturan ortak çıkarlar neler? 

Trump bu zirveden nasıl bir siyasi zaferle çıktı, Putin'in uluslararası izolasyonu sona mı erdi, Çin neden arabulucu rolüne soyundu? Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Barış Adıbelli, Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'a anlaşmanın perde arkasını analiz etti.

Trump, Putin ve Şi'nin masasından ne çıktı? Dr. Barış Adıbelli söylenmeyen sonucu açıkladı

ÜÇ RAKİP MASAYA OTURDU

Trump, Putin ve Şi aynı masada hangi ortak çıkarlar etrafında buluştu? Masada neler konuşuldu, ne karar alındı?

Dr. Barış Adıbelli: Şimdi bu zirveye çok fazla anlam yüklendi. Yalta 2.0 falan dendi. Ben başından itibaren, TGRT Haber canlı yayınında da ilk kz söyledim: Bunun Yalta'yla falan bir ilgisi yok.

Çünkü Yalta'da oturanlar, Nazi Almanyası'na karşı Avrupa'yı savunmak adına ortak bir hedef doğrultusunda bir araya gelmişlerdi ve müttefiktiler. Fakat burada üç tane ülke var: Rusya, Çin ve ABD. Bunlar tamamen birbirleriyle rekabet eden ülkeler. Üç rakip masaya oturdu. Buradaki en önemli amaç, ortak bir uzlaşı zemini bulmak. Yani kısacası bir diyalog, bir iş birliği diyaloğu ortaya çıkarmak. Zaten toplantının sonucunda da bu duyuruldu. Bir iş birliği diyaloğunun başlatıldığı söylendi.

Trump, Putin ve Şi'nin masasından ne çıktı? Dr. Barış Adıbelli söylenmeyen sonucu açıkladı

DÜNYAYI G3'ÜN YÖNETMESİNİ İSTİYORLAR

Zirveden sonra dünyayı ne bekliyor? Yeni bir küresel düzen mi kuruluyor?

Dr. Barış Adıbelli:  Bence önce bu üç büyük ülke, kendi aralarındaki ilişkileri, ilişkilerin durumunu ve yaşanan zorlukları çözmek adına bir araya geldiler. Yani bu, sanıldığının aksine, dediğim gibi, çok fazla anlam yüklenen bir toplantıydı. Dünyayı paylaşacaklar falan denildi.

Hayır, önce kendi aralarındaki birtakım sorunlar üzerinde uzlaşma sağlamak için adım attılar. Sonrası gelir mi? Mutlaka gelecektir. Belki düzenli bir şekilde. Çünkü Trump öteden beri bir G3'ün peşinde. Yani dünyayı G7 veya G20'nin değil, G3'ün yönetmesi gerektiğini birkaç defa söylemişti. Dolayısıyla Trump'ın kafasındaki yeni dünya düzeni, üç kutuplu bir uluslararası sistem üzerine kurulmalı.

ABD, Rusya ve Çin. Bunlar eşit gibi görülse de ABD kendisini bu eşitler arasında birinci görmektedir. Bir nevi bu üçlünün içinde kendisini lider ülke olarak konumlandırmaya çalışıyor. Dolayısıyla masaya üç ülke de birtakım şeyler getirdi. Rusya'nın ve Ukrayna'nın belki birtakım talepleri, Çin'in ABD ile olan ticari ilişkileri ve Tayvan konusunda ABD'nin bakışı...

Biliyorsunuz, ABD Tayvan'a silah satıyor. Tayvan ise resmî olarak hem Birleşmiş Milletler tarafından hem de o masadaki devletler, yani ABD ve Rusya dahil olmak üzere, hatta Türkiye dahil dünyanın yüzde 99'u tarafından Çin'in bir parçası olarak kabul ediliyor. Yani Çin'in toprakları olarak kabul ediliyor. Ama buna rağmen fiiliyatta Tayvan bağımsız bir devlet gibi hareket ediyor ve Amerika da bunu destekliyor. Ancak Amerika hiçbir zaman Tayvan'ın bağımsızlığını tanımamıştır.

Hâlâ da "Biz Tayvan'ın bağımsızlığını tanımıyoruz." diyor. Şimdi dolayısıyla bunlar masaya geldi. Evet, masaya gelen konulardan biri nükleer silahlar meselesi. Çünkü ABD ile Rusya arasında nükleer silahlarla ilgili anlaşma olan New START, geçtiğimiz şubat ayında sona erdi. Dolayısıyla şu anda bunları sınırlayan bir anlaşma yok.

ABD, Çin'i de bu anlaşmanın içine çekmek istiyor. Peki, kim buna girmek istemiyor? Çin, nükleer silahların sınırlandırılması anlaşmasına girmek istemiyor. Çünkü "Benim 620 başlığım var, sizin 5 bin var. Ben 5 bine geldiğim zaman buna gireyim." diyor. ABD ise "Senin silahlanma hızın bizden daha yüksek. Dolayısıyla kısa sürede bu seviyeye gelirsin." diyor. Çin de bunu kabul etmiyor.

Trump, Putin ve Şi'nin masasından ne çıktı? Dr. Barış Adıbelli söylenmeyen sonucu açıkladı

HERKES ÇANTASINDA BİR ŞEYLER GETİRDİ AMA...

Sonuç olarak herkes çantasında bir şeyler getirdi. Ama ortaya çıkan mesele şu: Birleşmiş Milletler'de reform yapalım. Rafineri faaliyetlerini daha da artırarak petrol arzını artıralım. Nihayetinde devletler, seçilen liderlerin dokunulmazlıklarına ve haklarına riayet etmelidir. Venezuela'ya işaret edildi.

Şimdi tabii bunu deyince Trump da kendi şartını ortaya koymuş. Uluslararası Ceza Mahkemesi ve onun gibi örgütler kötü niyetli kullanılmamalı, demiş.

Trump, Putin ve Şi'nin masasından ne çıktı? Dr. Barış Adıbelli söylenmeyen sonucu açıkladı

NETANYAHU'YU KURTARMA PLANI MI?

Şimdi burada Uluslararası Ceza Mahkemesi nedeniyle yargılanan ya da hakkında tutuklama kararı alınan iki lider var. Biri Putin, biri de Netanyahu. Şimdi Trump orada Putin'i kurtarma adına mı bunu söylüyor, yoksa Netanyahu'yu kurtarma adına mı? Her ikisinde de Netanyahu kurtulacak.

Dolayısıyla orada adı geçmeyen öteki kuruluşlarla da büyük ölçüde Uluslararası Adalet Divanı'na işaret edildi. Şimdi Birleşmiş Milletler'in etkin olarak görev yapması adına yeniden reforme edilmesi söyleniyor. Bu tabii muhtemelen Çin'in teklifi. Ancak Birleşmiş Milletler'i bugün işlevsiz hâle getiren bir Amerika var. Ve Amerika da o masanın bir parçası.

Bakın, Uluslararası Ceza Mahkemesi'ni kuran Amerika'dır. Kurduran Amerika'dır. Bugün Amerika, Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne karşıdır. Birleşmiş Milletler'i kuran da Amerika'dır. Bugün Birleşmiş Milletler'e sırtını dönen de Amerika'dır.

Trump, Putin ve Şi'nin masasından ne çıktı? Dr. Barış Adıbelli söylenmeyen sonucu açıkladı

İŞTE BU 4 KRİTİK MADDE MASADA!

Dolayısıyla genel olarak dört madde sıralanıyor. 

Birincisi, biraz önce de bahsettiğimiz gibi, Birleşmiş Milletler'in reforme edilmesi.

İkincisi, petrol rafinerisi ve petrol ürünlerinin artırılması. 

Üçüncüsü, devlet yetkililerinin dokunulmazlığına saygı duyulması ve Uluslararası Ceza Mahkemesi meselesi. 

Dördüncüsü de nükleer bir savaşın kazanılamayacağını ve asla yapılmaması gerektiğini yeniden teyit etmeleri. Ayrıca nükleer riskleri azaltma ve nükleer silahların yayılmasını önleme konusunda diyalog yürütecekleri üzerinde uzlaştılar. Ancak kendi aralarında anlaşamadıkları meseleler var.

Madde NoBaşlıkAçıklama / Detaylar
1Birleşmiş Milletler ReformuBirleşmiş Milletler'in reforme edilmesi gerekliliği.
2Petrol ve EnerjiPetrol rafinerisi kapasitesinin ve petrol ürünlerinin artırılması.
3Dokunulmazlık ve AdaletDevlet yetkililerinin dokunulmazlığına saygı duyulması ve Uluslararası Ceza Mahkemesi meselesi.
4Nükleer Güvenlik ve SilahsızlanmaNükleer bir savaşın kazanılamayacağının ve asla yapılmaması gerektiğinin teyidi; nükleer risklerin azaltılması ve yayılmanın önlenmesi için diyalog yürütülmesi.
Trump, Putin ve Şi'nin masasından ne çıktı? Dr. Barış Adıbelli söylenmeyen sonucu açıkladı

TRUMP'A YENİDEN HAYAT ÖPÜCÜĞÜ

Peki, buradan çıkarılabilecek, ancak söylenmeyen sonuç ne?

Dr. Barış Adıbelli:  Söylenmeyen sonuç şu: Amerika için içeride kaybeden Trump'a yeniden hayat öpücüğü verdiler. Yeniden Trump'ı canlandırdılar. Yani içeride büyük bir siyasi mağlubiyeti olan Trump, dışarıda çok büyük bir zafer kazandı. Ne oldu? Rusya ve Çin'le yeni bir dünyaya yeni bir adım attılar.

Ben dünkü fotoğrafı şöyle yorumladım: Artık bugünden itibaren yeni bir dünya var. Şimdi artık bu üç lider, dünyanın geleceğinden ve kaderinden sorumlu olacak gibi gözüküyor.

Trump bunu Amerika'da reklamını yapacak. Yani "Siz beni mağlup ettiniz, burada bana oy vermediniz ama dışarıda Asya Pasifik'te benim dostlarım var. Dünyanın iki güçlü lideri benim yanımda." diyecek. Xi Jinping onu uçağın merdivenlerinde karşıladı. Kimi karşıladı? Mağlup olmuş, yenilmiş, eskisi kadar güçlü olmayan, hatta topal ördeğe dönmüş, 3 Ocak'tan itibaren yetkileri bile kalmamış bir başkana Çinliler gereğinden fazla ilgi ve alaka gösterdi.

Tabii bu Trump'ı çok memnun etti. Yani demek ki Trump bu zirveden yeniden dirildi, bir nevi güçlendi siyasi anlamda.

İki, Putin'in izole dünyadan uzaklaştırılmaya çalışılan konumu değişti. Burada bizzat ABD tarafından muhatap alındı. Bir uluslararası toplantıya katıldı. Hatta üçlü bir zirve gerçekleşti. Artık Putin'in Ukrayna nedeniyle dünyadan yalıtılması süreci de bitti bana göre.

Üç, Çin burada kolaylaştırıcı, arabulucu, hatta akil bir devlet rolü oynadı. Ve her zaman bugüne kadar istediği de oydu. Kendini sorumlu büyük güç olarak adlandırıyor. Büyük güçlere tavsiyeler veren, yol gösteren, bir nevi hakem devlet olma arayışı vardı. Dolayısıyla Çin de bunu sağlamış oldu.

Trump, Putin ve Şi'nin masasından ne çıktı? Dr. Barış Adıbelli söylenmeyen sonucu açıkladı

ASYA PASİFİK ARTIK DÜNYA POLİTİKASININ MERKEZİNDE

Ve en önemlisi, Asya Pasifik artık dünya politikasının merkezi hâline geldi.

İkinci Dünya Savaşı sonrası Avrupa ve dünya düzeni, Yalta, Potsdam gibi Avrupa'daki çeşitli yerlerde kurgulandı. Ondan sonraki süreçte NATO da yine Avrupa'da kuruldu.

ABD bir Pasifik ülkesidir. Çünkü batı kıyıları Pasifik Okyanusu'nun kenarındadır. Dolayısıyla Amerika Birleşik Devletleri aynı zamanda bir Pasifik ülkesidir. Deniz ticaretini en fazla yaptığı bölge de Asya Pasifik'tir. Amerikan yük gemileri, kargo gemileri ve ticaret gemileri Pasifik'te gidip gelirler.

Avrupa ile ABD'nin o kadar işi yoktur. ABD'nin ticaret yaptığı diğer bölge ise Atlantik üzerinden Avrupa'dır. Ancak Süveyş Kanalı, Hürmüz Boğazı, Bağdat ve benzeri bölgelerde Amerikan yük gemileri yoktur. Petrol gemileri vardır ama yük gemileri yoktur. Amerika ticaretinin büyük bir çoğunluğunu Asya Pasifik ile yapar.

Dolayısıyla Amerika Birleşik Devletleri zaten özünde bir Pasifik ülkesi. APEC biliyorsunuz, Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği Forumu. Dolayısıyla Amerika oradadır.

Onun için bazen "Amerika'nın ne işi var?" diyorlar. Avrupa'nın elinde olmayan bir şey Amerika'nın elinde. Avrupalılar Asya Pasifik ülkesi değildir. Ama Amerika aynı zamanda bir Asya Pasifik ülkesidir. Dolayısıyla Amerika istediği zaman oraya gidiyor.

Bakın, Rusya da öyle. Hem Avrupa'dadır hem de Asya Pasifik'tedir. Çin öyle değil gerçi. Şimdi dolayısıyla bu hususiyeti gözden kaçırmayalım.

Trump, Putin ve Şi'nin masasından ne çıktı? Dr. Barış Adıbelli söylenmeyen sonucu açıkladı

ABD, AVRUPA'YLA SİYASİ YOLLARINI AYIRACAK. AĞIRLIĞINI ASYA PASİFİK'E, RUSYA'YA VE ÇİN'E VERECEK

Önümüzdeki dönemde ABD, Avrupa'yla siyasi yollarını ayıracak. Ağırlığını Asya Pasifik'e, Rusya'ya ve Çin'e verecek. Bir nevi Trump, içeride Demokratları cezalandırdığı gibi... Çünkü Demokratların en büyük düşmanları Çin ve Rusya'ydı. Biden döneminden hatırlayalım. Ama şimdi Trump, onlarla ilişkileri geliştirerek bir nevi Demokratları cezalandırıyor.

Aynı zamanda Demokratların Ukrayna'yı desteklediğini de hatırlayalım. Trump'ın Avrupa'yla ilişkileri de kötü. Dolayısıyla hem Avrupa'yı hem de Demokratları cezalandıran bir Trump var.

Trump, Putin ve Şi'nin masasından ne çıktı? Dr. Barış Adıbelli söylenmeyen sonucu açıkladı

BÜYÜK AVRASYA ORTAKLIĞINDA TÜRKİYE ROLÜ

Türkiye'nin bu denklemdeki en kritik rolü ne?

Dr. Barış Adıbelli: Trump diyor ki: "Sizin rakipleriniz, yan düşmanlarınız Çin ve Rusya'yla ben ortaklık kuruyorum." Çin'le Rusya arasında zaten bu ortaklık var. Bunun adı Büyük Avrasya Ortaklığı.

Dolayısıyla ABD de bu Büyük Avrasya Ortaklığı'na girmek istiyor. Yani Trump'ın yönü oraya döndü. Artık Trump'ın bir Amerikan Avrasyası yaratma hayali var. 

Onun için Azerbaycan ve Ermenistan'la stratejik ortaklık anlaşmaları imzaladılar. Onun için Türk Devletleri Teşkilatı'na ilgi duyuyor. O gün zirveden bir gece önce Sayın Cumhurbaşkanı'nı arayıp yemekte başarılar diledi. Çünkü Türkiye'siz bunu gerçekleştiremeyeceğini biliyor.

 

ETİKETLER
#donald trump
#şi cinping
#vladimir putin
#Tgrthaber.com
#Barış Adıbelli
#Dünya
YorumYORUM YAZ
Uyarı
Küfür, hakaret, bir grup, ırk ya da kişiyi aşağılayan imalar içeren, inançlara saldıran yorumlar onaylanmamaktır. Türkçe imla kurallarına dikkat edilmeyen, büyük harflerle yazılan metinler dikkate alınmamaktadır.