Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
ABD ekonomisinde son dönemin en dikkat çekici çelişkilerinden biri giderek daha belirgin hale geliyor. Bir yanda güçlü tüketim harcamaları ekonomik büyümeyi desteklerken, diğer yanda bu harcamaların büyük kısmı yalnızca varlıklı kesimden geliyor. Bu dengenin arkasındaki en önemli unsur ise son yıllarda hız kesmeyen borsa rallisi.
Uzmanlara göre borsadaki yükseliş, zengin yatırımcıların servetini büyütüyor ve daha fazla harcama yapmalarını sağlıyor. Ancak aynı süreç, düşük ve orta gelirli milyonlarca Amerikalı için gelir ve servet farkını daha da artırıyor.
Her ne kadar tüketici güveni tarihi düşük seviyelere yakın seyretse de, Bank of America Institute verilerine göre Amerikalılar 2026 yılında geçen yıla kıyasla daha fazla harcama yapıyor.
Ancak bu artışın yükünü büyük ölçüde en yüksek gelir grubundaki haneler üstleniyor. Dallas Fed verilerine göre ABD'deki tüketici harcamalarının yüzde 57'si en yüksek gelir grubundaki yüzde 20'lik kesim tarafından gerçekleştiriliyor.
Bunun nedeni yalnızca daha fazla gelir elde etmeleri değil. Aynı zamanda sahip oldukları varlıkların değeri de son yıllarda ciddi şekilde arttı.
Varlıklı Amerikalılar, yükselen konut fiyatlarından önemli ölçüde faydalandı. Özellikle pandemi döneminde yüzde 3'ün altında faiz oranlarıyla konut satın alan ya da kredilerini yeniden yapılandıran ev sahipleri büyük sermaye kazancı elde etti.
New York Fed verilerine göre ülkedeki toplam konut değerinin yarısından fazlası en yüksek gelir grubunun elinde bulunurken, en düşük gelir grubunun payı yalnızca yüzde 3 seviyesinde.
Benzer tablo hisse senedi yatırımlarında da görülüyor. ABD Merkez Bankası'nın verilerine göre bireysel hisse senedi servetinin yüzde 87'si yine en yüksek gelir grubundaki yüzde 20'lik kesimin kontrolünde.
S&P 500 endeksi son bir yılda yatırımcısına toplam yüzde 22 getiri sağladı. Endeks, 2023'ten bu yana yüzde 76, son 10 yılda ise yüzde 327 yükseldi.
Oxford Economics Baş ABD Ekonomisti Michael Pearce'e göre özellikle yaşlı ve varlıklı haneler, hisse senedi piyasalarındaki kazançların etkisiyle isteğe bağlı tüketim harcamalarını artırdı.
RSM US Baş Ekonomisti Joe Brusuelas ise borsa rallisinin oluşturduğu tüketim etkisinin yaklaşık dörtte üçünün en yüksek gelir grubundan geldiğini belirtiyor.
Brusuelas'ın hesaplamalarına göre son bir yılda hisse senedi piyasalarındaki yükseliş yaklaşık 53 milyar dolarlık ek harcama yarattı. Bu rakam, ABD ekonomisinin son çeyrekte kaydettiği yıllıklandırılmış yüzde 2,1'lik büyümenin yaklaşık yedide birine karşılık geliyor.
Ekonomiyi canlı tutan bu tablo aynı zamanda önemli bir risk de barındırıyor. Çünkü borsadaki yükselişten elde edilen kazançlar büyük ölçüde zaten varlıklı olan kesime gidiyor.
Uzmanlar, bunun gelir dağılımındaki uçurumu daha da derinleştirdiğini ve ekonomik adalet algısını zayıflattığını düşünüyor.
Joe Brusuelas, "Tüketim ekonomisini ayakta tutmak için borsaya güveniyorsak, aslında servet eşitsizliğini azaltan değil, daha da artıran bir mekanizmaya dayanıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.
Uzmanlara göre asıl tehlike ise borsadaki yükselişin sona ermesi halinde ortaya çıkabilir.
Navy Federal Credit Union Baş Ekonomisti Heather Long, ABD ekonomisinin hem piyasalarda hem de gelir dağılımında "K tipi" bir yapı sergilediğini belirterek, olası bir piyasa düşüşünün ekonomik yavaşlamayı hızlandırabileceği uyarısında bulundu.
Bugün S&P 500 endeksinin yaklaşık üçte biri teknoloji şirketlerinden oluşuyor. Endeks değerinin yaklaşık beşte biri ise yalnızca çip üreticilerinden geliyor.
Şimdilik yapay zekâ kaynaklı yükselişin kısa vadede sona ermesi beklenmiyor. Çünkü sektör güçlü talep görmeye devam ediyor ve mevcut tablo, geçmişteki dot-com balonundan farklı değerlendiriliyor.
Google Play
App Store
10:34
