Altın savaş fiyatlamasına yeni başladı, petrol fiyatlarının ise jeopolitik gerilimin etkisiyle freni boşaldı. Ekonomist Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, katıldığı bir televizyon programında küresel piyasalardaki son gelişmeleri değerlendirdi. Orta Doğu’da artan gerilimin piyasalarda yeni bir fiyatlama sürecini başlattığını söyleyen Eryılmaz, özellikle petrol fiyatlarındaki sert yükselişin Türkiye ekonomisi üzerinde önemli yansımaları olabileceğinden bahsetti. İşte detaylar...
Eryılmaz, geçtiğimiz hafta başından cuma gününe kadar piyasanın gelişmeleri tam anlamıyla fiyatlamadığını belirterek "Geçtiğimiz pazartesiden cumaya kadar piyasa sahada olan biteni olması gerektiği kadar fiyatlamadı. Piyasa hep şöyle düşündü: Bu iş çok kısa sürecek, çok uzun sürmez"
Bu beklentinin iki temel nedeni olduğunu belirten Eryılmaz, petrol fiyatlarındaki yükselişin ABD için enflasyon baskısı oluşturacağını ve bunun ABD yönetimi açısından istenmeyen bir durum olduğunu söyledi.
Eryılmaz, "Petrol fiyatları yukarı gittikçe Amerika iyice köşeye sıkışır. Çünkü petrol fiyatları Amerika’da enflasyonu artırıcı bir etki oluşturuyor. Bu da Trump’ın şu an hiç istemeyeceği bir süreçtir. Hele ki kasımda ara seçimler var" diyerek durumu özetledi ve bu sebeple piyasanın bu durumun kısa süreceğini düşündüğünü belirtti.
Piyasalardaki bir diğer beklentinin İran’ın uzun süre direnemeyeceği yönünde olduğunu belirten Eryılmaz, "İran tarafına yönelik de şu inanış vardı: İran bu işe çok dayanamaz ya da çok büyük bir dirayet gösteremez, bir şekilde anlaşmak isteyecektir. Ancak cuma günü gelen açıklamalar ve sahadaki gelişmelerin bu algıyı değiştirdi" dedi.
Bu gelişmelerin ardından petrol piyasasında çok hızlı bir fiyatlama yaşandığını belirten Eryılmaz, "Bir haftada Brent petrol yüzde 28 yükseldi. Ham petrolde ise yaklaşık yüzde 36’lık bir artış gördük" diyerek artışın boyutuna dikkat çekti.
Piyasaların savaşın kısa süreceği varsayımının yanlış olabileceğini fark ettiğini ifade eden Eryılmaz, bunun küresel piyasalarda risk algısını artırdığını söyledi.
Petrol fiyatlarındaki yükselişin küresel piyasalara da yansıdığını belirten Eryılmaz, "Cuma günü Avrupa endeksleri negatif kapattı, Türkiye’de borsa negatife döndü, ABD endeksleri de negatifti" ifadesini kullandı.
Eryılmaz, "İnsanlar bu savaş ortamında güvenli liman olarak altın ya da gümüşten ziyade nakit ve likit olduğu için dolara yöneldi. Dolar endeksi neredeyse 100 seviyesine kadar geldi" diyerek sürecin doları güçlendirdiğini ifade etti.
Petrol fiyatlarının yükselmesi durumunda Türkiye ekonomisinin birçok kanaldan etkileneceğini belirten Eryılmaz, "Petrol fiyatlarının artması Türkiye’de hem enflasyon hem de cari açık üzerinde ciddi baskıya neden olur" diyerek ciddi bir uyarıda bulundu.
Eryılmaz, eşel mobil sisteminin devrede olduğunu ancak buna rağmen akaryakıt fiyatlarında artış yaşanacağını söyleyerek "Rafineri fiyatlarındaki artışın yüzde 75’i pompaya yansıtılmayacak, sadece yüzde 25’i yansıyacak. Buna rağmen akaryakıt fiyatlarında artış göreceğiz" dedi.
Petrol fiyatlarının belirli seviyelerde kalması halinde enflasyon üzerinde ciddi bir etki oluşabileceğini belirten Eryılmaz "Petrol fiyatı 85–90 dolar bandında dengelenirse, eşel mobil sistemine rağmen bu durum yıl sonu enflasyonunu yaklaşık 2,5 puan yukarı çekebilir" şeklinde konuştu.
Eryılmaz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın geçen hafta örtülü bir faiz artışı yaptığını belirterek "Gecelik faizlerin ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti yaklaşık yüzde 37’den 40’a çıktı"
Bu durumun kredi ve mevduat faizlerinin yüksek kalacağı anlamına geldiğini belirten Eryılmaz, önümüzdeki toplantı için faiz indirimi beklentisinin zayıfladığını söyleyerek "Bu savaş olmasaydı 50 ya da 100 baz puanlık bir indirim bekleniyordu. Ancak mevcut durumda büyük ihtimalle faiz indirimi pas geçilecek" şeklinde konuştu.
Kur tarafında büyük bir hareket görülmediğini belirten Eryılmaz, Merkez Bankası’nın piyasaya müdahale ettiğine yönelik iddialarına cevap olarak, "Bazı kaynaklara göre yaklaşık 12 milyar dolarlık bir müdahale olabilir. Bu da rezervlerde erime anlamına geliyor" dedi.
Borsa İstanbul’un kritik seviyelerde haftayı kapattığını belirten Eryılmaz, "Borsa İstanbul yaklaşık 12.700 seviyelerinde kapandı ve yabancı yatırımcıların satış yaptığı görülüyor. Savaşın uzaması halinde risk priminin de artabilir" dedi.
Son dönemde piyasaların makroekonomik verilere duyarlılığının azaldığını belirten Eryılmaz, kısa vadede en belirleyici unsurun savaş kaynaklı gelişmeler olduğunu ifade ederek, "Petrol fiyatları o kadar hızlı yükseldi ki piyasa bazı makro verileri fiyatlamaya fırsat bile bulamadı. Bu nedenle kısa vadede piyasalarda ana belirleyici unsurun savaş kaynaklı gelişmeler olması bekleniyor" şeklinde konuştu.
Google Play
App Store