Kategoriler
UYGULAMALAR
İstanbul
Avrupa’da elektrik piyasalarında dikkat çekici bir tablo ortaya çıktı. Yenilenebilir enerji yatırımları hız kesmeden büyürken, şebeke altyapısının aynı tempoda gelişmemesi fiyatları aşağı çekti. Hatta bazı saatlerde üreticiler, elektriği sisteme verebilmek için üzerine para ödemek zorunda kaldı.
İngiltere merkezli danışmanlık şirketi Ricardo’nun analizine göre, Avrupa Birliği genelinde 2026’nın ilk çeyreğinde toplam 1.223 saat boyunca elektrik fiyatları sıfırın altına indi. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemindeki 593 saatin yaklaşık iki katı. 2022 ile kıyaslandığında ise artış neredeyse 10 katı buluyor.
Aslında sorun üretimde değil; tam tersine, üretim fazlasında. Güneş ve rüzgar santrallerinin sayısı hızla artıyor. Ancak depolama kapasitesi, talep yönetimi ve şebeke esnekliği aynı hızda gelişmeyince sistem zaman zaman fazla elektriği absorbe edemiyor.
Sonuç olarak, arz talebin üzerine çıkıyor ve fiyatlar eksiye düşüyor. Yani üreticiler gelir elde etmek bir yana, elektriği satabilmek için ödeme yapmak zorunda kalıyor.
Negatif fiyatların en yoğun görüldüğü bölgelerin başında İber Yarımadası geliyor.
İspanya’da 2026’nın ilk çeyreğinde 347 saat negatif fiyat kaydedildi. Bu, toplam işlem saatlerinin yaklaşık yüzde 16’sına denk geliyor. İlginç olan şu ki, 2023 öncesinde ülke ilk çeyreklerde hiç negatif fiyat yaşamamıştı.
Rakamlar yıllara göre şöyle değişti:
2023: 21 saat
2024: 168 saat
2025: 73 saat
2026: 347 saat
Benzer bir tablo Portekiz’de de görüldü. 2023’te sadece 8 saat olan negatif fiyat süresi, 2026’nın ilk üç ayında 294 saate yükseldi. Yunanistan da dikkat çekiyor. 2025’in ilk çeyreğinde hiç negatif fiyat görülmeyen ülkede, bu yıl aynı dönemde 138 saat boyunca fiyatlar eksi seviyede kaldı.
Avrupa’nın en büyük elektrik piyasası olan Almanya’da ise sadece negatif fiyatların sayısı değil, ne kadar derine indiği de dikkat çekiyor.
2026 Nisan ayında toplam 720 saatin 123 saatinde fiyatlar negatif gerçekleşti. Bu da ayın yaklaşık yüzde 17,1’ine karşılık geliyor. Negatif saatlerin yüzde 85’i, güneş enerjisi üretiminin zirve yaptığı dönemlerde yaşandı.
Ortalama negatif fiyat eksi 36 euro/MWh olurken, en düşük seviye eksi 413,8 euro/MWh olarak kaydedildi. Açıkçası bu, özellikle güneş enerjisi yatırımcıları açısından ciddi bir gelir baskısı anlamına geliyor.
Almanya’da Nisan ayında toplam 9.754 GWh güneş enerjisi üretildi. Bunun 4.559 GWh’lik bölümü, yani yaklaşık yüzde 46,7’si negatif fiyatlı saatlerde sisteme verildi. Rüzgar enerjisinde ise 9.650 GWh üretimin 1.536 GWh’lik kısmı eksi fiyat dönemlerinde gerçekleşti. Başka bir deyişle, Almanya’da üretilen güneş elektriğinin neredeyse yarısı piyasada zararına satılmış oldu.
Ricardo’nun raporu, Avrupa enerji piyasasında negatif fiyatların artık nadir görülen bir durum olmaktan çıktığını ortaya koyuyor. Özellikle güneş enerjisi yatırımlarının hızla arttığı İspanya, Portekiz ve Yunanistan gibi ülkelerde depolama sistemleri, esnek tüketim modelleri ve şebeke modernizasyonu artık kritik önem taşıyor.