Bağ- Kur sigortalılarını yakından ilgilendiren önemli bir başlık yeniden gündemde: prim gün sayısının 9.000 günden 7.200 güne düşürülmesi. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, beklenen düzenlemenin kimler için avantaj, kimler için beklentinin ötesinde olduğunu açıkladı.
Erdursun, "Vedat Işıkhan tarafından yapılan açıklamalar, bu yönde bir yasal düzenleme hazırlığının sürdüğünü ortaya koyuyor. Ancak henüz netleşmeyen detaylar, özellikle farklı sigortalılık başlangıç tarihlerine sahip vatandaşlar açısından önemli soru işaretlerini de beraberinde getiriyor" şeklinde konuştu.
Bağ-Kur’da emeklilik koşulları uzun süredir sigortalı olunan tarihe göre farklılık gösterdiğini belirten Erdursun, tarihe göre kategorize etti:
-8 Eylül 1999 ve öncesi
Kadınlar: 7.200 gün
Erkekler: 9.000 gün (yaş şartı yok – EYT kapsamı)
-9 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 arası
Kadınlar: 58 yaş + 9.000 gün
Erkekler: 60 yaş + 9.000 gün
-1 Mayıs 2008 sonrası
Kadın-erkek: 9.000 gün + kademeli olarak 65 yaş
Bu tabloya bakıldığında, prim gün şartının zaten bazı gruplar için daha düşük olduğu görülüyor. İşte tartışmanın düğüm noktası da burada başlıyor.
Gündemdeki düzenleme “Bağ- Kur prim gün sayısı 7.200’e indirilecek” şeklinde ifade ediliyor. Ancak bu indirimin nasıl uygulanacağı kritik:
-Şayet genel bir 1.800 gün indirimi söz konusu olursa:
-9.000 gün 7.200 güne düşer
-7.200 gün 5.400 güne düşer
Bu durumda:
-8 Eylül 1999 öncesi kadınlar için prim şartı 5.400 güne kadar inebilir
-Erkekler için 9.000’den 7.200’e düşüş olur
-Eğer sadece 9.000 gün şartı olanlar hedeflenirse:9 Eylül 1999 sonrası kadın ve erkekler için 7.200 gün geçerli olur
-8 Eylül 1999 öncesi kadınlar için değişiklik olmaz
Henüz yasa metni açıklanmadığı için hangi modelin tercih edileceği belirsizliğini koruyor.
8 Eylül 1999 öncesi sigortalılar (kadınlar ve erkekler) bu grup için düzenleme en somut faydayı sağlar.
-Erkeklerde 9.000 7.200 düşüş ciddi bir avantajdır
-Kadınlarda mevcut 7.200 gün şartının 5.400 güne düşmesi halinde çok daha erken emeklilik mümkün olur
-EYT kapsamında oldukları için yaş şartı da yoktur
Bu grup için düzenleme doğrudan emekliliği hızlandırır ve hem kadınlar hem erkekler açısından güçlü bir avantaj oluşturur
9 Eylül 1999 sonrası sigortalılar
Bu grup için durum daha sınırlıdır:
-Prim düşse bile yaş şartı devam eder
-Kadınlar 58, erkekler 60 yaşını bekler
Eğer kademeli emeklilik gibi ek bir düzenleme gelmezse: Prim indirimi tek başına büyük bir avantaj sağlamaz
2008 sonrası sigortalılar
l65 yaşa kadar çıkan kademeli sistem devam ettiği sürece Prim indirimi etkisi oldukça sınırlı kalır
Bağ-Kur sigortalıları için sorun yalnızca prim gün sayısı değil:
-Son 2520 gün kuralı nedeniyle hangi statüden emekli olunacağı belirleniyor
-Bağ-Kur’dan emekli olanlar, SSK’ya göre genelde %30-35 daha düşük aylık alıyor
-Prim ödeme yükümlülüğü, gün dolsa bile devam ediyor (iş devam ettiği sürece)
Bu nedenle birçok sigortalı, son yıllarda bilinçli şekilde SSK’ya geçiş yapmayı tercih ediyor.
Düzenlemenin en kritik boyutlarından biri de “ihya” konusu.
Geçmişte Bağ-Kur borçlarını ödemediği için:
-Hizmet süreleri silinenler
-Prim günleri dondurulanlar
Bu kişiler, emeklilik için gerekli gün sayısına ulaşmak istediklerinde: Silinen günleri ihya ederek yeniden satın almak zorunda,
Bu da ciddi maliyetler doğuruyor:
-300 bin TL’den başlayıp
-1 – 1,5 milyon TL’ye kadar çıkan ödemeler söz konusu olabilir
Dolayısıyla:
Devlet bir yandan emeklilik hakkı verirken, diğer yandan ciddi bir prim tahsilatı yapacak.
Kulislerdeki değerlendirmelere göre düzenlemenin:
-2026 yılı içinde yasalaşması
-Detayların birkaç ay içinde netleşmesi bekleniyor.
Ancak kritik soru hâlâ açık: Düzenleme eşit indirime mi dayanacak, yoksa belirli gruplara mı odaklanacak?
Sonuç: Herkes için aynı fırsat değil
Bağ-Kur’da 7.200 gün düzenlemesi, ilk bakışta geniş kapsamlı bir iyileştirme gibi görünse de, gerçekte etkisi oldukça farklı gruplar arasında değişiyor:
-En büyük kazanan: 1999 öncesi Bağ-Kurlular (kadın ve erkek)
-Sınırlı kazanç: 1999 sonrası sigortalılar
-Dolaylı kazanç: ihya yapabilecek mali gücü olanlar
Özellikle 9 Eylül 1999 tarihinden sonra sigortalı olanlar açısından kritik bir noktayı ayrıca vurgulamak gerekiyor:
Bu kişiler, Bağ-Kur’da kendilerinden istenilen prim gün sayısını tamamlasalar, hatta olası bir düzenlemeyle prim gün şartı düşürülse dahi, mevcut sistemde yaş şartını beklemek zorunda kalacaklar.
Erdursun, "Dolayısıyla tek başına prim indirimi, bu grup için emekliliği öne çeken güçlü bir unsur olmayacaktır. Ancak burada belirleyici olan unsur, olası bir kademeli emeklilik düzenlemesidir. Şayet kademeli emeklilik hayata geçirilirse, özellikle 9 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olanlar için önemli bir avantaj ortaya çıkabilir" şeklinde konuştu.
Bu durumda hem yaş şartı esnetilmiş olacak hem de prim gün sayısının düşmesiyle birlikte emeklilik daha erişilebilir hale gelecektir. Buna karşılık, kademeli emeklilik düzenlemesi gelmezse; prim günlerini tamamlamış olsalar bile kendi adına işyeri bulunan ya da şirket ortağı olan Bağ-Kur sigortalıları, emeklilik yaşına kadar prim ödemeye devam etmek zorunda kalacaklardır.
Uzman isim, "söz konusu düzenleme, bu grup açısından ilk etapta çok güçlü bir avantaj sunmamakta; ancak kademeli emeklilik ile desteklenmesi halinde gerçek anlamda bir kazanıma dönüşebilecek bir potansiyel taşımaktadır. Bu nedenle düzenleme, “genel bir reform”dan ziyade, belirli kesimlere güçlü avantaj sağlayan, diğerleri için ise sınırlı etkisi olan bir değişiklik olarak değerlendirilmeli. Yasanın nihai şekli ortaya çıktığında, emeklilik planlaması yapan herkesin kendi sigorta başlangıç tarihine ve prim durumuna göre yeniden hesaplama yapması kaçınılmaz olacaktır" diyerek tüm vatandaşları uyardı.
Google Play
App Store
09:52
