Geleceğe güvenle bakmak, emeklilik günlerinde rahat bir nefes almak veya sadece disiplinli bir şekilde birikim yapmak için milyonlarca kişi Bireysel Emeklilik Sistemi'ne (BES) dahil oluyor. Ancak iş hayatının dinamikleri, bankaların sunduğu kampanyalar veya Otomatik Katılım Sistemi (OKS) derken, bugün birçok kişinin cüzdanında farkında bile olmadığı, kıyıda köşede kalmış iki veya daha fazla BES hesabı bulunuyor. "Ne güzel işte, iki taraftan da birikim yapıyorum" diye düşünebilirsiniz, ancak finansal okuryazarlık kuralları bunun tam tersini söylüyor. Çift hesaba sahip olmak; paranızın bölünmesine, getirinizin düşmesine ve en kötüsü de her ay çifte yönetim kesintisi ödeyerek gizli bir zarara uğramanıza neden oluyor.
Finans dünyasında bileşik getirinin gücü, paranızın bir arada, büyük bir havuzda bulunmasıyla katlanarak artar. Bireysel Emeklilik Sistemi, %30'luk muazzam devlet katkısı avantajıyla dünyadaki en kârlı uzun vadeli yatırım araçlarından biridir. Ancak bu sistemin içinde katılımcıların gözden kaçırdığı bazı yasal kesintiler vardır. Emeklilik şirketleri, paranızı yönetmek, fonlarınızı piyasalarda değerlendirmek ve operasyonel süreçleri yürütmek için sizden "Yönetim Gider Kesintisi" (YGK) ve fon işletim ücretleri tahsil eder. İşte birden fazla hesabınız olduğunda, sistemin bu görünmez maliyetleri cüzdanınıza bir hortum gibi bağlanır.
Elinizde 2.000 TL yatırım bütçesi olduğunu varsayalım. Bunu tek bir BES hesabına yatırmak ile, 1.000 TL olarak iki farklı şirketteki hesaba bölmek arasında kağıt üzerinde fark yokmuş gibi durabilir. Ancak işin arka planındaki matematik sizi zarara uğratır.
Öncelikle, her emeklilik sözleşmesinin kendine ait bir yönetim gider kesintisi veya giriş aidatı borcu olabilir. Siz iki farklı hesabı aktif tuttuğunuzda, her iki şirkete de ayrı ayrı idari kesinti ödersiniz. Paranızı tek bir hesapta topladığınızda ise bu sabit kesintiyi sadece tek bir kuruma ödeyerek, kalan tutarın doğrudan yatırıma (fonlara) gitmesini sağlarsınız.
İkinci büyük sorun ise "Fon Yönetimi ve Takibi" zorluğudur. BES, sadece parayı yatırıp unuttuğunuz bir sistem olmamalıdır; piyasa şartlarına göre (altın, hisse senedi, döviz) yılda 12 kez fon dağılımınızı değiştirme hakkınız vardır. İki farklı hesabı, iki farklı uygulamanın arayüzünde takip etmek, fon getirilerini kıyaslamak ve doğru zamanda hamle yapmak yatırımcı için ciddi bir odaklanma sorunudur. Paranız tek bir hesapta toplandığında, o büyük bakiyenin getirisini izlemek ve fon sepeti yapmak çok daha profesyonel ve kolay bir hale gelir.
Farklı şirketlerdeki BES hesaplarınızı tek bir şirkette toplamak, zannedildiği gibi zor, bürokratik veya paranızı kaybetme riski taşıyan bir işlem değildir. Sistem tamamen sizin lehinize işler.
Eğer sözleşmelerinizden birini kapatıp diğerine aktarmak istiyorsanız, öncelikle "Aktarım Hakkı" sürenizin dolup dolmadığını kontrol etmeniz gerekir. BES mevzuatına göre, bir sözleşmeyi başka bir şirkete taşıyabilmek için o sözleşmenin bulunduğu şirkette en az 2 yıl (bazı durumlarda 1 yıl) kalmış olmanız gerekir. Bu süre dolduysa, süreç şu şekilde işler:
Birleştirme işleminden çekinen birçok kişinin en büyük korkusu, yıllarca biriken %30'luk devlet katkısını kaybedip kaybetmeyeceğidir. Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) altyapısı sayesinde, hesaplar arası aktarımda veya birleştirmede devlet katkınız asla yanmaz.
Ayrıldığınız sözleşmedeki devlet katkısı tutarınız, ana paranızla birlikte yeni şirketteki hesabınıza aktarılır. Yeni şirketiniz, bu iki bakiyeyi tek bir sözleşme numarası altında birleştirir. Böylece, emeklilik yaşınıza veya 10 yıllık sürenize ne kadar kaldığı, eski sözleşmenizin başlangıç tarihi baz alınarak hesaplanmaya devam eder.
Burada dikkat edilmesi gereken çok önemli, kanuni bir ayrım vardır. İşvereniniz tarafından maaşınızdan kesilerek açılan "Otomatik Katılım Sistemi" (OKS) sözleşmeleri ile, kendi isteğinizle dışarıdan açtığınız "Gönüllü BES" sözleşmeleri yasal olarak farklı statüdedir. Mevcut yasalara göre, bir OKS hesabı ile bir Gönüllü BES hesabı birbiriyle birleştirilemez; çünkü devlet katkısı hak ediş kuralları ve fon yapıları farklıdır. Ancak iki farklı OKS hesabınız varsa bunları kendi aralarında, iki farklı Gönüllü BES hesabınız varsa bunları da kendi aralarında birleştirebilirsiniz. Finansal zindeliğe ulaşmanın ilk kuralı, dağınıklığı gidermektir. Paranızın farklı kurumlarda küçük parçalar halinde erimesine, yönetim kesintileriyle tırtıklanmasına izin vermeyin. Emeklilik Gözetim Merkezi'nin (EGM) veya e-Devlet'in ilgili sayfasına girerek adınıza açılmış kaç sözleşme olduğunu kontrol edin.
Google Play
App Store