Kategoriler
UYGULAMALAR
İstanbul
Merkezi yönetim bütçesi ekim ayında 481,1 milyar TL açık verdi. Geçen yılın aynı döneminde 532,2 milyar TL olan bütçe açığı, bu yıl 51,1 milyar TL azaldı. Vergi gelirlerindeki artışla birlikte daralan bütçe açığının ekonomik dengelere etkisini değerlendiren Ekonomist Necmettin Batırel, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'a, bütçe açığının finansmanının enflasyondan borçlanma maliyetlerine kadar birçok alanda belirleyici olduğunu vurguladı.

Bütçe açığı nedir, ekonomik dengeleri nasıl etkiler?
Ekonomist Necmettin Batırel: Devletin yaptığı harcamaların gelirlerini aşması durumunda bütçe açığı oluşur. Hazine, bütçe açığını finanse etmek için yurt içinde ve yurt dışında tahvil ve bono satar. Açık ne kadar büyük olursa borçlanma miktarı da o kadar artar. Bu durumda Hazine daha yüksek faizle borçlanmak zorunda kalabileceği için enflasyon olumsuz etkilenir.
Devletin vergi ve diğer kamu gelirleriyle harcamalarını karşılayamaması sonucunda ortaya çıkan bütçe açığı, makroekonomik dengeler üzerinde doğrudan etkilidir. Kamu harcamalarının gelirlerden fazla olması ekonomideki toplam talebi canlı tutar. Açığın para basılarak veya gevşek maliye politikalarıyla finanse edilmesi fiyatlar genel düzeyini yukarı çeker. Kamu harcamalarındaki artış ithalat talebini tetikleyerek dış ticaret açığını ve cari açığı büyütür.

Bütçe açığındaki gerilemenin başlıca sebepleri neler?
Ekonomist Necmettin Batırel: Eylül 2026'da 532,2 milyar TL olan bütçe açığı, ekim ayında toplam bütçe gelirlerinin 1 trilyon 298,29 milyar TL'ye ulaşmasıyla geriledi. Bu yükselişin ana motoru, bir önceki aya göre yüzde 6,24 (67,03 milyar TL) artarak 1 trilyon 141,12 milyar TL'ye çıkan vergi tahsilatı oldu.
Böylece bütçe açığı 51,1 milyar TL azalarak 481,1 milyar TL'ye geriledi.
Bütçe açığının daralması, devletin borçlanma ihtiyacını azaltacağı için Hazine'nin elini rahatlatır. Daha düşük faizle borçlanabilmek ise makroekonomik dengeleri ve finansal istikrarı olumlu yönde etkiler.
| Gösterge | Eylül 2026 | Ekim 2026 | Değişim Miktarı | Değişim Oranı (%) |
|---|---|---|---|---|
| Bütçe Açığı | 532,2 milyar TL | 481,1 milyar TL | -51,1 milyar TL | -%9,60 |
| Toplam Bütçe Gelirleri | - | 1 trilyon 298,29 milyar TL | - | - |
| Vergi Tahsilatı | 1 trilyon 74,09 milyar TL | 1 trilyon 141,12 milyar TL | +67,03 milyar TL | +%6,24 |

Bütçe açığındaki düşüş enflasyonu nasıl etkiler?
Ekonomist Necmettin Batırel: Bütçeden faiz ödemelerine ayrılan kaynak payının düşmesiyle açığa çıkan mali alan; altyapı yatırımları, sosyal harcamalar veya bütçe açığının daha da kapatılması için kullanılabilir.
Bütçe açıklarının para basarak veya yüksek maliyetli borçlanma yoluyla finanse edilme ihtiyacının azalması, para politikasının dezenflasyonist çabalarını destekler.
Mali disiplinin güçlendiğini ve bütçe dengesinin sağlandığını gören uluslararası ve yerli yatırımcıların Türkiye'ye olan güveni artar. Nitekim ülkenin risk priminin 232 seviyesine gerilemesiyle dış borçlanma maliyetleri azaldı ve kurlar üzerinde rahatlatıcı bir denge oluştu.
| Konu | Açıklama / Mekanizma | Ekonomik Etki / Sonuç |
|---|---|---|
| Mali Alanın Genişlemesi | Faiz ödemelerine ayrılan kaynak payının düşmesi | Altyapı yatırımları, sosyal harcamalar ve bütçe açığının kapatılması için kaynak yaratılması |
| Para Politikasına Destek | Bütçe açıklarının para basarak veya yüksek maliyetli borçlanmayla finanse edilme ihtiyacının azalması | Dezenflasyonist çabaların ve enflasyonla mücadelenin desteklenmesi |
| Yatırımcı Güveni ve Risk Primi | Mali disiplinin güçlenmesi ve bütçe dengesinin sağlanması; risk priminin 232 seviyesine gerilemesi | Yerli/uluslararası yatırımcı güveninin artması, dış borçlanma maliyetlerinin düşmesi ve döviz kurlarında rahatlama |