Yatırımcılar, ABD, İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve İran’ın verdiği cevaplar nedeniyle oluşan jeopolitik gerilimi ve bunun özellikle petrol fiyatları üzerinden piyasalara yansımasını yakından takip ediyor. Ancak altın ve gümüş gibi değerli metaller yatırımcının beklediği tepkiyi veremezken, petrol fiyatları ise uçuşa geçti. Ekonomist Doç. Dr. Filiz Eryılmaz, katıldığı bir televizyon kanalında yatırımcılar için kritik uyarılarda bulundu.
Piyasalarda haber akışlarına bağlı olarak ani ve hızlı değişimler yaşandığını ifade eden Eryılmaz, "Jopolitik risklerde olumsuz haberler hızlı bozulmaya, olumlu haberler ise hızlı toparlanmaya yol açar. Bu süreçte bu hareketlerin biraz daha güçlü hissedildiği görülüyor" dedi.
"Piyasadaki ana nabzı petrol fiyatları belirliyor. Piyasanın temel kaygısı, çatışmanın bölgesel genişlemesinden çok petrol fiyatlarının yükselmesi. Çünkü petrol fiyatlarının artması başta ABD olmak üzere birçok ülkede enflasyonu yukarı çeker. Enflasyon yükseldikçe de özellikle Fed gibi büyük merkez bankalarının faiz indirimleri gecikebilir" diyen Eryılmaz bunun sonucunda doların güç kazanacağını, ABD 10 yıllık tahvil faizlerinin yükseleceğini ve güçlü dolar nedeniyle kıymetli madenler üzerinde baskı oluşacağını belirtti.
Normalde savaş ortamlarında güvenli liman olarak görülen kıymetli madenlerin yükselmesi bekleniyor ancak şu an jeopolitik risk fiyatlaması ikinci planda kalırken, güçlü dolar ve “faizlerin daha uzun süre yüksek kalacağı” beklentisi daha baskın durumda olduğunu ifade eden Eryılmaz, "Bu nedenle hem borsalarda hem de kıymetli madenlerde fiyatlamayı büyük ölçüde petrol ve buna bağlı dolar hareketi belirliyor" dedi.
Piyasaların şu anda petrol fiyatlarına odaklanmış durumda olduğundan bahseden Eryılmaz, "Petrol yükseldikçe risk iştahı azalıyor, petrol düştükçe risk iştahı artıyor. Piyasaların asıl merak ettiği ise bu gerilimin ne kadar süreceği ve petrol fiyatlarının nerede dengeleneceği" ifadesini kullandı.
Petrol kadar önemli bir diğer gelişmenin ise doğalgaz fiyatlarındaki sert hareketler olduğunu belirten Eryılmaz, "Aslında manşetlerde petrol konuşulsa da arka planda doğalgaz fiyatlarında çok daha sert artışlar yaşanıyor. Bu durum özellikle Avrupa’yı etkileyebilir. Çünkü Hürmüz Boğazı dünya doğalgaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği bir bölge. Katar burada kritik bir oyuncu. Katar’daki LNG tesislerinin zarar görmesi nedeniyle üretim kısmen durdu. Avrupa ise Rusya-Ukrayna savaşından sonra Rus gazına bağımlılığını azaltmak için LNG’yi özellikle Katar’dan ve ABD’den almaya başlamıştı. Ancak LNG’nin önemli kısmı Katar’dan geliyor" dedi.
Avrupa’da doğalgaz fiyatları hafta başından bu yana yaklaşık yüzde 75 artmış durumda olduğunu bildiren uzman isim, petrol fiyatları %17 civarında yükselmiş olsa da doğalgazdaki artış çok daha yüksek. Bu durum Avrupa için ciddi bir risk oluşturuyor. Zaten Avrupa ekonomisinin büyüme yapısı kırılgandı. Enerji fiyatlarının yükselmesi üretim maliyetlerini artırabilir ve bazı sektörlerde üretimin durmasına yol açabilir. Bu da resesyon riskini gündeme getirebilir. ABD için ise aynı ölçüde bir riskten söz edilmiyor çünkü ABD’nin kendi enerji üretimi var ve dışa bağımlılığı daha düşük" diyerek Avrupa ve Çin için Hürmüz Boğazı üzerinden gelen enerji arzının oldukça kritik olduğuna dikkat çekti.
Haftanın bir diğer önemli gündeminin ise ABD tarım dışı istihdam verisi olduğunu belirten Eryılmaz, "Piyasada yaklaşık 150 bin civarında bir artış ve işsizlik oranının %4,3 seviyesinde kalması bekleniyor. Beklentinin çok üzerinde güçlü bir veri gelirse bu, ABD iş gücü piyasasının güçlü olduğunu gösterecek. Böyle bir durumda Fed’in faiz indirimlerini daha da geciktirebileceği düşünülür. Güçlü bir veri doların daha da güçlenmesine ve altın ile gümüşte baskının artmasına yol açabilir.
Beklentinin altında bir veri ise farklı bir tartışma başlatabilir. Bu durumda iş gücü piyasasında zayıflama sinyali görülür. Ancak petrol fiyatları nedeniyle enflasyon yüksek kalmaya devam ederse Fed zor bir ikilemle karşı karşıya kalabilir: Enflasyonla mücadele mi yoksa istihdamı desteklemek mi? Bu da Fed politikalarına dair belirsizliği artırabilir" dedi.
"Türkiye tarafında ise haftanın önemli verileri büyüme ve enflasyondu. Büyüme verisi yıllık bazda %3,6 geldi ve piyasa beklentisi olan %3,7’ye oldukça yakın. Enflasyonla mücadele eden bir ekonomi için bu veri genel olarak beklentiye paralel sayılabilir. Ancak çeyreklik verilerde büyümenin bir miktar ivme kaybettiği görülüyor. Ayrıca büyümenin kompozisyonunda hanehalkı tüketiminin güçlü olduğu görülüyor" diyen Eryılmaz bu durumun enflasyonla mücadele açısından çok olumlu olmadığını ifade etti.
Enflasyon tarafında ise hem olumlu hem olumsuz sinyaller olduğunun altını çizen Eryılmaz, "Aylık enflasyon %3’ün altında gerçekleşti. Çekirdek enflasyon göstergelerinde daha ılımlı bir seyir görülüyor. Bu da Şubat ayındaki sapmanın büyük ölçüde gıda fiyatlarından kaynaklandığını gösteriyor. Eğer gıda fiyatlarındaki artış olmasaydı enflasyon görünümü çok daha olumlu olabilirdi" dedi.
Türkiye'de kısa vadede para politikası açısından temkinli bir duruş beklendiğini sözlerine ekleyen Eryılmaz, "Mart ayında faiz indirimi beklenmiyor. Hatta jeopolitik riskler ve enerji fiyatlarındaki artış devam ederse Nisan ayında bile faiz indiriminin gerçekleşmeme ihtimali artabilir. Böyle bir ortamda Merkez Bankası’nın belirsizlik ortadan kalkana kadar politika faizinde değişiklik yapmadan beklemesi daha olası görünüyor" ifadesini kullandı.
Google Play
App Store
