Çin, 2025 yılında enerji alanında iki farklı kulvarda birden gaza bastı. Bir yanda güneş ve rüzgârda rekor üstüne rekor kırdı, diğer yanda ise kömür santrallerinde son yılların en yoğun inşa sürecine imza attı. Ortaya çıkan tablo, dünyanın en büyük karbon salımı yapan ülkesinin iklim hedefleriyle enerji güvenliği arasında hassas bir denge kurmaya çalıştığını gösteriyor.
Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) ile Global Energy Monitor tarafından hazırlanan ortak rapora göre Çin, 2025’te 1 gigawatt ve üzeri kapasiteye sahip 50’den fazla büyük kömür ünitesini devreye aldı. Bu rakam, son on yılın yıllık ortalamasının oldukça üzerinde.
1 gigawatt’lık tek bir kömür ünitesi bile, kullanım yoğunluğuna göre yüz binlerce haneden 2 milyondan fazla eve kadar elektrik sağlayabiliyor. Yani mesele küçük bir kapasite artışı değil, ciddi bir genişleme.
Rapora göre Çin, 2025 yılı boyunca toplam 78 gigawatt yeni kömür kapasitesini elektrik sistemine ekledi. Bu artış, önceki yıllara kıyasla keskin bir sıçrama anlamına geliyor.
Global Energy Monitor’den raporun yazarlarından Christine Shearer, durumu çarpıcı bir karşılaştırmayla özetliyor: Çin, yalnızca 2025’te Hindistan’ın son on yılda devreye aldığı toplam kömür kapasitesinden daha fazlasını sisteme dahil etti.
Ancak tablo tek taraflı değil. Aynı dönemde güneş ve rüzgâr enerjisindeki hızlı büyüme sayesinde kömürün toplam elektrik üretimindeki payı küçük de olsa geriledi. Elektrik talebindeki artışın tamamı yenilenebilir kaynaklarla karşılandı ve kömürden üretilen elektriğin payı yaklaşık yüzde 1 düştü.
Çin Ulusal Enerji İdaresi verilerine göre ülke, 2025’te 315 gigawatt güneş enerjisi ve 119 gigawatt rüzgâr enerjisi kapasitesi ekledi. Bu rakamlar, Çin’in yenilenebilir enerji alanındaki küresel liderliğini daha da pekiştirdi.
Peki, temiz enerji yatırımları bu kadar hızlanmışken kömür santrallerindeki artış ne anlama geliyor?
Uzmanlara göre bunun tek bir cevabı yok. Çin hâlâ hızlı büyüyen bir ekonomi. 1,4 milyarlık nüfusun daha geniş bir kesimi orta sınıfa yükseliyor. Klima, beyaz eşya ve elektrikli cihaz kullanımı artıyor. Fabrikalar tam kapasite çalışıyor. Yapay zekâ gibi yüksek enerji tüketen teknolojiler de elektrik ihtiyacını yukarı çekiyor. Yani talep gerçekten büyüyor.
Bir de hafızalarda taze olan elektrik kesintileri var. 2021 ve 2022 yıllarında bazı bölgelerde ciddi enerji sıkıntıları yaşandı. Hatta bir şehirde dönüşümlü elektrik kesintileri uygulanmıştı. O dönem Pekin yönetimi için “arz güvenliği” birinci öncelik haline geldi.
CREA analistlerinden ve raporun yazarlarından Qi Qin’e göre, 2022-2023’te verilen kömür santrali izinleri, 2025’te devreye giren kapasite artışının temelini oluşturdu. Yani bugünkü tablo, birkaç yıl önce atılan imzaların sonucu.
Rapora göre geçen yıl 83 gigawatt’lık yeni kömür santrali inşaatı da başlatıldı. Bu da önümüzdeki dönemde sisteme daha fazla kömür kapasitesinin girebileceğine işaret ediyor.
Çin hükümeti ise kömürü tamamen terk etmeye hazır görünmüyor. Resmi görüşe göre kömür, rüzgâr ve güneş gibi hava koşullarına bağlı kaynaklar için bir tür denge unsuru.
Özellikle 2022’de batı bölgelerini etkileyen kuraklık nedeniyle hidroelektrik üretiminin düşmesi, bu yaklaşımı güçlendirdi. Yenilenebilir kaynaklar hızla büyüyor ama hava koşullarına bağlı dalgalanmalar enerji sistemini zorlayabiliyor. İşte tam bu noktada kömür santrallerinin “destekleyici ve dengeleyici” bir rol üstlenmesi gerektiği savunuluyor.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
11:53
YORUM YAZ