Türkiye'de bugüne kadar 16 hafta olan doğum izni 8 hafta artırılarak dünya ortalamasına yaklaştırılacak. İşçilerde 5 günlük babalık izni ise memurlarla eşitlenerek 10 güne çıkartılacak. İşçi ve esnaf kadınlar ile memurlara doğum izninde ödenen rapor parasındaki büyük fark ise devam ediyor. Doğum iznine ayrılan memur kadın ücretinin tamamına yakınını almaya devam eder iken, işçi ve esnaf kadınlar sadece son 12 aylık ortalama ücretlerinin üçte ikisini alabiliyorlar.
Habertürk'te yer alan habere göre, Doğurganlık hızı 2014 yılından beri kadın başına 2,1 olan nüfus yenileme oranının altında seyrediyor. 2024 yılı itibarıyla oran 1,48’e düştü. Hükümet doğurganlık hızını artırmak için bugüne kadar çeşitli tedbirler alarak hayata geçirdi. Önceki gün TBMM’ye sunulan kanun teklifi ile de bu yönde önemli bir adım atılacak. Halk arasında doğum izni olarak bilinen analık izni doğum sonrası dönem için 8 hafta artırılacak. Böylece toplam doğum izni süresi 24 haftaya çıkacak.
Hamileliği sağlıklı giden kadınların doktor raporuyla doğumdan önceki 3 haftaya kadar çalışma süresi ise 2 haftaya indirildi. Bu sayede kadınlar, 24 haftalık doğum izninin 22 haftaya kadar kısmını doğum sonrasında kullanabilecekler.
Kanun teklifi, babalık izninde de işçi ve memurlar için eşitlik öngörüyor. İş Kanununda değişiklik yapılarak çocuğu doğan babalar için 5 gün olan mazeret izni memurlarda olduğu gibi 10 güne çıkartılacak.
Teklif önemli bir yenilik de getiriyor. Koruyucu aile olan işçi ve memurlara 10 günlük mazeret izni öngörüyor. Daha önce sadece evlatlık edinenler için mazeret izni var iken teklif ile bir çocuğa koruyucu aile olanlar için de mazeret izni getirilecek.
Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) verilerine göre, dünyada ücretli doğum izni süresi ortalama 24,7 ay. Türkiye, yeni düzenlemeyle dünya ortalamasına yaklaşacak. Bununla birlikte doğum izni süresinin Gürcistan’da 104, Bulgaristan’da 58, Arnavutluk, Avustralya, Bosna Hersek ve İngiltere’de 52, Yunanistan’da 43, İrlanda’da 42 hafta olduğunu kayda geçirmek gerekir.
Doğum izninin süresi kadar doğum izninde çalışanların eline geçen ücretin miktarı da önem taşıyor. Bebek doğduğu için masrafları daha da artan ailelerin izin döneminde olabildiğince desteklenmesi teşvik ediliyor.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), 4/a ve 4/b kapsamındaki kadınlara analık izni sırasında geçici iş göremezlik ödeneği veriyor. Geçici iş göremezlik ödeneğinin miktarı, işçinin son 12 aylık dönemdeki prime esas kazancının 3’te 2’si oranında belirleniyor. 2021 yılından önce son 12 ay yerine son 3 aylık dönemdeki prime esas kazanç dikkate alınıyordu. Rapor parasında suistimaller yapıldığı gerekçesiyle 2021 yılında 3 aylık süre 12 ay olarak değiştirildi.
Bu değişiklik, asgari ücretle çalışan işçileri etkilemiyor. Çünkü günlük rapor parası her durumda cari asgari ücrete göre belirleniyor.
Ancak, asgari ücretin üzerinde kazançla çalışan işçiler bu düzenlemeden olumsuz etkileniyor. Özellikle son yıllarda enflasyonun yüksek olması, doğum yapan işçi statüsündeki kadınların eline geçen paranın doğum izni kullandıkları dönemde oldukça azalmasına yol açıyor. Örneğin, ücreti 1,5 asgari ücret tutarında olan ve nisan ayında doğum iznine ayrılan bir işçiyi ele alalım. Bu işçinin 2025 yılındaki brüt ücreti (prime esas kazancı) 39.008,25 TL, 2026 yılındaki brüt ücreti ise 49.545 TL. 2021 yılı öncesindeki uygulama devam etseydi bu işçiye günlük 1.101 TL olmak üzere, 24 hafta için 184.968 TL ödenecekti.
Mevcut sistemde ise bu işçiye rapor parası olarak günlük 925,39 TL olmak üzere 24 hafta için toplam 155.465 TL ödenecek. Doğum iznine ayrılan bu işçinin 2021 öncesi sisteme göre kaybı 29.502 TL olacak. Temmuz ayında ara zam alan işçilerin kaybı ise daha da artıyor.
Devlet Memurları Kanununa göre, memurların doğum izni sırasında fiili çalışmaya bağlı her türlü ödemeler hariç mali hakları ile sosyal yardımlara dokunulmuyor. Örneğin öğretmen ise ek ders ücretini alamıyor ama diğer mali ve sosyal haklarını alabiliyor. Öğretmenler gibi gruplar hariç memurlar doğum izni sırasında genel olarak son maaşlarının tamamına yakınını kurumlarından alıyorlar. Örneğimizdeki işçi kadın ise doğum izninde son ücretinin ancak yüzde 56’sını alabiliyor.
SGK 2025 yılında doğum izni kullanan 4/a’lı (SSK) 410.045 kadına 12 milyar 650 milyon lira, 4/b’li (BAĞ-KUR) 10.255 kadına ise 291 milyon lira geçici iş göremezlik ödeneği verdi. SGK’nın 2025 yılındaki toplam harcamasının 5,56 trilyon lira olduğu düşünülürse geçici iş göremezlik ödeneğinde yaşanacak yüzde 50’lik artış bile kum tanesi gibi kalacak. Buna karşılık böyle bir artış doğum yapan annelerin bütçelerine anlamlı bir katkı olacaktır.
Google Play
App Store
