Doğum izninde birçok vatandaşın yakından izlediği düzenleme TBMM’den geçti: 16 haftalık süre tam 24 haftaya çıkıyor!
Milyonlarca çalışan anne adayının beklediği bu devrim niteliğindeki değişiklikle, hem izin süreleri uzuyor hem de SGK’nın ödeyeceği 'iş göremezlik' tutarları katlanıyor.
Peki, halihazırda izinde olanlar bu ek 2 aylık süreden yararlanabilecek mi ve maaş hesapları nasıl değişecek? İşte kuruşu kuruşuna yeni doğum izni rehberinden tüm detaylar...
Haberürk'ten Ahmet Kıvanç, köşesinde doğum izninde yapılan değişiklikleri 12 soruda yanıtladı!
Halen doğumdan önce 8, doğumdan sonra 8 hafta olan doğum izni 8 hafta artırılarak toplam 24 haftaya çıkartılacak. Bundan işçi, memur ve Türk Silahlı Kuvvetler personeli yararlanacak.
Mevcut kanuna göre, sağlık durumu uygun olduğu takdirde doktorun onayı ile kadın işçi ve memur isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışabiliyor. Kanun teklifinin yasalaşmasıyla 3 haftalık süre 2 haftaya inecek. Kadın işçi ve memur, doktor raporu almak şartıyla doğumdan önceki 2 haftaya kadar işyerinde çalışabilecek.
Babalık izni halen memurlarda 10 gün, işçilerde 5 gün olarak uygulanıyor. Kanun yürürlüğe girdikten sonra çocuğu doğan işçi babalar için mazeret izni memurlarda olduğu gibi 10 güne çıkartılacak.
Koruyucu aile olan işçi ve memurlar 10 günlük mazeret izni kullanabilecekler. Mevcut kanuna göre sadece evlatlık edinenler için mazeret izni bulunuyor.
Doğum iznine çıkan memur maaşını kurumundan almaya devam eder. Doğum iznine çıkan işçiye işveren ücret ödemez. İşçiye doğum izni sırasında Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından geçici iş göremezlik ödeneği verilir. Buna halk arasında rapor parası denilir.
Memurlar doğum izni sırasında fiili çalışmaya bağlı her türlü ödemeler hariç mali hakları ile sosyal yardımları almaya devam ederler. Örneğin bir öğretmen doğum iznine ayrıldığında ek ders ücretini alamaz ama diğer mali ve sosyal haklarını alabilir.
Doğum iznine ayrılan işçiye 12 aylık ortalama prime esas kazancının 3’te 2’si oranında geçici iş göremezlik ödeneği verilir. Prime esas kazanç, işçinin SGK’ya bildirilen kazanç tutarıdır. Buna göre, 12 aylık ortalama prime esas kazancı 40.000 TL olan işçiye, raporlu olduğu her gün için 888,88 TL olmak üzere, bir ay için 26.666,40 TL ödenek verilir.
SGK doğum iznine çıkan işçiye normal doğumda 112 gün, çoğul doğumda ise 126 gün rapor parası ödemektedir. Kanun yürürlüğe girdikten sonra normal doğumda 168 gün, çoğul doğumda 182 gün rapor parası ödeyecek.
SGK tarafından verilen geçici iş göremezlik ödeneği, bir günlük asgari ücret için hesaplanan ödenekten az olamaz. Asgari ücretle çalışanların rapor parası ödenirken de son 120 gündeki ortalama ücretine bakılır. Ancak, hep asgari ücretle çalışmış olan kişinin ödeneği, son ücreti üzerinden hesaplanır. Buna göre, geçen yıl da bu yıl da asgari ücretle çalışan bir işçinin günlük rapor parası 734 TL, bir aylık rapor parası ise 22.020 TL olur.
Asgari ücretin üzerinde ücretle çalışan işçilerin doğum iznindeki rapor parası 2021 yılından önce daha yüksekti. Çünkü 2021 öncesinde günlük iş göremezlik ödeneği hesaplanırken son 12 ay yerine son 3 ayın ortalama prime esas kazancı dikkate alınıyordu.
Örneğin, ücreti 1,5 asgari ücret tutarında olan ve nisan ayında doğum iznine ayrılan bir işçinin 2025 yılındaki brüt ücreti (prime esas kazancı) 39.008,25 TL, 2026 yılındaki brüt ücreti ise 49.545 TL oldu. 2021 öncesindeki uygulama devam etseydi bu işçiye günlük 1.101 TL olmak üzere, 24 hafta için 184.968 TL rapor parası ödenecekti.
Mevcut kanuna göre ise aynı işçiye rapor parası olarak günlük 925,39 TL olmak üzere 24 hafta için toplam 155.465 TL ödenecek. Doğum iznine ayrılan işçinin 2021 öncesine göre kaybı 29.502 TL olacak.
Babalık izni sırasında memurlar fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç tüm maaşını almaya devam eder. On günlük babalık izni sırasında işçilerin ücreti işverence ödenir. Çalışmadıkları günler için sadece, varsa yol ve yemek yardımı alamazlar.
Kanun teklifi TBMM Genel Kurulunda kabul edildikten sonra Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek. Teklifin bu ayın sonuna kadar Resmi Gazete’de yayımlanması bekleniyor.
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte doğum izni devam edenlerin izin süresi 24 haftaya çıkacak. On altı haftalık doğum izni bitmiş ancak doğumun gerçekleştiği tarihten itibaren 24 haftalık süreç henüz tamamlanmamış personele ise talepleri halinde 8 haftalık ilave doğum izni verilecek.
Google Play
App Store
11:08
