Ortadoğu’daki savaş küresel piyasaları sarstı. Petrol ve altın hızla yükselirken yatırımcılar güvenli limanlara yöneldi. Analistler kısa vadede doların güçlenmesini beklese de uzun vadede Çin Yuanı’nın rezerv para olarak daha fazla öne çıkabileceği görüşünde.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği neredeyse durma noktasına geldi. Bu gelişme yalnızca enerji sevkiyatını değil, küresel finans piyasalarını da derinden etkiledi.
Enerji akışındaki aksama petrol fiyatlarını hızla yukarı çekti. Brent petrolün fiyatı yüzde 7’nin üzerinde yükselirken, yatırımcıların güvenli liman olarak gördüğü altına yönelmesiyle altın fiyatları da yaklaşık yüzde 2 arttı.
Belirsizlik arttıkça piyasaların da sert tepki verdiği görüldü. Avrupa borsaları ortalama yüzde 2’nin üzerinde değer kaybetti. ABD endeks vadeli işlemleri ise sabah saatlerinde yüzde 1’den fazla geriledi. Yani kısacası, savaşın etkisi sadece cephede değil, finans dünyasında da hissediliyor.
Yatırımcıların en büyük sorusu şu: Bu kriz ne kadar sürecek? Çünkü çatışmanın uzaması halinde ekonomik etkilerin daha da büyüyebileceği konuşuluyor.
Avustralya merkezli finans şirketi Macquarie’nin yayımladığı analizde özellikle iki risk öne çıkarılıyor: stokçuluk ve sigorta maliyetlerindeki artış.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemiler için sigorta şirketleri primleri yüzde 25 ile yüzde 100 arasında artırmış durumda. Hatta bazı şirketlerin savaş sigortasını tamamen iptal ettiği belirtiliyor. Bu tablo, enerji taşımacılığını daha pahalı hale getirirken küresel ölçekte yeni bir enflasyon dalgasını tetikleyebilir.
Rapor, petrol ithal eden ve ihraç eden ülkeler arasında belirgin bir ayrışma olabileceğine işaret ediyor. Enerji ithalatına bağımlı ekonomiler bu süreçte daha kırılgan görünüyor. Japonya, Çin ve Avrupa’nın petrol fiyatlarındaki artıştan daha fazla etkilenebileceği belirtiliyor. Basra Körfezi’ne yüksek bağımlılığı nedeniyle Hindistan ise “özellikle savunmasız” ülkeler arasında gösteriliyor.
Buna karşılık büyük rezervlere sahip ülkelerin görece avantajlı bir konuma geçebileceği ifade ediliyor. Brezilya, Kanada ve Norveç gibi enerji ihracatçısı ülkelerin, artan fiyatlara rağmen güçlü üretim performansı sergileyebileceği vurgulanıyor.
Dolar güçlenebilir… ama uzun vadede soru işaretleri var
Macquarie analistlerine göre 2026’nın ilk yarısında doların güvenli liman talebi sayesinde güç kazanması muhtemel görünüyor. Küresel kriz dönemlerinde yatırımcıların hâlâ ilk olarak dolara yöneldiği bir gerçek.
Ancak uzun vadeli tablo biraz daha karmaşık. Analistler, küresel güvensizlik ve jeopolitik gerilimler artarsa merkez bankalarının rezerv tercihlerini yeniden gözden geçirebileceğini söylüyor.
Google Play
App Store