Dünya ekonomisi her ne kadar "yeşil enerji" ve elektrikli araç devrimini konuşsa da, gezegenin damarlarında hala o koyu, yapışkan ve uğruna savaşlar çıkarılan "Siyah Altın" akıyor. Petrol, sadece araçlarımızın deposunu doldurmakla kalmıyor; plastikten kozmetiğe, asfalttan ilaca kadar modern hayatın her hücresini oluşturuyor. Yıllarca bize dünyadaki en çok petrole sahip olan ülkelerin her zaman Arap yarımadasındaki ülkeler olduğu öğretildi. Ancak uluslararası enerji ajanslarının açıkladığı "Kanıtlanmış Petrol Rezervleri" listesi, bu asırlık ezberi kökünden bozuyor. İşte, dünyanın en büyük petrol rezervine sahip ülkeleri…
Küresel siyasette bir ülkenin gücü, sahip olduğu nükleer başlıklardan çok, yerin binlerce metre altındaki o siyah sıvıya ne kadar hükmettiğiyle ölçülür. Amerika'nın dış politikasını, Rusya'nın Avrupa'ya kafa tutuşunu ve Orta Doğu'daki bitmek bilmeyen çatışmaları anlamak için sadece haritadaki petrol kuyularına bakmak yeterlidir. Ancak petrol rezervine sahip olmak, o petrolü çıkarıp zenginliğe dönüştürebilmek anlamına gelmez. Açıklanan en güncel rezerv listesi, dünyadaki jeopolitik dengelerin ne kadar tuhaf bir fay hattı üzerinde durduğunu kanıtlıyor.
Milyarlarca varillik kapasiteleriyle dünya ekonomisini parmaklarında oynatan, enerji pazarının en büyük 10 devi şu şekilde sıralanıyor:
1. Venezuela (303.8 Milyar Varil): Listenin en büyük şoku! Dünyanın en büyük rezervi Orta Doğu'da değil, Güney Amerika'da bulunuyor. Ancak ülke tarihinin en büyük ekonomik çöküşünü yaşıyor.
2. Suudi Arabistan (267.1 Milyar Varil): Uzun yıllar zirvenin sahibi olan krallık, şu an ikinci sırada. Dünyanın en kolay ve en ucuz petrol çıkarılan topraklarına sahipler.
3. Kanada (171.0 Milyar Varil): Çöl kumları yerine buzlu katran kumullarının altında devasa bir petrol okyanusu barındıran sessiz Kuzey Amerika gücü.
4. İran (157.8 Milyar Varil): Yıllardır süren ağır ambargolara rağmen, yer altında bekleyen devasa enerji gücüyle Orta Doğu'nun en büyük ikinci rezervi.
5. Irak (145.0 Milyar Varil): Yıllarca süren savaşlara ve işgallere rağmen, topraklarının altındaki petrol denizi kurumayan bir diğer Orta Doğu devi.
6. Kuveyt (104.0 Milyar Varil): Yüzölçümü Türkiye'nin küçük bir ili kadar olmasına rağmen, dünyanın en büyük 6. rezervinin üzerinde oturan zenginlik merkezi.
7. Birleşik Arap Emirlikleri (97.8 Milyar Varil): Dubai ve Abu Dabi'nin o devasa gökdelenlerini ve lüksünü finanse eden o tükenmez siyah kaynak.
8. Rusya (80.0 Milyar Varil): Sadece doğal gazda değil, Sibirya'nın dondurucu topraklarının altındaki petrolle de Avrupa'ya ve dünyaya kafa tutan devasa güç.
9. Libya (48.3 Milyar Varil): Afrika kıtasının açık ara en büyük petrol rezervi. Kaliteli ve rafine edilmesi çok kolay olan "tatlı petrolü" ile meşhur.
10. Amerika Birleşik Devletleri (47.1 Milyar Varil): Rezerv listesinde 10. sırada olsa da, kaya gazı ve şeyl petrolü teknolojisi sayesinde dünyanın en büyük "petrol üreticisi" unvanını taşıyor.
Listeye baktığınızda ilk sıradaki ülkenin dünyanın en zengin, en müreffeh milleti olmasını beklersiniz. Ancak Venezuela, 303 milyar varillik bir servetin üzerinde otururken, halkının temel gıda ve ilaca bile ulaşamadığı korkunç bir hiperenflasyon ve yoksulluk kriziyle boğuşuyor.
Çünkü Venezuela petrolü, Suudi Arabistan'daki gibi toprağı deldiğiniz anda fışkıran hafif ve sıvı bir petrol değildir. Orinoco Kuşağı'ndaki bu petrol son derece ağır, katran gibi yoğun ve kükürtlüdür. Çıkarılması, taşınması ve rafine edilip kullanılabilir hale getirilmesi devasa bir teknoloji ve milyarlarca dolarlık rafineri yatırımı gerektirir. Yıllar süren kötü yönetim, bakım yapılmayan kuyular ve en önemlisi ABD'nin uyguladığı ağır uluslararası yaptırımlar nedeniyle, Venezuela yer altındaki bu serveti paraya çevirecek teknolojiye ve pazara ulaşamamaktadır. Bir okyanusun ortasında susuzluktan ölmek tam olarak budur.
Listenin 3. sırasındaki Kanada ise, "Petrol Kumları" adı verilen çok zorlu bir rezerve sahiptir. Petrol, kum ve kille iç içedir ve bunu ayrıştırmak devasa bir maliyet meydana getirir. Petrolün varil fiyatı küresel piyasalarda düştüğünde, Kanada'nın bu petrolü çıkarması zararına bir işlem haline gelir.
İşte Suudi Arabistan'ı (2. sıra) dünya piyasalarının asıl patronu yapan şey rezervinin büyüklüğü değil, çıkarma maliyetinin ucuzluğudur. Çöl kumlarının altındaki petrol o kadar basınçlı ve sıvı formdadır ki, Suudi Arabistan sadece birkaç dolar maliyetle bir varil petrolü yüzeye çıkarabilir. Bu da onlara, fiyatları istedikleri gibi düşürüp rakiplerini (özellikle ABD kaya petrolü üreticilerini) iflasa sürükleme veya fiyatları artırıp dünyayı krize sokma gücü verir. Yerin altındaki siyah altının kime ne kadar güç vereceğini, sadece miktarı değil, o gücü yüzeye çıkaracak teknoloji ve siyasi dengeler belirliyor.
Google Play
App Store
09:00
