Emeklilikte 'Yıpranma Payı' listesi genişledi: Bu meslekleri yapanlar 5 yıl erken emekli olacak

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), çalışma koşulları ağır ve riskli olan meslek grupları için uyguladığı Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ), halk arasındaki adıyla "Yıpranma Payı" kapsamını 2026 yılı itibarıyla genişletti. Yıllardır sadece madenciler, polisler ve askerlerle anılan bu hak, artık sağlık çalışanlarından gazetecilere, itfaiyecilerden ağır sanayi işçilerine kadar pek çok sektörü kapsıyor. Yılda 60 ila 180 gün fazladan prim kazandıran ve emeklilik yaşını öne çeken bu sistem, milyonlarca çalışana 5 yıla kadar erken emeklilik kapısını aralıyor. İşte o mesleklerin tam listesi ve başvuru şartları.

Emeklilik hayali kuran milyonlarca çalışan için en önemli iki kriter; prim gün sayısı ve yaştır. Normal şartlarda bu iki kriteri doldurmak on yıllar sürerken, bazı meslekler doğaları gereği insan ömründen ve sağlığından daha fazla götürür. Devlet, bu adaletsizliği gidermek için "Yıpranma Payı" sistemini devreye sokmuştur. Ancak 2026 yılına kadar bu liste oldukça sınırlıydı. Yeni yapılan düzenlemelerle birlikte, teknolojinin getirdiği yeni riskli iş kolları ve pandemiden sonra önemi daha iyi anlaşılan sağlık sektörü çalışanları da bu kapsama daha güçlü şekilde dahil edildi. Eğer listenin içindeki bir mesleği icra ediyorsanız, siz 12 ay çalışsanız bile SGK sizi 15 ay çalışmış sayıyor. Bu matematiksel fark, çalışma hayatının sonunda size yıllar kazandırıyor.

YIPRANMA PAYI NEDİR VE NASIL HESAPLANIR?

Fiili Hizmet Süresi Zammı, ağır işlerde çalışanların çalıştıkları her yıl için ilave prim günü kazanmasıdır. Normal bir ofis çalışanı yılda 360 gün prim öderken, yıpranma payı olan bir işçi, yaptığı işin risk grubuna göre yılda 60, 90 veya 180 gün fazladan prim kazanır.

Örneğin; yılda 90 gün yıpranma payı olan bir işte çalışıyorsunuz.

• Siz fiilen 12 ay (360 gün) işe gidersiniz.
• SGK, sizin hanenize 360 + 90 = 450 gün prim işler.
• Bu sayede prim gününüz çok daha hızlı dolar.
• Daha da önemlisi; kazandığınız bu ekstra 90 gün, emeklilik yaş haddinizden düşülür. Yani 60 yaşında emekli olacakken, bu süreler biriktikçe emeklilik yaşınız 55'e kadar gerileyebilir. Kanun, bu indirimle en fazla 5 yıl (bazı çok ağır mesleklerde 8 yıl) erken emekliliğe izin vermektedir.

KİMLER BU LİSTEYE EKLENDİ?

2026 düzenlemesiyle birlikte liste oldukça kabardı. İşte yıpranma payından yararlanan başlıca meslek grupları:

1. Sağlık Çalışanları: Doktor, hemşire, ebe, hasta bakıcı, röntgen teknisyeni ve ambulans şoförleri. (Yılda 60 gün).
2. Gazeteciler: Sarı basın kartı sahibi muhabirler ve basın çalışanları.
3. Maden ve Yeraltı İşçileri: En yüksek paya sahiptirler. (Yılda 180 gün, yani 6 ay).
4. Güvenlik Güçleri: Asker, Polis, MİT mensupları, Cezaevi infaz koruma memurları (Gardiyanlar).
5. Ağır Sanayi: Demir-çelik fabrikası çalışanları, cıva üretimi, asit üretimi gibi zehirli maddeyle çalışanlar.
6. İtfaiyeciler: Yangın söndürme ekipleri.
7. Yeni Eklenenler: Çimento fabrikası çalışanları, alüminyum fabrikaları, dökümhane işçileri ve cam sanayi çalışanları da 2026 itibarıyla listeye dahil edildi.

ŞARTLAR NELER? HERKES YARARLANABİLİR Mİ?

Yıpranma payından faydalanmak için sadece o meslekte çalışıyor görünmek yetmez. SGK'nın aradığı bazı kritik şartlar vardır:

• Fiili Çalışma: Kişinin o riskli işi bilfiil yapıyor olması gerekir. Örneğin bir hastanede çalışıyorsunuz ama "idari personel" veya "insan kaynakları" departmanındasınız; bu durumda yıpranma payı alamazsınız. Radyoloji teknisyeni olup radyasyona maruz kalmanız gerekir.
• Minimum Süre: Yıpranma payının emeklilik yaşından düşülebilmesi için, riskli işlerde en az 3600 gün (10 yıl) çalışmış olma şartı aranır. Yeraltı madencileri için bu süre 1800 gün (5 yıl) olarak uygulanır. Yani 1-2 yıl çalışıp bırakırsanız sadece prim gününüz artar, yaşınız geri çekilmez.
• Kod Bildirimi: İşverenin sizi SGK'ya bildirirken doğru "Meslek Kodu" ile bildirmesi hayati önem taşır. Eğer madende çalışmanıza rağmen işveren sizi "Düz İşçi" koduyla bildiriyorsa, yıpranma payı alamazsınız. Bu nedenle e-Devlet üzerinden hizmet dökümünüzü ve meslek kodunuzu mutlaka kontrol etmelisiniz.

E-DEVLET ÜZERİNDEN SORGULAMA

Emeklilik yaşınızın ne kadar öne çekildiğini görmek için e-Devlet sistemindeki "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" sayfasını inceleyebilirsiniz. Burada prim günlerinizin yanında "FHSZ" (Fiili Hizmet Süresi Zammı) ibaresi veya 2A, 3A gibi özel kodlar görüyorsanız, yıpranma payınız işleniyor demektir.

Eğer çalıştığınız iş bu listede olmasına rağmen primleriniz normal yatıyorsa, geriye dönük hak talebinde bulunma ve "Hizmet Tespit Davası" açma hakkınız vardır. 5 yıllık bir erken emeklilik, insan ömrü için paha biçilemez bir süredir; bu hakkın yanmasına izin vermeyin.