Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
ABD/İsrail-İran savaşının küresel piyasalarda oluşturduğu sarsıntı giderek daha geniş alanlara yayılıyor. Başta petrol olmak üzere enerji fiyatlarında başlayan yükseliş, zamanla gübre, endüstriyel metaller ve tarım emtialarına da sıçradı. Özellikle arz güvenliği konusunda artan kaygılar, nisan ayında emtia piyasalarının yönünü belirleyen en önemli unsur oldu.
Petrol fiyatlarındaki yükseliş sadece enerji sektörünü etkilemedi. Tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıklar, taşımacılık maliyetlerindeki artış ve gübre arzındaki daralma derken piyasada daha geniş çaplı bir “emtia enflasyonu” havası oluştu. Analistlere göre enerji maliyetlerindeki artış, birçok emtia grubunda fiyat baskısını artırıyor.
Değerli metaller tarafında tablo biraz karışık. Nisan ayında ons bazında altın yüzde 1, gümüş ise yüzde 1,8 geriledi. Buna karşılık platin yüzde 1,6, paladyum ise yüzde 3,3 değer kazandı.
Uzmanlara göre petrol kaynaklı enflasyon korkusu ve yükselen tahvil faizleri özellikle altın üzerinde baskı oluşturdu. Güçlü dolar da gümüş fiyatlarını aşağı çekti. Öte yandan platin ve paladyum tarafında arz açığının büyümesi fiyatları yukarı taşıdı. Özellikle elektrikli araçlar ve hidrojen teknolojilerinde kullanılan bu metaller için orta ve uzun vadede talep beklentisi güçlü kalmaya devam ediyor.
Nisan ayında en sert hareketlerden biri baz metallerde görüldü. Tezgah üstü piyasalarda bakır yüzde 6 yükselirken, alüminyum yüzde 1,3, kurşun yüzde 3,5, nikel yüzde 13,1 ve çinko yüzde 4,1 değer kazandı.
Bakır fiyatlarındaki yükseliş özellikle dikkat çekti. Fiziksel talepte toparlanma sinyalleri gelirken, tedarik zincirlerindeki kırılgan yapı da sürüyor. Enerji güvenliği endişeleri ve fosil yakıt maliyetlerindeki artış, yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırmış durumda. Elektrik şebekeleri, pil depolama sistemleri ve enerji üretim altyapısına yönelik yatırımlar arttıkça bakıra olan ihtiyaç da büyüyor.
Bir başka dikkat çeken unsur ise yapay zekâ ve veri merkezleri kaynaklı elektrik talebi. Uzmanlar, elektrifikasyon sürecinin hız kazanmasıyla birlikte enerji altyapısında büyük ölçekli genişlemelerin kaçınılmaz hale geldiğini söylüyor. Bu da bakırı stratejik metaller arasına daha güçlü şekilde taşıyor.
Orta Doğu’daki savaşın etkileri alüminyum piyasasında da hissediliyor. Körfez ülkelerindeki eritme tesislerinde yaşanan tedarik sorunları nedeniyle bu yıl arz açığı riski büyümüş durumda. Uzmanlar, kısa vadede piyasada toparlanmanın kolay olmayacağını düşünüyor.
Nikel fiyatlarında ise Endonezya’nın referans taban fiyatlarını artırması etkili oldu. Analistlere göre hükümet, yükselen petrol fiyatlarının bütçeye yükünü hafifletmek için ek gelir yapmaya çalışıyor. Çinko piyasasında da benzer şekilde arz sıkıntısı beklentisi öne çıkıyor. Uluslararası Kurşun ve Çinko Araştırma Grubu, 2026 yılında küresel çapta çinko arz açığı oluşabileceği görüşünde.
Enerji grubunda Brent petrol nisan ayında yüzde 7,9 yükseldi. Buna karşılık Hollanda merkezli TTF doğal gaz kontratları yüzde 8,1 geriledi.
Özellikle Hürmüz Boğazı’na ilişkin riskler petrol piyasasında baskıyı artırıyor. Dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan bölgede yaşanan aksaklıklar, fiziksel petrol arzına ilişkin endişeleri büyüttü. Brent petrol böylece üst üste dördüncü ayını da yükselişle kapatmış oldu.
Doğal gaz tarafında ise farklı bir tablo var. ABD ile İran arasında olası diplomatik temas beklentisi, gaz fiyatlarında düşüşü beraberinde getirdi.
Tarım tarafında en sert yükselişlerden biri pamukta yaşandı. Intercontinental Exchange verilerine göre pamuk fiyatları yüzde 17,4 yükselirken kakao yüzde 8,2 arttı. Buna karşılık kahve yüzde 4,3, şeker ise yüzde 5,9 geriledi.
Chicago Ticaret Borsası’nda ise buğday yüzde 3,3, mısır yüzde 3,7 ve soya fasulyesi yüzde 2,1 yükseldi. Pirinç fiyatları ise yüzde 5,1 düştü.
Tarım piyasalarında özellikle kuraklık ve gübre arzına yönelik endişeler belirleyici oldu. ABD’nin önemli tarım bölgelerinde yaşanan kuraklık nedeniyle buğday ekim alanlarının tarihi düşük seviyelere gerilediği belirtiliyor. Yükselen gübre maliyetleri de tabloyu ağırlaştırıyor.
Mısır ve soya fasulyesi fiyatları ise yükselen petrol fiyatlarından destek buldu. Enerji maliyetlerinin artması biyoyakıt talebini güçlendirirken, bu ürünlerde fiyatları yukarı taşıdı.
Pirinç tarafında artan stoklar fiyatları aşağı çekerken, kahvede Brezilya’daki güçlü hasat beklentisi düşüş getirdi. Şeker piyasasında ise yüksek üretim ve zayıflayan talep endişeleri öne çıktı.
Google Play
App Store
14:11
