Körfez’deki savaş ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması, azot bazlı gübre fiyatlarını sert biçimde yukarı çekti. Ürede yüzde 50’yi aşan artış, özellikle düşük gelirli ülkeler için gıda fiyatlarında yeni bir baskı anlamına gelebilir.
Orta Doğu’da devam eden çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması, bu kez tarım piyasalarını vurdu. Azot bazlı gübrelerde fiyatlar hızla yükselirken, uzmanlar bunun küresel gıda enflasyonunda ikinci bir dalga yapabileceğini söylüyor.
Capital Economics analistlerine göre enerji fiyatlarındaki yükseliş zaten piyasaların ana risk başlığı olmayı sürdürüyor. Ancak tablo bununla sınırlı değil. Özellikle üre gibi tarımsal girdilerdeki artış, önümüzdeki 15 ay boyunca gıda fiyatları üzerinde baskı kurabilir.
Ukrayna savaşının ilk dönemindeki ani sıçramalardan farklı olarak, bu kez etkinin daha yavaş yayılması bekleniyor. Ama açıkçası daha sessiz ilerlemesi, daha hafif olacağı anlamına gelmiyor. Özellikle düşük gelirli gelişmekte olan ülkelerde sonuçlar daha ağır hissedilebilir.
Savaşın etkisi en çok azot bazlı gübrelerde görülüyor. Çünkü bu gübrelerin üretimi yüksek enerji gerektiriyor ve doğalgaza bağımlı.
Küresel arzın yaklaşık yüzde 15’inin Orta Doğu’dan karşılanması, Hürmüz Boğazı’ndaki kapanmayla birlikte piyasayı daha da sıkıştırdı. Deniz taşımacılığındaki aksamalar ihracatı sınırlarken, üre fiyatları yüzde 50’den fazla yükseldi.
Uzmanlara göre deniz trafiği yeniden başlasa bile sorun hemen bitmeyebilir. Kritik üretim merkezlerindeki altyapı hasarı, üretimin kısa sürede toparlanmasını zorlaştırabilir.
Gelişmiş ekonomilerde bu tablonun büyüme üzerindeki etkisinin sınırlı kalması bekleniyor. Ancak Sahra Altı Afrika ve Güney Asya için durum daha hassas.
Tarımın milli gelirde büyük yer tuttuğu ülkelerde, verimde yaşanacak küçük bir düşüş bile ekonomiyi zorlayabilir. Yani mesele sadece gübre fiyatı değil; gıda arzı, gelir kaybı ve enflasyon aynı anda baskı yapabilir.
Buna karşılık bazı büyük üreticilerin mevcut sezonda daha az etkilenmiş olması, küresel çapta daha derin bir krizin önüne geçebilecek kısmi bir tampon olarak görülüyor.
Gübre fiyatlarındaki artışın enflasyona etkisinin kısa vadede sınırlı kalacağı tahmin ediliyor. Ekim-dikim takvimi ve mevcut stoklar nedeniyle asıl yansımanın bir yılı aşkın sürede görülmesi bekleniyor.
Google Play
App Store
14:28
