Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Dünya gözünü Hürmüz Boğazı’na çevirmiş durumda. Küresel enerji akışının kilit noktası olan bu dar geçitte yaşanan tanker sıkışıklığı çözüm beklerken, ABD’den yeni bir hamle geldi. Donald Trump yönetimi, “Project Freedom” adını verdiği planla bölgede deniz trafiğini yeniden açmayı hedefliyor.
Hatta pazartesi günü iki ABD gemisinin boğazdan çıkarıldığı da açıklandı. Ama açıkçası piyasa bu gelişmeye pek de güvenmiş görünmüyor. Petrol fiyatları düşmek bir yana, 100 doların üzerine çıkmaya devam etti. Üstelik aynı gün bölgede yaşanan saldırılar da endişeyi iyice artırdı.
Planın neden şüpheyle karşılandığına bakınca tablo biraz netleşiyor. Öncelikle bu operasyon, tankerleri askeri koruma altında geçirecek klasik bir eskort görevi değil. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’na göre plan; 100’den fazla hava aracı ve 15 bin askerin desteğiyle “seyrüsefer özgürlüğünü yeniden sağlama” amacı taşıyor. Ancak gemilere doğrudan eşlik edilmeyecek olması, özellikle nakliye şirketleri için ciddi bir risk anlamına geliyor.
İran cephesinden gelen açıklamalar da işleri daha karmaşık hale getiriyor. Tahran yönetimi, bu planın ateşkesi ihlal ettiğini savunuyor. Dahası, bölgede saldırıların yeniden başladığına dair işaretler var. Bu da zaten kırılgan olan güven ortamını daha da sarsıyor. Denizcilik sektöründe faaliyet gösteren şirketler ise temkinli. Açıkçası kimse mayınlanmış ve saldırı riski bulunan bir rotaya kolay kolay girmek istemiyor.
Uzmanlara göre sorun sadece birkaç geminin geçmesiyle çözülecek gibi değil. Analistler, petrol akışının normale dönmesi için ya İran’ın sürece dahil olması ya da çok daha güçlü bir askeri varlık gerektiğini söylüyor. Aksi halde bu planın kısa vadede ciddi bir fark yapması zor. Bir sektör yöneticisinin sözleri durumu özetliyor:
“Bu iş tek taraflı çözülmez. İki taraf da kabul etmedikçe sahadaki gerçek değişmez.”
Tam da bu tartışmalar sürerken bölgede yeni saldırı haberleri geldi. ABD ile İran güçleri karşılıklı çatışmalara girdi. Hürmüz’de bir gemide patlama yaşandı. Birleşik Arap Emirlikleri’nde önemli bir petrol tesisinde yangın çıktı. Bu gelişmeler, zaten riskli olan geçişi daha da tehlikeli hale getiriyor.
Piyasadaki bu belirsizlik doğrudan fiyatlara yansıyor. ABD ham petrolü 107 dolara kadar yükseldi. Brent petrol ise 114 doları gördü. Benzin fiyatları da aynı şekilde artıyor. ABD’de pompa fiyatı galon başına 4.46 dolara çıkarak son dört yılın zirvesine ulaştı. Uzmanlara göre, eğer kriz bir ay daha sürerse bu rakam 5 doları bulabilir.
Asıl sorun ise Hürmüz’de sıkışıp kalan dev enerji yükü. Tahminlere göre bölgede 166 tankerde yaklaşık 170 milyon varil petrol ve türevi ürün bekliyor. Ancak bu miktar bile savaş nedeniyle piyasadan çekilen toplam arzın yanında oldukça küçük kalıyor.
Google Play
App Store
11:29
