ABD borsalarında yükselişin ne zaman sona ereceği uzun süredir tartışılıyor. Buna rağmen yatırımcı cephesindeki iyimser hava hâlâ dağılmış değil. Bölgesel banka krizleri, yapay zekâ harcamalarındaki aşırılık, özel kredi piyasasındaki kırılganlık... Piyasalar şimdiye kadar bütün bu riskleri büyük ölçüde geri plana itti.
Ama şimdi tablo biraz değişiyor. Uzmanlara göre İran ile tırmanan savaş, Wall Street’teki boğa piyasasını bitirebilecek en ciddi tehdit olarak öne çıkıyor.
Barron’s’un aktardığına göre Gavekal Research’ten Anatole Kaletsky, şubat ayı sonunda ABD-İsrail’in İran’a yönelik saldırısından bu yana S&P 500’ün yalnızca %2,7 gerilemiş olmasına dikkat çekiyor. Kaletsky’ye göre bu tablo, ABD’li hisse senedi yatırımcılarının yaşananları ne kadar sakin karşıladığını gösteriyor. Hatta ona göre bu rahatlık, açıkçası, şaşırtıcı boyutta.
Kaletsky, savaşın enerji ve gübre tedariki üzerindeki etkilerini görmezden gelmenin tarihi yanlış okumak anlamına geldiğini söylüyor. Yani mesele sadece birkaç günlük jeopolitik gerginlik değil; çok daha geniş bir ekonomik zinciri etkileyebilecek bir kırılma söz konusu.
TriVariate Research’ün kurucusu Adam Parker da benzer bir noktaya işaret ediyor. Yüzeyde sakin görünen piyasanın altında ciddi bir oynaklık biriktiğini belirten Parker, bu durumun ancak 90’ların sonundaki teknoloji balonu, 2008 Küresel Finans Krizi ve pandemi dönemindeki sert dalgalanmalarla karşılaştırılabileceğini vurguluyor.
Tüm bu risklere rağmen Wall Street’in temel hikâyesi değişmiş değil. ABD’li büyük şirketlerin dayanıklılığı ve teknolojik yeniliklere duyulan güven, piyasaları hâlâ ayakta tutuyor. Bu yüzden S&P 500 yüksek değerlemelerle işlem görmeyi sürdürüyor.
Yine de bu iyimserliğin sınandığı bir döneme girilmiş durumda. DataTrek Research Kurucu Ortağı Nicolas Colas’a göre, mevcut makroekonomik ortam uzun vadeli beklentileri ciddi biçimde zorlamaya başladı. Özellikle yükselen petrol fiyatları, şirket kârlarını aşağı çekebilir. Bu da resesyon riskini büyütebilir.
Bir başka baskı unsuru da teknoloji cephesinde. Çinli yapay zekâ şirketlerinin, ABD’li teknoloji devleri için artık daha somut ve daha görünür bir rekabet unsuru haline geldiği belirtiliyor. Buna rağmen Colas, son 15 yılda yaşanan krizlere rağmen Amerikan ekonomisinin toparlanma kapasitesine güveniyor ve uzun vadede ABD hisseleri konusunda olumlu duruşunu koruyor.
Savaş üçüncü haftasına girerken enerji piyasalarındaki kaygı da derinleşiyor. Roth Capital Markets Baş Ekonomisti Michael Darda’ya göre, uzun süreli bir enerji şoku ihtimali artık çok daha ciddiye alınmalı.
Darda, petrol fiyatlarının varil başına 200 dolara çıkabileceğini söylüyor. Böyle bir senaryoda küresel resesyon ihtimalinin %40 ila %60 seviyesine yükselebileceğini belirtiyor. Bunun piyasalara yansıması da hafif olmaz. Ona göre küresel borsalarda %30’a varan sert düşüşler görülebilir.
Üstelik bu sadece ekonomik bir mesele olarak da kalmayabilir. Darda, oluşabilecek bu karanlık tablonun yaklaşan seçimler öncesinde Trump yönetimi açısından ciddi bir siyasi krize dönüşebileceği görüşünde.
Raymond James analistlerinden Tavis McCourt ise dikkatini doğrudan Hürmüz Boğazı’na çeviriyor. McCourt’a göre boğaz normal işleyişine dönene kadar petrol piyasası, hem kredi piyasalarının hem de hisse senetlerinin yönü üzerinde belirleyici olacak.
Google Play
App Store