İran savaşının başlamasıyla birlikte yatırımcılar yeniden dolara yöneldi. Uzmanlara göre güvenli liman arayışı, silah ticaretindeki artış ve petrol fiyatlarındaki yükseliş ABD dolarını güçlendiren başlıca faktörler arasında yer alıyor.
Altın fiyatlarında dalgalanma yaşanırken ve Amerikan Hazine tahvillerinde sert satışlar görülürken, ABD doları farklı bir yön izliyor. İran savaşının başlamasından bu yana doların küresel piyasalarda güç kazandığı görülüyor.
Krizin oluşturduğu belirsizlik yatırımcıları yeniden güvenli liman arayışına itti. Bu eğilim de doların küresel endeksini son bir buçuk ayın en yüksek seviyelerine taşıdı. Hatta dolar, Şubat 2023’ten bu yana en güçlü iki günlük yükselişlerinden birini kaydetti.
Yani piyasalarda tablo biraz tanıdık: belirsizlik arttıkça yatırımcılar yeniden dolara sığınıyor.
Uzmanlara göre doların yükselişinde sadece finansal piyasalardaki refleksler değil, savaş ekonomisinin etkisi de var. Özellikle savunma harcamalarındaki artış, dolara olan talebi doğrudan etkiliyor.
MarketWatch’un haberine göre BNY Piyasalar Makro Stratejisi Başkanı Bob Savage, bu durumu oldukça net bir şekilde özetliyor. Savage’a göre silah satın almak isteyen ülkeler için finansman gerekiyor ve dünyanın en büyük silah tedarikçisi ABD olduğu için bu işlemler çoğunlukla dolar üzerinden yapılıyor.
“Silah satın almak için finansmana ihtiyacınız var ve dünyanın en büyük tedarikçisi ABD olduğuna göre muhtemelen dolarınız olmasını isteyeceksiniz” diyor Savage.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) verileri de bu tabloyu destekliyor. Verilere göre ABD, dünyanın en büyük beş silah üreticisinden birkaçına ev sahipliği yapıyor ve 371 milyar dolar ile küresel silah gelirinin yaklaşık yarısını tek başına elde ediyor.
Artan jeopolitik gerilim yalnızca piyasalarda değil, Washington’da da hareketlilik yaptı.
Beyaz Saray basın sözcüsü Karoline Leavitt, savunma sanayii şirketlerine yönelik yeni beklentileri açıkladı. Leavitt, savunma yüklenicilerinden Amerikan yapımı silahların daha hızlı ve agresif şekilde üretilmesinin istendiğini belirtti.
Leavitt’e göre ABD Başkanı Donald Trump, savunma sanayi üretiminin hızlanmasını istiyor. Bu da küresel savunma pazarında ABD merkezli şirketlerin rolünün daha da büyüyebileceğine işaret ediyor.
Doların güçlenmesinde enerji piyasalarındaki hareketlilik de önemli bir rol oynuyor. Çünkü küresel petrol ticareti büyük ölçüde dolar üzerinden yürütülüyor.
GlobalData TS Lombard Baş Ekonomisti Steven Blitz, petrol fiyatlarındaki artışın dolar talebini doğrudan artırdığını söylüyor.
Blitz’e göre durum oldukça basit “Petrol fiyatı arttığında petrol almak için daha fazla dolara ihtiyaç duyarsınız. Bu da dolar talebini artırır.”
Ancak herkes doların yükselişini sadece savunma ihracatıyla açıklamıyor. Bazı ekonomistler daha geniş bir tabloya işaret ediyor.
Wells Fargo Yatırım Enstitüsü Analisti Gary Schlossberg, savunma ihracatının dolar üzerindeki etkisinin sınırlı kalabileceğini düşünüyor.
Schlossberg’e göre ise doların asıl gücü üç kaynaktan geliyor küresel finansal işlemlerdeki merkezi rolü, kriz dönemlerinde yatırımcıların güvenli liman tercihi, ve çatışmaların ardından ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirimlerine daha temkinli yaklaşabileceği beklentisi.
Google Play
App Store
