Yeni bir rapora göre kripto piyasasında adeta toplu bir çöküş yaşanıyor. 2021'den bu yana piyasaya sürülen token’ların yarıdan fazlası artık işlem görmüyor; asıl büyük kırılma ise 2025'te yaşandı.
Bir kripto para nasıl ölür? Sorunun cevabı teoride basit, pratikte ise biraz can yakıcı. Talep yoksa değer de yok. Bunun en çarpıcı örneklerinden biri, bir dönem “stabil” olduğu iddiasıyla piyasaya sürülen TerraUSD oldu. 1 dolara sabitlenmesi gereken token, yalnızca bir hafta içinde 14 sente düştü. Ardından değer kaybı sürdü ve fiyat 2 sent seviyelerine kadar indi.
Bugün TerraUSD, USTC adıyla hâlâ teknik olarak varlığını sürdürüyor. Zaman zaman, neredeyse sembolik fiyatlarla alım satım işlemleri de yapılıyor. Ancak bu durum, ekonomik açıdan bir anlam ifade etmiyor. Yani blokzincirde yaşıyor olabilir ama piyasada karşılığı yok. Ekonomi 101’in o meşhur ilk dersi burada devreye giriyor: Kimsenin istemediği şeyin değeri olmaz.
CoinGecko tarafından yayımlanan ve CoinDesk aracılığıyla paylaşılan son rapor, bu tabloyu sayılarla gözler önüne seriyor. CoinGecko’nun 2021’e kadar uzanan verilerine göre bugüne dek yaklaşık 20,2 milyon token piyasaya sürüldü. Bunların yüzde 53,2’si artık aktif olarak işlem görmüyor. Yani fiilen “ölü”.
Daha da çarpıcı olan detay ise şu: CoinGecko’nun kaydettiği 11,6 milyon token çöküşü, tek başına 2025 yılında gerçekleşti. Bu da tüm başarısızlıkların yüzde 86,3’ünün sadece geçen yıla sıkıştığını gösteriyor. Kısacası 2025, kripto dünyasında tam anlamıyla bir “kitlesel yok oluş” yılı oldu.
Bu toplu çöküşün arka planında ise oldukça tanıdık bir isim var: Pump.fun. Kendisini açıkça “merkeziyetsiz bir sosyal casino” olarak tanımlayan platform, 2025’te viral hale geldi. Ama viral olmanın bedeli ağır oldu.
Pump.fun, neredeyse sıfır emekle, dakikalar içinde kripto para üretmeyi mümkün kıldı. Ortaya çıkan manzara ise kaotik ve biraz da karanlıktı. Canlı yayında uyuşturucu kullanan bir adamdan, sarhoş halde “hukuk tavsiyesi” veren bir avukata kadar uzanan içerikler eşliğinde binlerce token piyasaya sürüldü. Çoğu, baştan sona bir şaka olarak tasarlanmıştı.
Bu coin’ler TerraUSD gibi dramatik bir çöküş yaşamadı. Daha sessiz, daha sıradan bir sonla karşılaştılar. Espri bittiği anda işlem hacmi de bitti. Fiyatlar dondu, projeler terk edildi.
Her ne kadar bu token’ların çoğu “zaten ciddiye alınmamış” gibi görünse de, her birinin bir noktada bir sahibi vardı. Kimi dolandırıldı, kimi şansını denedi, kimi de sadece kendi ürettiği coin’e gülüp geçti. Ama sonuç değişmedi: O token’lar artık birer dijital enkaz.
Google Play
App Store