Macron, Trump’a özendi! Avrupa alarm verdi: Yeni bir ticaret savaşı kapıda

Avrupa’da Çin kaynaklı ithalat baskısı giderek daha fazla konuşuluyor. Çin’in Avrupa Birliği ile olan mal ticareti fazlası 2025’te 360,6 milyar euroya, yani yaklaşık 414 milyar dolara çıktı. Bu rakam, 2024’e göre yüzde 15 artış anlamına geliyor.

Üstelik tablo yılın ilk aylarında da değişmedi. Bu yılın ilk dört ayında iki taraf arasındaki ticaret açığı yüzde 10 daha genişledi. Avrupa’daki birçok sektör için bu durum artık sadece ekonomik bir veri değil; doğrudan üretim, istihdam ve rekabet meselesi.

MACRON’DAN TRUMP TARZI ÖNERİ

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, geçen ay yaptığı açıklamada Avrupa Birliği’nin daha korumacı adımlar atması gerektiğini söyledi. Macron, “Koruyucu önlemler, güvenlik önlemleri almalıyız” diyerek Avrupa’nın da ABD’deki Section 301 benzeri bir mekanizmaya sahip olması çağrısında bulundu.

ABD’de 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. maddesi, haksız ya da ayrımcı ticaret uygulamalarına karşı gümrük vergisi uygulanmasına imkân tanıyor. Donald Trump da geçen yıl Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası kapsamında uyguladığı küresel tarifelerin Yüksek Mahkeme tarafından iptal edilmesinin ardından, ticaret açıklarına karşı mücadelesinde bu maddeyi temel araç olarak kullanmayı planlıyor.

Macron’un önerisine Almanya, Polonya, Hollanda ve Belçika’nın da destek verdiği bildirildi. Fransa, İtalya, Hollanda ve Litvanya ise yayımladıkları ortak belgede Avrupa Birliği’nin tek bir ülkeye aşırı bağımlılığı azaltacak yeni araçları değerlendirmesi gerektiğini vurguladı. Bu araçlar arasında yeni tarifeler ya da ithalat kotaları da bulunabilir.

ÇİN MALLARI AVRUPA PAZARINI ZORLUYOR

Avrupa Birliği, Çin yapımı elektrikli araçlara 2024’te ek gümrük vergileri getirmişti. Bunun yanında Pekin yönetimine karşı anti-damping ve sübvansiyon soruşturmaları da başlatıldı. Ancak bu süreçler beklenenden yavaş ilerliyor.

Birliğin elindeki en güçlü koruma önlemlerinden biri ise küresel çapta uygulanmak zorunda. Yani yalnızca Çin’i hedef almak mümkün değil. Bu da Avrupa ile ticari ilişkileri sorunsuz ilerleyen ülkelerin de olası önlemlerden etkilenmesine yol açabilir.

Şimdilik Brüksel, Çin’in misilleme yapmasından çekindiği için daha sert bir çizgiye geçmiyor. Bunun yerine diyalog kanallarını açık tutmayı ve kritik ürünlerde tedarik kaynaklarını çeşitlendirecek yeni bir yasa hazırlamayı planlıyor.

Ama açıkçası, Avrupa’nın önündeki ticaret açığı oldukça büyük. Bu durum, ABD’nin geçen yılki “Liberation Day” şoku öncesinde Çin karşısında yaşadığı tabloyu hatırlatıyor.

KÜRESEL TİCARET DÜZENİ DEĞİŞİYOR

ABD’nin Çin’e yönelik yüksek ticaret engelleri sürerken, Çinli şirketlerin fazla üretimi başka pazarlara yöneliyor. Avrupa, Japonya ve Güney Kore gibi ülkeler bu baskıyı daha yoğun hissetmeye başladı.

Çin, uzun süredir büyümesini ihracata dayandırmakla eleştiriliyor. ABD, Avrupa ve diğer büyük ekonomiler Pekin yönetiminden iç tüketimi artırmasını istiyor. Ancak Çin, kritik sanayi alanlarını desteklemeyi sürdürüyor. İç talep zayıf kalınca da fazla üretim dış pazarlara gönderiliyor.

Bu ürünler çoğu zaman yerel üreticilerin rekabet etmekte zorlanacağı fiyatlarla satılıyor. Dahası, Çin artık yalnızca düşük maliyetli ürünlerde değil, daha yüksek katma değerli sektörlerde de Avrupa için ciddi bir rakibe dönüşmüş durumda.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, geçen yaz Çin’i ticareti bozmak ve Avrupalı şirketlerin pazara erişimini sınırlamakla suçlamıştı. Macron da sonbaharda, ticaret açığını azaltmak için Çin’e karşı tarifelerin gündeme gelebileceği uyarısında bulunmuştu.

Yeni yasa taslağıyla şirketlerin tedarik zincirlerini çeşitlendirmesi hedefleniyor. Von der Leyen’e göre daha önceki girişimler şirketleri yeterince hızlı hareket etmeye zorlamadı.

Avrupalı yetkililer ise yalnızca şirketlerin değil, Avrupa Birliği’nin de yavaş kaldığını kabul ediyor. Bir AB diplomatı, Reuters’a yaptığı değerlendirmede yeni dönemi şu sözlerle anlattı:

“Artık kurtların dünyasında yaşıyoruz. Pembe midillilerin ve gökkuşaklarının olduğu bir dünyada değiliz.”

Financial Times’a konuşan üst düzey bir AB diplomatı da kasım ayında Çin konusunda harekete geçilmesi gerektiğinin konuşulduğunu hatırlatarak, “Şimdi yine aynı şeyi konuşuyoruz” ifadelerini kullandı.