Kıdem tazminatı, bir işçinin aynı işyerinde en az 1 yıl çalıştıktan sonra, kanunda belirtilen nedenlerle işten ayrılması halinde, işveren tarafından kendisine ödenen paraya denir.
Habertürk'te yer alana habere göre tavan uygulaması nedeniyle kıdem tazminatının kısılması öneminin giderek azalmasına sebep oluyor. Kıdem tazminatının işçi açısından gözden çıkarılabilir hale gelmesi, daha yüksek ücret teklifi alan işçinin daha sık iş değiştirmesine yol açacaktır. Bu durum uzun vadede işverene zarar verir.
Kıdem tazminatı ile ilgili hükümler 1475 Sayılı Eski İş Kanunu ile düzenlenmektedir. 1475 Sayılı Kanunun sadece kıdem tazminatı ile ilgili maddesi yürürlüktedir. Kanuna göre, aynı işverene ait bir veya değişik iş yerlerinde bir yıl çalışan işçiler, kıdem tazminatına hak kazanır. Ancak, hak kazanması, işçinin kıdem tazminatını alabileceği anlamına gelmiyor. İşçinin kıdem tazminatını alabilmesi için emekli olması, askerlik nedeniyle işten ayrılması, kadın işçilerin evlendikten sonra bir yıl içinde işten çıkması, işverenin haklı neden olmadan işten çıkartması, işçinin haklı nedenle iş akdini feshetmesi gerekir.
Geçmişte kısaca 15 yıl 3600 gün olarak adlandırılan işçinin yaş dışındaki emeklilik koşullarını yerine getirmesi halinde de kıdem tazminatı alma hakkı doğar.
Kıdem tazminatının hesaplanması, işçinin son ücreti üzerinden yapılır. Tazminatın hesaplanmasında ücrete ilaveten işçiye sağlanmış olan para ve para ile ölçülmesi mümkün akdi ve kanundan doğan menfaatler de dikkate alınır.
İşçiye ücret dışında sağlanan menfaatler varsa, ihbar ve kıdem tazminatının hesabında bu ödemeler de dahil edilir. Buna giydirilmiş ücret denilir. Giydirilmiş ücret, normal ücrete ilaveten, ikramiye, prim, yol, yakacak, yemek, giyim yardımı, kıdem ücreti, kira – barınma yardımı, bayram harçlığı gibi çeşitli adlar altında yapılan ödemelerden oluşur. Hangi ödemelerin giydirilmiş ücrete dahil edilip hangisinin edilmeyeceği konusundaki kriter ödemenin devamlılık arz edip etmemesidir. Devamlılık arz eden ödemeler giydirilmiş ücrete dahil edilir, işverenin bir defaya mahsus yaptığı ödemeler ise dahil edilmez.
İşverenin iş yerinde verdiği yemek bedeli veya yemek çeki/kartı/kuponu giydirilmiş ücrete dahil edilir. İşverenin işe geliş gidiş saatlerinde sağladığı servis yardımının işçiye düşen tutarı da hesaplamada dikkate alınır.
Son yıllarda işçiler için özel sağlık sigortası uygulaması çok yaygınlaştı. İşçiye sağlanan özel sağlık sigortası yardımı ya da hayat sigortası primi ödemeleri kıdem tazminatı hesabına dahil edilir.
İşverenin iş yerinde kullanılmak üzere verdiği koruyucu elbise ve diğer malzemeler ile fazla çalışma, ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatilindeki çalışmalar karşılığı ödenen ücretler kıdem tazminatı hesabına dahil edilmez.
Sadece ücret ödemesi yapılan kişilerin kıdem tazminatı son ücret üzerinden hesaplanır. Ancak, yukarıda saydığımız gibi ücret dışında para veya para ile ölçülebilen menfaatler sağlanması halinde öncelikle son bir yıl içinde yapılan ödemeler toplanır. Toplam tutar 365 güne bölünerek, bir günlük tutar belirlenir. Bir günlük tutarın 30 ile çarpımı sonucu bulunan tutar aylık çıplak ücrete eklenir. Kıdem tazminatı bu tutar üzerinden ödenir.
Bazı iş yerlerinde yılda 4 defaya kadar ikramiye ödeniyor. Yargıtay, yıl içinde ücrete zam yapılmışsa, hesaplamalarda son ödenen ikramiyeyi dikkate alıyor. Örneğin, yılda 4 ikramiye ödenen bir kişi, ilk üç ikramiyeyi 30 bin lira, sonuncu ikramiyeyi zamlı olarak 40.000 lira almışsa, yıl içindeki dört ikramiye de 40.000 liradan ödenmiş kabul ediliyor.
Kanuna göre kıdem tazminatı 30 günlük ücret tutarında ödenir. Bireysel iş sözleşmesi veya toplu sözleşmeyle 30 günlük süre azaltılamaz ama artırılabilir.
Bununla birlikte, ödenecek kıdem tazminatı, her 6 ayda bir memur maaş katsayısına göre yeniden belirlenen tavan tutarı aşamaz. 2026 yılında ocak – haziran döneminde kıdem tazminatı tavanı 64 bin 948,77 TL olarak uygulanacak. İşçinin giydirilmiş ücreti 65 bin lira da olsa 200 bin lira da olsa çalıştığı her bir yıl için alabileceği kıdem tazminatı 64.948,77 TL’yi aşamaz.
Google Play
App Store