Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla birlikte petrol fiyatlarının varil başına 200 dolara kadar çıkabileceği konuşuluyordu. Beklenen büyük fiyat şoku şimdilik yaşanmadı. Petrol yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 20 değer kazanmasına rağmen, ABD tipi ham petrolün fiyatı 70 dolar seviyelerine kadar geriledi.
Peki küresel petrol krizinde en kötü dönem geride mi kaldı, yoksa piyasalar sadece zaman mı kazandı?
Motley Fool yatırım programında konuyu değerlendiren Tyler Crowe ve Lou Whiteman’a göre fiyatların kontrol altında kalmasında kriz öncesindeki arz fazlası, stratejik petrol rezervleri ve Çin’in ithalatındaki sert düşüş belirleyici oldu.
Tyler Crowe, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının emtia yatırımcıları açısından uzun süredir “felaket senaryosu” olarak görüldüğünü söyledi. Ancak piyasadaki ilk korkunun beklenen ölçüde gerçekleşmemesinde birkaç önemli gelişme etkili oldu.
Petrol piyasası krize talebin üzerinde arzla girdi. Yani dünya, sevkiyatların aksamaya başladığı dönemde belirli ölçüde stok avantajına sahipti. Boğazın yeniden açılabileceğine yönelik müzakere mesajları da yatırımcıların, kesintinin geçici olabileceği beklentisini korumasını sağladı. Asıl büyük tampon ise stratejik rezervler oldu.
Crowe’un aktardığına göre ABD, Avrupa ve Japonya’nın da aralarında bulunduğu ülkeler, kriz boyunca stratejik rezervlerinden toplamda yaklaşık 1,3 milyar varil petrolü piyasaya sürdü. Bu adım, Hürmüz Boğazı’ndan kaynaklanan arz kaybının fiyatlara daha sert yansımasını önledi.
Petrol piyasasını rahatlatan bir diğer gelişme Çin’den geldi. Ülkenin petrol ithalatı günlük yaklaşık 5 milyon varil geriledi. Hürmüz Boğazı’ndan çıkan petrol miktarında günlük 13 milyon varillik bir açık oluştuğu düşünüldüğünde, Çin’in talebindeki bu düşüş oldukça kritik. Stratejik rezerv satışları ve dünyanın diğer bölgelerinde yaşanan talep kaybı da hesaba katıldığında, piyasadaki açığın önemli bir bölümü dengelendi.
Ancak Çin’in elindeki gerçek petrol rezervinin büyüklüğü net olarak bilinmiyor. Ülke, stratejik stoklarına ilişkin ayrıntılı veri yayımlamıyor. Deniz üzerindeki tankerlerde tutulan petrol uydu görüntüleriyle takip edilebilse de dev yer altı depolarındaki miktar konusunda yalnızca tahminler bulunuyor.
Lou Whiteman’a göre Çin, olası bir Tayvan gerilimi ya da dış ticaret kesintisine karşı uzun süredir sanılandan daha büyük bir petrol rezervi oluşturmuş olabilir.
Whiteman, Çin’in küresel ekonominin çökmesini kendi ihracatı açısından da istemeyeceğini belirterek, ülkenin ithalatı azaltmasının diğer alıcıların petrol bulmasını kolaylaştırdığı görüşünü dile getirdi.
“STRATEJİK REZERVLER SONSUZA KADAR KULLANILAMAZ”
Fiyatların gerilemesi krizin sona erdiği anlamına gelmiyor. Crowe, mevcut dengenin büyük ölçüde geçici tedbirlerle sağlandığını vurguladı.
Stratejik petrol rezervlerinin piyasadaki açığı kapattığını belirten Crowe, “Bunu sonsuza kadar sürdüremeyiz” değerlendirmesinde bulundu.
Krizin yaklaşık dört aydır devam ettiğini hatırlatan Crowe’a göre Hürmüz Boğazı’ndaki petrol akışı yıl sonuna kadar normale dönmezse piyasa üzerindeki baskı belirgin biçimde artabilir. Bir altı aylık kesinti daha, bugüne kadar kullanılan yöntemlerle yönetilmesi çok daha zor bir tablo yaratabilir.
RUSYA’DAKİ KAPASİTE KAYBI DA BASKIYI ARTIRIYOR
Petrol piyasasını tehdit eden tek gelişme Hürmüz Boğazı değil. Rusya’nın Ukrayna ile devam eden çatışma nedeniyle rafineri ve ihracat kapasitesinin önemli bir bölümünü kaybetmesi de küresel arz açısından risk oluşturuyor.
Bu nedenle rezervlerin azalmasıyla Rusya kaynaklı kapasite kayıplarının aynı döneme denk gelmesi, petrol fiyatlarında yeni bir yükseliş dalgasına yol açabilir.
Açıkçası, bugün görülen 70 dolarlık fiyat piyasanın rahatladığını gösteriyor. Fakat bu rahatlama oldukça kırılgan.
BAE ALTERNATİF BORU HATLARINA YÖNELİYOR
Körfez ülkeleri ise Hürmüz Boğazı’na olan bağımlılığı azaltmak için yeni yollar arıyor. Birleşik Arap Emirlikleri, petrolün boğaza girmeden taşınmasını sağlayacak boru hattı projeleri üzerinde çalışıyor.
Bununla birlikte yeni bir boru hattının ve ihracat limanının altı ay içinde tamamlanması mümkün görünmüyor. Bu projelerin etkisi daha çok önümüzdeki birkaç yıl içinde hissedilebilir.
Uzmanlara göre yaşanan kriz, küresel enerji sistemini zaman içinde daha dayanıklı hale getirebilir. Farklı ihracat güzergâhlarının oluşturulması, gelecekteki benzer şokların etkisini azaltabilir. Ancak kısa vadede piyasanın hâlâ stratejik rezervlere ve talepteki düşüşe bağımlı olduğu belirtiliyor.
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
11:29
İLGİLİ HABERLER
YORUM YAZ