Rusya ekonomisinde savaşın maliyeti giderek daha fazla hissediliyor. Enerji gelirlerindeki düşüş, artan askeri harcamalar ve büyüyen bütçe açığı, Kremlin yönetimini yıllardır biriktirdiği rezervleri kullanmaya zorluyor. Bu tablonun en dikkat çekici göstergelerinden biri ise Rusya Merkez Bankası'nın art arda gerçekleştirdiği altın satışları oldu. Rusya Merkez Bankası'nın 20 Ekim Salı günü açıkladığı verilere göre, ülkenin altın rezervleri eylül ayında 200 bin ons, yani yaklaşık 6,2 ton daha azaldı.
Böylece Rusya'nın resmi altın rezervleri 72,8 milyon ons, yaklaşık 2 bin 264 ton seviyesine geriledi. Bu rakam, 2019 sonundan bu yana görülen en düşük düzey olarak kayıtlara geçti. Üstelik satışlar tek seferlik değil. Rusya Merkez Bankası, tam 10 aydır üst üste altın rezervlerini azaltıyor. Moskova böylece Ukrayna'yı geniş çaplı işgalinden önce yıllarca sürdürdüğü altın biriktirme politikasının tersine dönmüş durumda.
Rusya'nın Aralık 2025'ten bu yana elden çıkardığı yaklaşık 62 ton altın, ülkenin yakın ekonomi tarihinde oldukça dikkat çekici bir büyüklüğe ulaştı. Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre, Rusya'nın altın rezervlerinde bundan daha hızlı bir erime en son 1998'deki büyük mali kriz sırasında yaşanmıştı.
O dönemde Rusya hükümeti iç borçlarını ödeyemez hale gelmiş, ruble sert biçimde değer kaybetmişti. Krizin en ağır döneminde Merkez Bankası yalnızca üç ayda yaklaşık 118 ton altın satmak zorunda kalmıştı. Daha sonra bu satışların bir bölümü telafi edilse de 1998 sonunda ülkenin altın rezervleri yaklaşık 50 ton azalmıştı.
2026 yılında yaşanan rezerv kaybı, 1998'in tamamındaki net düşüşü şimdiden aşmış durumda. Ancak Rusya'nın bugünkü ekonomik koşulları, o dönemdeki borç krizinden önemli ölçüde farklılaşıyor.
Altın rezervlerinin parasal değerinde de ciddi bir gerileme var. Ağustos sonunda 333,5 milyar dolar olan rezervlerin değeri, eylül sonunda yaklaşık 301,6 milyar dolara düştü. Bu azalmada hem altın fiyatlarındaki hareketler hem de fiziki rezervlerdeki düşüş etkili oldu.
Kremlin'in altın rezervlerine yönelmesinin arkasındaki en önemli nedenlerden biri, giderek büyüyen bütçe açığı. Moskova yönetimi, 2026 yılında federal bütçe açığının 7,3 trilyon rubleye, yani yaklaşık 87 milyar dolara ulaşmasını bekliyor. Bu tutar, ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 3,2'sine karşılık geliyor. Daha da önemlisi, yılın başında öngörülen bütçe açığının tam iki katı.
Harcamaların önemli bölümünü ise Ukrayna'daki savaş oluşturuyor. Askeri ve güvenlik harcamalarının bu yıl toplam federal bütçe giderlerinin yaklaşık yüzde 38'ine ulaşacağı tahmin ediliyor.
Bir başka ifadeyle, Rusya'da devletin harcadığı her 100 rublenin yaklaşık 38 rublesi savunma ve güvenlik alanına gidiyor.
Bütçe üzerindeki baskı arttıkça Rusya, enerji gelirlerinden elde ettiği fazlayı biriktirmek amacıyla kurduğu Ulusal Refah Fonu'na daha fazla başvuruyor. Altın rezervlerindeki azalma da bu fon üzerinden yürütülen işlemlerle bağlantılı. Maliye Bakanlığı'nın fon varlıklarını kullanmasının ardından Rusya Merkez Bankası, buna karşılık gelen piyasa satışlarını gerçekleştiriyor. Rusya Maliye Bakanlığı'nın ekim ayı başında açıkladığı rakamlar, fondaki erimeyi ortaya koydu.
1 Ekim itibarıyla Ulusal Refah Fonu'nun likit varlıkları yaklaşık 3,8 trilyon rubleye, yani 45 milyar dolara geriledi. Bir ay önce bu tutar yaklaşık 4 trilyon ruble seviyesindeydi.
Fonun toplam büyüklüğü ise yaklaşık 13 trilyon ruble düzeyinde bulunuyor. Ancak bu varlıkların önemli bir kısmı hisse senetleri, tahviller ve kısa sürede nakde çevrilmesi mümkün olmayan diğer yatırımlardan oluşuyor.
Dolayısıyla fondaki toplam varlık büyüklüğü ile hükümetin bütçe harcamalarını karşılamak için hemen kullanabileceği kaynak arasında ciddi bir fark bulunuyor.
Rusya'nın mali dengesini bozan tek unsur askeri harcamalar değil. Petrol ve doğal gaz gelirlerindeki zayıflama da bütçe üzerindeki baskıyı artırıyor. Enerji ihracatı ülkeye hâlâ önemli miktarda gelir sağlasa da bu kaynaklar, hızla büyüyen kamu harcamalarını karşılamakta yetersiz kalıyor.
Ekonomik faaliyetlerdeki yavaşlama da tabloyu ağırlaştırıyor. Moskova yönetimi bütçedeki açığı kapatabilmek için iç borçlanmayı artırırken yeni vergileri devreye sokuyor ve alternatif finansman kaynakları arıyor.
Ancak savaş beşinci yılına yaklaşırken askeri operasyonların maliyeti, hükümetin elindeki mali kaynakları zorlamaya devam ediyor.
Altın satışlarının büyüklüğü dikkat çekse de mevcut veriler Rusya'nın yakın zamanda bir mali çöküş yaşayacağı anlamına gelmiyor. Rusya Merkez Bankası'nın verilerine göre, ülkenin toplam uluslararası rezervleri eylül sonunda yaklaşık 731,8 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Bununla birlikte, Batılı ülkelerin uyguladığı yaptırımlar nedeniyle Rusya'nın yurt dışındaki rezerv varlıklarının bir bölümüne erişimi hâlâ kısıtlı.
Dolayısıyla açıklanan toplam rezerv miktarının tamamı, Kremlin yönetiminin ihtiyaç duyduğu anda serbestçe kullanabileceği kaynaklardan oluşmuyor. Altın stoklarındaki 10 aylık kesintisiz düşüş, Moskova'nın savaş öncesinde oluşturduğu mali güvenceyi giderek daha fazla tükettiğini gösteriyor.
Devlet Başkanı Vladimir Putin açısından büyüyen bütçe açığı, savaşın ne kadar sürdürülebileceğine ilişkin hesaplarda ekonomik baskıyı artıran bir unsur haline geliyor. Rusya'nın elden çıkardığı altın rezervlerini yeniden oluşturabilmesi ise önümüzdeki dönemde elde edeceği gelirlere ve kamu harcamalarını ne ölçüde kontrol altında tutabileceğine bağlı olacak.
Google Play
App Store
16:55
Haberi Paylaş
YORUM YAZ