Orta Doğu'da süren savaş, dünyanın en büyük petrol ihracatçısı Suudi Arabistan'ın enerji sektöründe dengeleri değiştirdi. Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat sorunları ve Kızıldeniz'de artan güvenlik riskleri nedeniyle petrol üretimi sert biçimde gerilerken ihracatta tam tersi bir tablo ortaya çıktı.
Ortak Kuruluşlar Veri Girişimi'nin (JODI) 21 Ekim'de yayımladığı ağustos ayı verilerine göre, Suudi Arabistan'ın petrol üretimi bir ayda yüzde 23'ün üzerinde düşmesine rağmen dış satışları yükseldi. Üstelik ihracat, mart ayından bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı.
Suudi Arabistan'ın temmuz ayında günlük 8 milyon 135 bin varil olan ham petrol üretimi, ağustosta 6 milyon 240 bin varile kadar düştü. Bir ayda yaşanan yaklaşık 1,9 milyon varillik kayıp, üretimde yüzde 23'ü aşan sert bir daralmaya işaret etti.
Bu düşüşün arkasında ise ABD ve İsrail'in İran'la yürüttüğü savaşın petrol taşımacılığı üzerinde yarattığı baskı bulunuyor. Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatların aksaması üzerine Suudi Arabistan, petrol ihracatının önemli bir bölümünü Kızıldeniz kıyısındaki Yenbu Limanı'na kaydırmıştı. Ancak bu kez de Yemen'deki Husilerin saldırıları ve deniz ablukası tehdidi devreye girdi.
Tankerlerin güvenlik nedeniyle rotalarını değiştirmesi ve enerji altyapısına yönelik saldırılar, petrolün uluslararası piyasalara ulaştırılmasını zorlaştırdı.
Sevkiyat kanallarının daralması ve depolama kapasitesinin sınırlı kalması, ülkeyi üretimini kısmaya zorladı.
Petrol üretimindeki sert kayba rağmen ihracat rakamları farklı bir tablo çizdi. JODI verilerine göre Suudi Arabistan'ın günlük ham petrol ihracatı, ağustosta 326 bin varil artışla 4 milyon 451 bin varile yükseldi. Böylece ihracat, bir önceki aya göre yüzde 7,9 artarak son beş ayın en yüksek seviyesine çıktı.
Bu gelişmede iki unsur öne çıktı: Alternatif nakliye güzergâhlarının kullanılması ve daha önce depolanan petrolün piyasaya sürülmesi. Suudi Arabistan, Basra Körfezi ve Kızıldeniz kıyısındaki terminallerini kullanmayı sürdürürken Süveyş Kanalı üzerinden yapılan sevkiyatlara ve gemiden gemiye petrol transferlerine ağırlık verdi. Bu sayede Hürmüz Boğazı'ndaki sorunlara rağmen dış pazarlara petrol göndermeye devam etti.
İhracattaki artışın önemli dayanaklarından biri de petrol stokları oldu. Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) verilerine göre, Suudi Arabistan'ın petrol stokları ağustos ayında yaklaşık 12 milyon varil azaldı. Ülkenin OPEC'e bildirdiği rakamlar da üretim ile piyasaya sunulan petrol miktarı arasındaki farkı ortaya koydu.
Aynı dönemde günlük petrol üretimi 6 milyon 238 bin varilde kalırken piyasaya sunulan miktar 7 milyon 122 bin varile ulaştı. İki rakam arasındaki fark, Suudi Arabistan'ın üretim kaybını karşılamak için stoklarını da kullandığına işaret etti.
İhracatı destekleyen bir diğer gelişme ise ülke içindeki rafineri faaliyetlerinde yaşanan gerileme oldu. JODI verilerine göre, Suudi Arabistan'da rafinerilerde işlenen günlük ham petrol miktarı temmuz ayında 2 milyon 478 bin varil seviyesindeydi. Ağustosta ise bu rakam 2 milyon 297 bin varile düştü. Rafinerilerde kullanılan petrol miktarının günlük 181 bin varil azalması, dış satışlara yönlendirilebilecek ham petrolün artmasına katkı sağlayabilecek bir gelişme olarak öne çıktı.
Aylık bazda yaşanan yükselişe rağmen Suudi Arabistan'ın petrol ihracatındaki kayıplar henüz telafi edilebilmiş değil. Ağustos ayındaki günlük ihracat, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yaklaşık 2 milyon varil daha düşük seviyede kaldı. JODI, yıllık bazda görülen bu büyük gerilemede Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının etkili olduğunu belirtti.
Google Play
App Store
10:31
Haberi Paylaş
YORUM YAZ