Kategoriler
UYGULAMALAR
İstanbul
Sokaklardan mağazalara, toplu taşıma merkezlerinden meydanlara kadar yapay zeka destekli kameraların kullanım alanı giderek genişliyor. Bu durum, beraberinde kamusal alandaki mahremiyet tartışmalarını da getiriyor.
The Sun'da yer alan habere göre Berlinli sanatçı Simon Weckert, tam da bu tartışmaya dikkat çekmek amacıyla sıra dışı bir tasarıma imza attı. Weckert'in “Dijital Kamuflaj” adını verdiği tişört, girdap biçimindeki renk geçişleri ve soyut şekillerden oluşan oldukça dikkat çekici bir desene sahip. Ancak tasarımın asıl özelliği görüntüsünden çok, yapay zeka sistemleriyle kurduğu ilişkide yatıyor.
Weckert'e göre tişörtte kullanılan desen, bazı bilgisayarlı görüntüleme sistemlerinin karşısındaki kişiyi doğru şekilde algılamasını zorlaştırabiliyor. Tasarımın temelinde “adversarial attack”, yani düşmanca saldırı olarak adlandırılan yöntem bulunuyor. Bu teknikte görüntüler, yapay zeka sistemlerinin sınıflandırma sürecini yanıltabilecek biçimde düzenleniyor. İnsan gözüyle bakıldığında ortada herhangi bir gizlenme durumu yok. Tişörtü giyen kişi açıkça görülebiliyor. Buna karşılık bazı yapay zeka destekli görüntü tanıma sistemleri, kişiyi “insan” olarak sınıflandırmakta zorlanabiliyor.
Weckert ise projenin polisten ya da güvenlik güçlerinden kaçmak için geliştirilmediğini özellikle vurguluyor. Sanatçı, herhangi bir desenin her ortamda ve bütün gözetim sistemlerinde aynı sonucu vereceğinin garantisi olmadığını da söylüyor. Asıl amaç biraz daha farklı: İnsanların makineler tarafından sürekli izlenmeye ve analiz edilmeye rıza göstermeyebileceğini görünür hale getirmek.
“Dijital Kamuflaj” projesinin çıkış noktası Berlin'deki Kottbusser Tor bölgesi oldu. Bölgede polis, kamusal alanlardaki davranışları analiz etmek amacıyla çeşitli yapay zeka destekli video gözetim sistemlerini test ediyor. Weckert de tasarımını bu uygulamalara bir tepki olarak geliştirdi.
Sanatçının yayımladığı gösterim videolarında gözetim yazılımının meydandan geçen insanların çevresine algılama kutuları yerleştirdiği görülüyor. Ancak “Dijital Kamuflaj” tişörtünü giyen kişi aynı şekilde işaretlenmiyor. Weckert bu durumu, kullanıcının “makine için görünmez, insanlar için ise görünür” hale gelmesi şeklinde tanımlıyor.
KAMERADAN SAKLIYOR, KALABALIKTA ELE VERİYOR
İşin ilginç tarafı ise tişörtün yapay zeka sistemlerine karşı kamuflaj sağlamayı amaçlarken, insanlar açısından tam tersini yapması. Gösterişli ve psychedelic desen, giyen kişiyi kalabalığın içinde fark edilmesi zor biri haline getirmiyor. Aksine, doğrusu, çevrede en çok dikkat çeken kişilerden biri yapabiliyor.