Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
ChatGPT, Gemini ve Grok gibi yapay zekâ araçları artık günlük hayatın sıradan bir parçası haline geldi. Milyonlarca insan bu sistemleri işlerinden eğitimlerine, gündelik sorularından içerik üretimine kadar pek çok farklı amaçla kullanıyor. Ancak kullanım arttıkça görünmeyen bir maliyet de büyüyor: enerji tüketimi. Uzmanlar, yapay zekâ sistemlerinin giderek daha fazla elektrik tükettiğine dikkat çekiyor. Bu nedenle kullanıcı alışkanlıklarının da daha verimli hale getirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Bu konudaki en çarpıcı değerlendirmelerden biri, Birleşmiş Milletler Üniversitesi'ne bağlı UNU-INWEH (Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü) tarafından yayımlanan araştırmada yer aldı. Araştırmaya göre kullanıcıların yapay zekâya yazdığı gereksiz uzun komutlar enerji tüketimini kayda değer ölçüde artırıyor. Hatta araştırmacılar, "lütfen" ve "teşekkür ederim" gibi ifadelerin çıkarılması ve daha kısa komutlar kullanılması halinde yalnızca ChatGPT tarafında yılda 87 ila 98 gigawatt-saat arasında elektrik tasarrufu sağlanabileceğini hesaplıyor.
Araştırmacılar, kullanıcıların yazdığı her kelimenin sistem üzerinde ek işlem yükü oluşturduğunu belirtiyor. Çünkü büyük dil modelleri, gelen komutları "token" adı verilen küçük veri parçalarına ayırarak işliyor.
Komut uzadıkça işlenmesi gereken veri miktarı da artıyor. Üstelik bu durum sadece kullanıcı mesajıyla sınırlı kalmıyor. Daha uzun girdiler genellikle daha uzun cevapların oluşmasına yol açıyor. Sonuç olarak hem giriş hem de çıkış tarafında daha fazla hesaplama gücü gerekiyor. Uzmanlara göre kısa, net ve doğrudan verilen komutlar enerji tüketimini azaltmanın en basit yollarından biri.
Araştırmada dikkat çekilen bir başka konu ise kullanıcıların yapay zekâlarla kurduğu uzun sohbet döngüleri. Son dönemde bazı kullanıcıların sohbet botlarıyla duygusal bağ kurması veya bu sistemleri sürekli gündelik sohbet amacıyla kullanması, enerji tüketimini artıran faktörler arasında gösteriliyor.
UNU-INWEH araştırmacılarından Kaveh Madani, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullanıyor: "Yapay zekâya kaba davranın demiyoruz. Ancak kendinizi sürekli etkileşim döngüsüne kaptırmamanız gerekiyor."
Birleşmiş Milletler tarafından hazırlanan rapor, yapay zekânın çevresel etkilerine ilişkin bugüne kadar yayımlanan en kapsamlı çalışmalardan biri olarak öne çıkıyor. Raporda yer alan verilere göre yalnızca ChatGPT, her gün yaklaşık 2,5 milyar sorgu işliyor. Google tarafında ise yapay zekâ destekli özetlerin arama motoruna entegre edilmesiyle günlük sorgu sayısının 16 milyarı aştığı belirtiliyor.
Bu rakamlar, küçük görünen kullanım alışkanlıklarının küresel ölçekte ne kadar büyük bir enerji yüküne dönüşebileceğini gözler önüne seriyor.
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de üretken yapay zekâ araçlarının enerji ihtiyacıyla ilgili. Rapora göre yapay zekâ ile oluşturulan bir görsel, standart bir metin sorgusuna kıyasla yaklaşık 60 kat daha fazla enerji tüketiyor. Video üretiminde ise fark çok daha büyüyor. Karmaşık video içeriklerinde enerji tüketimi metin tabanlı işlemlere göre 8 bin kata kadar çıkabiliyor. Araştırmacılar, özellikle görsel ve video üretim araçlarının hızla yaygınlaşmasıyla birlikte bu alandaki enerji talebinin önümüzdeki yıllarda daha da artabileceği uyarısında bulunuyor.
Google Play
App Store
11:54
