Elon Musk’a göre insanın ölümü bir kader değil, değiştirilebilir bir biyolojik yazılımın sonucu. Yaşlanma süreci ise ahlaki değil, mühendislikle çözülebilecek teknik bir problem.
İnsanlık tarihinin büyük bölümünde uzun bir yaşamdan söz etmek pek mümkün değildi. Paleolitik çağda ortalama ömür 20’li yaşlarla sınırlıydı. Neolitik ve Tunç Çağı’nda bu süre biraz uzasa da tablo dramatik biçimde değişmedi. Antik Yunan ve Roma’da insan, felsefede “ölümlü varlık” olarak yüceltilirken gerçek hayat çok daha sertti: Doğanların önemli bir bölümü yetişkinliğe ulaşamıyor, 50 yaş üzeri neredeyse istisna kabul ediliyordu.
Orta Çağ’dan erken modern döneme kadar da durum çok farklı değildi. Çoğu insan için 40 yıl, “uzun bir hayat” demekti. Asıl kırılma 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılda yaşandı. Bilim, tıp ve hijyenin devreye girmesiyle dünya genelinde ortalama yaşam süresi kısa sürede 30’lardan 70’li yaşlara tırmandı. Bugünse tablo bir adım daha ileri taşınıyor: Milyarderler daha da uzun yaşamın peşinde.
Yaşam süresi üzerine tartışmalar yüzyıllar boyunca daha çok felsefi bir zeminde yürütüldü. Ancak son yıllarda bu konu, felsefeden kopup teknoloji ve biyoloji eksenine kayıyor. İşte bu kırılmanın en net örneklerinden biri, Elon Musk’ın son açıklamaları.
Musk’a göre insan, ölümlü olduğu için değil, ölümlü olacak şekilde “programlandığı” için hayatını kaybediyor. Ve bu program, teorik olarak değiştirilebilir. Ona göre yaşlanmanın vücudun tüm bölgelerinde aynı anda ilerlemesi, ölümün rastlantısal değil, merkezi bir biyolojik saat tarafından yönetildiğini gösteriyor. Bir uzuv yaşlanırken diğerinin genç kalmaması, Musk’ın ifadesiyle son derece bariz bir kontrol mekanizmasına işaret ediyor.
Bu bakış açısı, uzun yaşamı ahlaki ya da varoluşsal bir tartışma olmaktan çıkarıp çözülebilir bir mühendislik problemine dönüştürüyor. Yapay zekâ, ileri biyoteknoloji ve otomasyonun birleşimiyle, bugün kaçınılmaz görünen yaşlanma sürecinin tersine çevrilebileceğini savunuyor.
Musk, bu görüşlerini Moonshots with Peter Diamandis programında dile getirdi. Ona göre yaklaşan teknolojik dönüşüm yalnızca hastalıkların tedavisini değil, sağlık hizmetlerinin sunuluş biçimini de kökten değiştirecek. Özellikle insansı robotların cerrahların yerini alabileceğini söyleyen Musk, bunun beş yıl gibi kısa bir sürede sağlık hizmetlerini bugünkünden çok daha ileri bir noktaya taşıyabileceğini iddia ediyor.
Bu sayede, dünyanın her yerinde insanların çok daha yüksek seviyede sağlık desteğine erişebileceğini savunuyor. Musk’a göre uzun yaşamın çözümü, gelecekte geriye dönüp bakıldığında “aslında çok bariz” görünecek.
Ancak Musk’ın bu iddialı yaklaşımı, geçmişte uzun yaşamın toplumsal sonuçlarına dair yaptığı eleştirilerle tam olarak örtüşmüyor. Diğer bazı milyarderlerin aksine Musk, bugüne kadar uzun yaşam girişimlerine ciddi yatırımlar yapmadı. Daha önceki açıklamalarında, ağır bunama gibi sorunlarla 100 yaşına kadar yaşamaktansa ölmeyi tercih edebileceğini söylemişti. Geçtiğimiz yıl ise, “Çok uzun yaşarsak toplum kemikleşir. Lider asla ölmediği için liderlikte değişim olmaz” sözleriyle dikkat çekmişti.
Musk temkinli dururken, Silikon Vadisi’nin diğer ağır topları yaşlanmayı hücresel düzeyde tersine çevirmeyi ya da en azından yavaşlatmayı hedefleyen girişimlere ciddi kaynak aktarıyor.
Sam Altman, insan ömrüne ortalama 10 yıl eklemeyi amaçlayan Retro Biosciences’a 180 milyon dolar yatırım yaptı. Peter Thiel, Methuselah Foundation’a milyonlarca dolarlık destek sağladı. Larry Ellison, yalnızca kendi vakfı üzerinden yaşlanma ve yaşa bağlı hastalıklar için 430 milyon doları aşan fon ayırdı.
Google kurucularından Larry Page ve Sergey Brin, Alphabet çatısı altındaki Calico Labs ve Verily ile bu alana milyarlarca dolarlık uzun vadeli yatırımların önünü açtı. Jeff Bezos, Altos Labs’in önemli finansörlerinden biri olarak bilinirken, Mark Zuckerberg ve Priscilla Chan de genetik ve yaşam bilimlerine milyonlarca dolarlık destek veriyor.
The Wall Street Journal’a göre, milyarderler son 25 yılda bu alana toplamda 5 milyar dolarlık doğrudan yatırım yaptı.
Bugün insanlar, 1700’lü yıllara kıyasla ortalama 35-40 yıl daha uzun yaşıyor. Yine de bu süre çoğu kişi için yeterli görünmüyor. Ölüm korkusu, felsefe tarihinin en eski ve en ortak meselelerinden biri olmaya devam ediyor. Epikür’ün yatıştırmaya çalıştığı kaygıdan, Schopenhauer’ın “yaşam istenci”ne, Heidegger’in “ölüme-doğru-varlık” tanımına kadar uzanan bu çizgi, tek bir soruda düğümleniyor.
Google Play
App Store