Derinlemesine Analiz, Teyitli Haber! Tıkla ve favori kaynağın yap.
Yaz sıcaklarının etkisini artırmasıyla birlikte Türkiye'de kene alarmı yeniden gündemin üst sıralarına yerleşti. Özellikle Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) vakalarının görüldüğü bölgelerden peş peşe gelen ölüm haberleri endişeyi artırırken, uzmanlar haziran ve temmuz aylarının kritik döneme girildiği uyarısında bulunuyor. Bu yıl kene popülasyonunun geçen yıllara göre daha yoğun olabileceğine dikkat çekilirken, Kurban Bayramı sonrası kırsal alanlara giden milyonlarca vatandaş için risk daha da büyüyor.
HABERİN ÖZETİ
Okunma süresi 32 saniyeye düşürüldü.
Okunma süresi 32 saniyeye düşürüldü.
ÖZETİ PAYLAŞ
Kene kaynaklı en büyük tehlike olarak gösterilen Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA), erken müdahale edilmediğinde ağır alerjik reaksiyonları tetikleyerek ölümcül sonuçlara yol açabiliyor. Bunun yanı sıra Lyme hastalığı, Akdeniz Benekli Ateşi ve Tularemi gibi ciddi enfeksiyonlar da kene ısırıklarıyla bulaşabiliyor. Uzmanlar, yanlış müdahalelerin enfeksiyon riskini artırdığına ve vatandaşların kene konusunda doğru bilgiye sahip olması gerektiğine dikkat çekiyor.
Enfeksiyon Hastalıkları Derneği Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ceyhan, Tgrthaber.com Özel Haber Editörü Zeynep Gizem Er'e yaptığı açıklamada kene artışındaki son durumu değerlendirirken, vatandaşlar için hayat kurtaran uyarılarda bulundu.
6-14 gün kadar süren bir kuluçka dönemine dikkat çeken Ceyhan, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi'n grip ile benzer belirtiler taşıdığını belirterek ateş, baş ağrısı, kas ağrıları, şiddetli halsizlik, iştahsızlık gibi şikayetler görülebileceğinin altını çizdi.
Son dönemde artan vakaları değerlendiren Prof. Dr. Mehmet Ceyhan, yılın ilk aylarında yaşanan yoğun yağışların kene popülasyonunu artırabileceğini belirtti:
''Kene vakalarının sayısının yüksek olduğu şeklinde bir izlenimimiz var. Artışların yaşandığı yerler, kenelerin çok sık görüldüğü bölgeler. Örneğin; Sivas'ta 3 tane ölüm vakası bildirildi, Tokat'ta kayıp yaşandı. Türkiye'deki vakalar ilk defa 2002'de Tokat'ta başladı. Kırım Kongo Kanamalı Ateşi yıllar içerisinde değişim gösteriyor. 2002'den bu yana 18.813 vaka bildirilmiş. Bunların içinde 800 civarında vaka hayatını kaybetmiş. Demekki yaklaşık yüzde 5 civarında bir ölüm oranıyla seyredilmiş. Bu yıl daha yüksek olması bekleniyor. Yılın ilk dönemi çok yağışlı geçti. Otlar daha da büyüdü. Bu kırsal alanlarda yaşayanlar, tarımla, hayvancılıkla uğraşanların daha çok keneye maruz kalabileceği şeklinde düşünce var.''
Kene denildiğinde akla ilk olarak KKKA'nın geldiğini belirten Ceyhan, aslında çok sayıda hastalığın da keneler aracılığıyla bulaşabildiğini ve bunların belirtilerini şu şekilde açıkladı:
''Kenenin 900'den fazla çeşidi var. Bunların önemli bir kısmı da Türkiye'de görüldü ve rapor edildi. Kene ile bulaşan tek hastalık Kırım Kongo kanamalı ateşi değil. Dünya geneline bakarsanız çok farklı bölgesel bazı hastalıklar var. Örneğin; Amerika'da işte Anaplasmosis gibi, Babesiosis gibi. Kayalık dağlar bölgesinde görülen riketsiyal hastalıkları gibi. Türkiye'de şimdiye kadar bunlardan olduğu düşünülen Kırım Kongo Kanamalı Ateşi, Tula Remi, Q humması, Benekli Akdeniz Ateşi ve Lyme hastalığı dediğimiz hastalıklar var. Amerika'da en çok görülen kene ısırığı hastalığı Lyme hastalığıdır. Bu hastalık Türkiye'de böyle birkaç vaka şeklinde rapor edilmiş. Ancak yapılan serolojik çalışmalarda, yani sağlıklı insan kanlarından yapılan çalışmalarda hem çok sayıda insanda bu hastalığın antikoru yüzde 60 bazlı çalışmalarda pozitif olarak çıkmış. Biz kene ısırığı deyince daha çok bilindiği için ve daha yüksek ölümle seyrettiği için Kırım Kongo Kanamalı Ateşi'ni daha çok kastediyoruz. O yüzden onunla ilgili bulgulara bakacak olursak Kırım Kongo Kanamalı Ateşi daha çok kene ısırığıyla bulaşıyor ama onun dışında başka yollarla da bulaşıyor. Hastaların sekresyonlarıyla, kanıyla ya da dokusuyla temas eden kişiler. Çünkü bu virüs hastaya bulaşıp hastalık oluşturduktan sonra birçok organa yerleşiyor. İshal, kusma yapıyor. Dışkıyla ulaşabiliyor. Bazen solunum sistemini tutuyor. Solunum sekresyonlarıyla tükürük, salya ile bulaşabiliyor. Ya da daha çok organ nakillerinde görülebiliyor. En çok gördüğümüz gene grupta sağlık personelinin hastalardan özellikle kan sıçraması yoluyla bulaşıyor.''
KKKA'nın ilerleyen evrelerinde hayati riskin ciddi şekilde arttığını ve kanamalı dönemin başlayabileceğini belirten Prof. Dr. Mehmet Ceyhan, grip ile benzer belirtiler göstereceğinin altını çizdi:
''İkisinin kuluçka süreleri birbirinden farklı. Kene ısırdığı zaman genellikle 1-3 gün sonra ama maksimum 10 gün içerisinde hastalık belirtileri ortaya çıkıyor. Temas yoluyla bulaşma olursa süre biraz daha uzun. 6 ile 14 gün kadar süren bir kuluçka dönemi var. Ondan sonra ilk başlayan tablo Kırım Kongo Kanamalı Ateşi'n görüldüğü dönemlerde genellikle grip artık azalıyor ve görülmemeye başlıyor ama gribe benzer bir tablo. Ateş, baş ağrısı, kas ağrıları, şiddetli halsizlik, iştahsızlık ve bazen yüzde 20 oranındaki vakalarda kusma ve ishal tabloya eşlik ediyor. Bu dönemde hastanın tanısının konması daha iyi sonuç veriyor ama bunun arkasından eğer geç kalınırsa kanamalı dönem başlıyor. Kanamalı dönemde deri altında peteşi dediğimiz morluklar çıkmaya başlıyor. Burun kanamaları, idrarla kanamalar, kadınlarda vajinal kanamalar, dışkıdan kusma yoluyla olan kanamalar daha çok tabloyu ağırlaştırıyor. Bunun arkasından da 3. dönemde artık çoklu organ yetmezliği oluşuyor. Karaciğer fonksiyonları, böbrek fonksiyonları bozuluyor, kanamalar devam ediliyor. Kayıpların çoğu bu dönemde ortaya çıkıyor.''
Keneden korunma yöntemlerini sıralayan Ceyhan, en etkili yolunun kişisel önlemler olduğunu belirterek açık renkli giysiler giyilmesi gerektiğini söyledi:
''Kırım Kongo Kanamalı Ateşi'n korunmak için bir aşısı yok. Çok etkili bir ilaç tedavisi de yok. En önemlisi bireysel korunma önlemleri. Kenelerin olduğu bölgelerde özellikle pikniğe gitmek ya da tarlada çalışmak, kene bulaşmış hayvanlarla temas etmek gibi risk faktörleri var. Özellikle bu riski taşıyan kişilerin dikkatli olması lazım. Kene uçmaz, kendi başına hareket etmez. Bir yerden bir yere, bir hayvana ya da insana yapışarak gider. Onun için böyle yerlere giderken mutlaka vücudu tam olarak kapatmalıyız. Genellikle pantolonun paçalarını çorabın içerisine koyarak pikniğe gidin. Açık renkli giysiler tercih edin. Çünkü koyu renkli giysiler kenenin daha çok dikkatini çekiyor. Bulunduğunuz yer ve nereye gittiğiniz önemli. Cilde sıkılan sinek kovucu, kene kovucu spreyler var. Onların da yararı olabilir. Tedbirleri alıp pikniğe gidin. Gittiğiniz bölgede yüksek otların olduğu yerlerde vakit geçirmekten kaçının. Ot ne kadar yüksek ot varsa kene o kadar kolay yapışır.''
Türkiye'de riskin belirli bölgelerde yoğunlaştığını söyleyen Prof. Ceyhan, özellikle şu illere dikkat çekti:
''Türkiye'deki vakalar genellikle İç Anadolu'nun kuzeyinde görülüyor. Ankara, Tokat, Çorum, Sivas ve Erzurum'da görülüyor. Trabzon ve Giresun'dan da vakalar var. Karadeniz Bölgesi'nin doğusu, İç Anadolu'nun ve Doğu Anadolu'nun kuzey kısmı kenelerin Krım Kongo Kanamalı Ateşi'nin görüldüğü bölgeler. Buralarda yaşayan insanların daha çok dikkat etmesi lazım. Kene, sağlıkçı olmayanın olay fark edemeyeceği bir şeydir. Çoğunlukta ben gibi görünür. Bu ben burada var mıydı, yok muydu diye tereddüte kapılırsınız. Pikniğe giderseniz, tarlada çalışırsanız, hayvanlarla temas ederseniz mutlaka tamamen soyunup birisi tarafından vücudunuz kontrol edilsin.''
Halk arasında yaygın olarak uygulanan kolonya, sirke ve sigara gibi yöntemlerin tehlikeli olduğunun altını çizen Ceyhan, kenenin yanlış çıkarılmasının risk oluşturduğunu belirtti:
''Kolonya, sirke ve sigara yöntemleri yanlış. Kenenin salyasında bulundurduğu bütün virüsün o sırada kene çenesini ve işte bu emici organlarını derinin altına sokmuştur zaten. Oraya boşaltmasına yol açar ve hastalık ortaya çıkma ya da işte hastalığın ağır seyretmesi riski artar. Bundan kaçınmak lazım. Eğer insanlar biliyorsa, evde de uygulanabilir. Sağlık Bakanlığı'nın kene çıkartma kartları vardır. Bu kartlarla bacaklarını, gövdesini sıkmadan kenenin bacaklarını sıkıp alttan, deriyle ilişkisini kesip öyle çıkarmak ve çıplak elle dokunmamak çok önemlidir. Kredi kartı gibi iki kartı, kenenin iki tarafından deriyle kenenin arasına yaklaştırıp oradan bastırarak çıkarırız. Eğer bilmiyorsa hiç dokunmasın. Mutlaka bir sağlık merkezine hemen en kısa sürede başvurun. Kendiniz çıkardıysanız mutlaka bir naylonla, eldivenle ya da bez parçasıyla tutup ağzını kapatabileceği bir kaba koyup sağlık merkezine ulaştırın. Her keneyi taşıyan ayrı virüsler vardır. Sağlık merkezleri kenenin Krım Kongo Kanamalı Ateşi taşıyıp taşımadığını inceler. Kenenin tanınmasına dair bazı telefon uygulamaları da geliştirildi. Onların da yararı olabilir.''
Prof. Dr. Mehmet Ceyhan, kene temasından sonra vatandaşların kendilerini gözlemlemesi gerektiğini belirterek sözlerini şöyle tamamladı:
''Eğer temas olduysa hastanede yapılan şey şudur: Kuluçka süresi boyunca, ki maksimum 10 gün kadar hasta evinde takip edilir. O sırada işte bir kan testlerine bakılır. Özellikle bu trombositopeni dediğimiz, yani kanamayı durduran hücrelerde azalma ya da lökopeni dediğimiz bağışıklık sisteminin temelini oluşturan hücrelerde sayısal azalma olup olmadığı takip edilir. Hasta bir süre takibe alınır. Bunun bir kısmı serolojik testler dediğimiz, kanda antikorların artıp artmadığına bakan testler vardır. Bunlar kesin tanı koydurmaz. Western Blood dediğimiz bir test ya da işte PCR testleriyle ya da kültür yöntemi ki o biraz uzun zamanda sonuç verir. Bu testlerden birinde pozitiflik varsa hasta mutlaka 3. basamak hastaneye gönderilir ve orada yatarak gözlem altına alınır. Çok etkili bir tedavi yok. Önemli olan hasta sürekli takip edilmeli ve ihtiyaç duyacağı kan ya da işte bu trombosit dediğimiz kan hücrelerinin naklini gerçekleştirmek hasta kanamaya başladığı sırada. Plazma veririz, pıhtılaşmayı kolaylaştırmak ve tanımayı durdurmak için gibi. Hangi organda bozukluk çıkarsa ki işte sinir sisteminde, böbrekte, karaciğerde, solunum sisteminde bozukluklar gelişir. Ona müdahale ederiz.''
İLGİLİ HABERLER
Google Play
App Store
Haberi Paylaş
11:52
YORUM YAZ