Minguzzi yasası nedir? Ahmet Minguzzi yasası kabul edildi mi?

İstanbul'da hayatını kaybeden 15 yaşındaki Mattia Ahmet Minguzzi'nin ardından çocukların karıştığı ağır suçlara ilişkin tartışmaların merkezine oturan düzenleme, kamuoyunda “Minguzzi Yasası” adıyla anılmaya başladı. Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, çocuk adalet sisteminde cezaların artırılmasından infaz uygulamalarına, ailelerin sorumluluğundan kesici ve delici aletlerin satışına kadar birçok başlıkta değişiklik öngörüyor.

MİNGUZZİ YASASI NEDİR?

“Minguzzi Yasası” resmi bir kanun adı değil. Kamuoyunda, çocukların karıştığı ağır şiddet ve cinayet olaylarının ardından hazırlanan ve çocuk adalet sisteminde kapsamlı değişiklikler yapan Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi için kullanılan bir isim olarak öne çıkıyor. Düzenlemenin temel hedefleri arasında çocukların suç örgütleri tarafından kullanılmasının önlenmesi, ağır suçlarda daha caydırıcı yaptırımlar uygulanması ve çocuklara özgü infaz sisteminin yeniden düzenlenmesi bulunuyor.

Düzenleme yalnızca hapis cezalarının artırılmasını kapsamıyor. Çocukların adli süreçte değerlendirilmesinden sosyal inceleme raporlarına, çocuk kapalı ceza infaz kurumlarından eğitimevlerine geçişe, ailelerin bakım ve gözetim sorumluluğundan silahların çocukların eline geçmesini önlemeye ve kesici-delici aletlerin çocuklara satışına kadar geniş bir alanda yeni hükümler getiriliyor.

MİNGUZZİ YASASI KABUL EDİLDİ Mİ?

Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı. Ancak kanunun tüm hükümlerinin aynı anda uygulanması öngörülmüyor. Örneğin çocuklara yönelik bazı kesici ve delici aletlerin satışına ilişkin yeni yasakların 1 Aralık 2026'da yürürlüğe girmesi düzenlemede ayrıca belirtiliyor.

Teklifin TBMM'ye sunulan halinde 18 madde ve yedi farklı kanunda değişiklik öngörülüyordu. Düzenlemenin amacı, çocukların işlediği suçlarda yalnızca cezalandırmayı değil, aynı zamanda çocukların korunmasını, yeniden topluma kazandırılmasını ve suçun tekrarının önlenmesini sağlayacak mekanizmalar oluşturmak olarak açıklandı.

ÇOCUKLARIN HAPİS CEZALARI NE KADAR OLACAK?

Yeni düzenlemenin en çok dikkat çeken başlıklarından biri, 12-18 yaş grubundaki çocuklar hakkında uygulanacak hapis cezalarının yeniden belirlenmesi oldu. Fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış çocuklar bakımından, suçun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirmesi halinde 19 yıldan 27 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek. Müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise bu süre 15 yıldan 18 yıla kadar olacak.

12-15 yaş grubunda ise çocuğun fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği ayrıca değerlendirilecek. Bu yeteneklerin bulunduğunun kabul edildiği durumda ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda 13 yıldan 18 yıla, müebbet gerektiren suçlarda ise 10 yıldan 12 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor. Diğer suçlarda da çocuklara uygulanan indirim oranları yeniden düzenleniyor.

ÇOCUK CEZAEVİ SİSTEMİ DEĞİŞİYOR

Yeni düzenlemeyle çocuk hükümlülerin cezalarının infazına doğrudan çocuk eğitimevlerinde başlanması uygulaması değiştiriliyor. İnfaza çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanması, iyi halli olduğu değerlendirilen çocukların ise daha sonra eğitimevlerine ayrılması esası getiriliyor. Böylece çocuğun ceza infaz sürecindeki durumu, suçunun niteliği ve bireysel özellikleri daha yakından değerlendirilecek.

Çocukların kapalı ceza infaz kurumlarında suç türlerine göre ayrı gruplarda barındırılması da düzenlemenin öne çıkan hükümleri arasında bulunuyor. Eğitimevine ayrılma kararını değerlendiren idare ve gözlem kurulunda Türkiye Barolar Birliği Çocuk Hakları Komisyonu tarafından görevlendirilecek bir avukatın da bulunması öngörülüyor. Olumsuz değerlendirme yapılan çocuklar için yeniden değerlendirme süresi ise en fazla altı ay olacak.

MİNGUİZZİ YASASIYLA AİLELERE DE YENİ YAPTIRIMLAR GELİYOR

Düzenlemeyle çocukların suç işlemesini önleme konusunda ailelerin sorumluluğu da artırılıyor. Ateşli silahın gerekli dikkat ve özen gösterilmeden muhafaza edilmesi ve bu nedenle çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olunması ayrı bir suç haline getiriliyor. Fiilin daha ağır bir suçu oluşturmaması halinde sorumlu kişi hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek.

Aile hukukundan doğan bakım, eğitim ve gözetim yükümlülüklerini yerine getirmeyen veli veya bakım sorumlularına yönelik cezalar da artırılıyor. Aile bireyinin ihmali sonucunda çocuğun kasten öldürme veya ağır yaralama suçu işlemesi halinde, yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişiye verilecek cezanın artırılabilmesinin önü açılıyor.

KESİCİ VE DELİCİ ALETLERİN SATIŞINA YENİ KURALLAR

Çocukların suçlarda kullandığı kesici, delici veya bereleyici aletlere erişiminin sınırlandırılması da düzenlemenin önemli başlıklarından biri. Av bıçağı, satır, döner bıçağı, ucu sivri tornavida, şiş ve demir çubuk gibi aletlerin belirli ruhsatlı yerler dışında satılması ve sergilenmesi yasaklanacak. 18 yaşından küçüklere bu tür aletlerin satılması ve çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması da yasak kapsamına alınacak.

Kurallara aykırı hareket edenlere 5 bin lira idari para cezası uygulanacak. Kabahate konu aletlerin sayı veya nitelik bakımından vahim olması halinde ceza 10 bin liraya kadar çıkabilecek ve söz konusu eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilebilecek. Bu düzenlemenin 1 Aralık 2026 tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülüyor.

“SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUK” İFADESİ DEĞİŞİYOR

Yeni düzenlemeyle çocuk adalet sistemindeki terminoloji de değiştiriliyor. Çocuk Koruma Kanunu, Sosyal Hizmetler Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yer alan “suça sürüklenen çocuk” ifadesinin yerine “adli süreçteki çocuk” ifadesi kullanılacak. Böylece çocukların adli süreç içerisindeki durumunun suçla özdeşleştirilmeyen bir ifadeyle tanımlanması amaçlanıyor.

Ayrıca 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yapılması zorunlu hale getiriliyor. Daha büyük çocuklar hakkında sosyal inceleme yapılmaması halinde ise savcılık veya mahkemenin bu durumun gerekçesini iddianamede ya da kararında göstermesi gerekecek.

CEZA SORUMLULUĞU BULUNMAYAN ÇOCUKLAR İÇİN YENİ TEDBİRLER

Ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar açısından yalnızca hapis veya cezai yaptırım uygulanması yerine çocuklara özgü güvenlik ve yönlendirme tedbirleri getiriliyor. Bu kapsamda sosyal ve toplumsal hizmetler, dijital risklerden korunma, kitap ve kütüphane, çevre temizliği ve bağımlılıkla mücadele gibi farklı tedbirler uygulanabilecek.

Tedbirlerin uygulanması sırasında çocuk veya çevresinden kaynaklanan direnç olması halinde kolluktan destek alınabilecek. Merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, il ve ilçelerde ise vali ve kaymakamların koordinasyonuyla kurumlar arasında takip ve iş birliği yapılması öngörülüyor.

MİNGUZZİ YASASI ÇOCUKLARIN CEZALARINI ARTIRIYOR MU?

Özellikle 15-18 yaş grubunda ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlar için 19 yıldan 27 yıla, müebbet gerektiren suçlar için ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor. 12-15 yaş grubunda da çocuğun algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğine göre yeni ceza sınırları uygulanacak.