Süresiz nafaka iptal edildi mi? Hangi durumlarda verilir?

Boşanma sonrası yoksulluğa düşecek eşe bağlanan yoksulluk nafakasında yeni dönem hazırlığı başladı. Mevcut düzenlemede yer alan süresiz nafaka hükmünün iptal edilmesinin ardından hazırlanan yeni modelin 13. Yargı Paketi kapsamında Meclis gündemine taşınması bekleniyor.

SÜRESİZ NAFAKA İPTAL EDİLDİ Mİ?

Anayasa Mahkemesi, yoksulluk nafakasının “süresiz olarak” talep edilmesine imkan veren Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesindeki ibareyi iptal etti. Ancak bu karar, nafakanın tamamen kaldırıldığı anlamına gelmiyor. İptal kararı Resmî Gazete'de yayımlandıktan 9 ay sonra yürürlüğe girecek şekilde ertelendi.

Dolayısıyla yeni sistem yürürlüğe girene kadar mevcut yasal düzenleme uygulanmaya devam ediyor. Ayrıca yeni nafaka modelinin nasıl uygulanacağına ilişkin kanun teklifinin henüz yasalaşmadığı ve 13. Yargı Paketi'nin Meclis'e sunulmasının beklendiği belirtiliyor. 

YENİ NAFAKA SİSTEMİ NASIL OLACAK?

Hazırlıkları devam eden modele göre süresiz nafakanın yerine belirli süreye bağlı bir sistem getirilmesi planlanıyor. Buna göre nafaka süresinin belirlenmesinde evliliğin ne kadar sürdüğü temel ölçütlerden biri olacak. Evlilik tarihinden boşanma davasının açıldığı tarihe kadar geçen sürenin yarısının esas alınması öngörülüyor. 

Öne çıkan modele göre 6 ay veya 1 yıl gibi kısa süreli evliliklerde bile en az 5 yıl nafaka ödenmesi planlanıyor. Daha uzun evliliklerde ise evlilik süresinin yarısı üzerinden bir süre belirlenmesi gündemde. Bununla birlikte kadının çalışamayacak durumda olması veya yaşının ilerlemiş olması gibi özel koşullarda mahkemenin daha uzun süreli nafaka kararı verebilmesi öngörülüyor.

YENİ NAFAKA MODELİNDE ÖNE ÇIKANLAR

• Süresiz yoksulluk nafakası yerine süreli nafaka sistemi getirilecek.
• 6 ay veya 1 yıl süren evliliklerde dahi en az 5 yıl nafaka verilmesi planlanıyor.
• Daha uzun evliliklerde sürenin evlilik süresinin yarısı üzerinden hesaplanması öngörülüyor.
• Çalışamayacak durumda olan veya ileri yaştaki kadınlar için daha uzun nafaka süresi mümkün olabilecek.
• İleri yaştaki kişiler, nafaka süresinin bitmesinden sonra ek süre talep edecekse 1 yıl içinde mahkemeye başvurmak zorunda olacak.
• Nafakanın başlangıçta aylık, ilerleyen süreçte ise toplu olarak ödenebilmesine imkan tanınması planlanıyor.

KISA SÜRELİ EVLİLİKTE NAFAKA KAÇ YIL OLACAK?

Yeni modelin en dikkat çeken ayrıntılarından biri kısa süreli evlilikler için öngörülen asgari nafaka süresi. Hazırlanan düzenlemeye göre evlilik 6 ay veya 1 yıl sürmüş olsa bile nafakanın en az 5 yıl ödenmesi gündemde bulunuyor. Böylece evliliğin çok kısa sürmesi durumunda da ekonomik açıdan desteğe ihtiyaç duyan tarafın korunması amaçlanıyor. 

Daha uzun evliliklerde ise tek bir sabit süre yerine evliliğin toplam süresinin dikkate alınması planlanıyor. Örneğin hazırlanan modelde nafaka süresinin evlilik tarihinden boşanma davasının açıldığı tarihe kadar geçen sürenin yarısı üzerinden belirlenmesi öngörülüyor. Ancak bu formülün nihai halinin Meclis'teki kanun teklifinin ardından kesinleşmesi bekleniyor.

KADIN ÇALIŞAMIYORSA NAFAKA SÜRESİ UZAYACAK MI?

Yeni sistemde nafaka süresinin her durumda aynı şekilde uygulanması yerine kişinin özel koşullarının da dikkate alınması planlanıyor. Kadının çalışamayacak durumda olması veya yaşının ilerlemiş bulunması halinde mahkemenin belirlenen süreden daha uzun nafakaya hükmedebilmesinin önü açılacak. 

Özellikle ileri yaştaki kadınlar açısından ek süre talebine ilişkin bir başvuru süresi de öngörülüyor. Nafaka süresi sona eren kişinin ek süre talep edebilmesi için en geç 1 yıl içinde mahkemeye başvurması gerekecek. Ayrıca nafakanın başlangıçta aylık ödenmesine karar verilmesine rağmen daha sonra toplu ödeme şeklinde düzenlenebilmesi de planlanan değişiklikler arasında yer alıyor.

ESKİ NAFAKALAR HEMEN KESİLECEK Mİ?

Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle daha önce kesinleşmiş boşanma davalarında bağlanmış yoksulluk nafakalarının doğrudan kesilmesi planlanmıyor. Hazırlanan modele göre mevcut nafaka alan kişilere 1 yıl daha ödeme yapılması öngörülüyor.

Burada önemli olan nokta, AYM kararının tek başına bütün nafakaları ortadan kaldırmaması. Anayasa Mahkemesi'nin iptal ettiği bölüm, yoksulluk nafakasının “süresiz olarak” talep edilmesine imkan veren ibare. Nafaka kurumunun kendisi ise tamamen kaldırılmış değil.

BOŞANMA DAVALARINDA YENİ DÖNEM

1. Yargı Paketi kapsamında yalnızca nafakanın değil, boşanma davalarının işleyişinin de değiştirilmesi planlanıyor. Çekişmeli boşanma davalarının uzun sürmesine neden olan nafaka, velayet ve mal paylaşımı gibi konuların boşanma kararından ayrılarak daha sonra görülmesi öngörülüyor.

Planlanan modelde önce çiftlerin boşanma sürecinin sonuçlandırılması ve ayrılık kararının verilmesi, ardından nafaka, velayet ve mal paylaşımı gibi konuların ayrı süreçlerde ele alınması hedefleniyor. Böylece ekonomik ve ailevi konuların boşanma kararını yıllarca geciktirmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

MAL PAYLAŞIMINDA ZAMANAŞIMI DEĞİŞECEK

Yeni yargı düzenlemesinde mal paylaşımından kaynaklanan davalara ilişkin sürelerde de değişiklik yapılması planlanıyor. Mevcut 10 yıllık zamanaşımı süresinin 5 yıla indirilmesi öngörülen başlıklar arasında bulunuyor.

Aile hukukundan kaynaklanan bazı davaların adli tatilde de devam etmesine yönelik düzenleme de paketin gündemindeki başlıklardan biri olarak aktarılıyor. Böylece boşanma sonrasında ortaya çıkan mal paylaşımı uyuşmazlıklarının daha kısa sürede sonuçlandırılması hedefleniyor.