Dar alanlara park ederken veya U dönüşü yaparken direksiyonu "tak" diye ses gelene kadar, yani sonuna kadar çevirip o pozisyonda bekletmek, sürücülerin en sık yaptığı hatalardan biridir. Zararsız bir manevra gibi görünen bu alışkanlık, aslında direksiyon kutusuna ve hidrolik pompasına uygulanan en büyük işkencedir. Ustaların "direksiyonu kırma" dediği bu hareketin motora ve yürüyen aksama verdiği zararın faturası, yedek parça fiyatlarıyla can yakıyor.
Şehir içi trafiğin ve park sorununun artmasıyla birlikte, sürücüler araçlarını en dar alanlara sığdırmak için manevra kabiliyetlerini sonuna kadar zorluyor. Direksiyon simidi, araç dururken veya çok düşük hızlarda manevra yaparken genellikle en sağa veya en sola "kilit noktasına" kadar çevrilir. Sürücü, tekerleklerin daha fazla dönmeyeceğini belirten o metalik "tok" sesini duyana kadar direksiyona asılır ve hatta o pozisyonda gaza basar. Ancak kaputun altında işler bu kadar basit değildir. O an duyduğunuz hafif uğultu veya tıslama sesi, direksiyon sisteminizin yardım çığlığıdır. İster eski tip hidrolik, ister yeni nesil elektrikli direksiyon olsun, "tam tur" yaslanmak, sistemin ömrünü yarı yarıya kısaltan bir numaralı hatadır.
Eğer aracınızda hidrolik direksiyon sistemi varsa (ki Türkiye'deki araç parkının %60'ı hala bu sistemdedir), direksiyonu sonuna kadar çevirdiğinizde sistemdeki yağ basıncı maksimum seviyeye (yaklaşık 100-120 bar) ulaşır. Bu, sistemin normal çalışma basıncının katbekat üzerindedir.
Siz direksiyonu son noktada (kilit noktasında) sıkıca tutmaya devam ettiğinizde, hidrolik pompası sıvıyı itmeye çalışır ancak sıvı gidecek yer bulamaz. Bu durum, pompanın içindeki paletlerin aşırı zorlanmasına, hidrolik yağının aniden ısınmasına ve sistemdeki kauçuk hortumların (o-ring ve keçelerin) basınca dayanamayıp patlamasına neden olur. Aracın altından kırmızı renkli bir yağ damladığını görüyorsanız veya direksiyonu çevirirken "viyk viyk" diye bir kayış sesi geliyorsa, geçmiş olsun; pompayı veya direksiyon kutusu keçelerini "kırmışsınız" demektir.
"Benim arabam yeni model, elektrikli direksiyon (EPS) var, bana bir şey olmaz" diye düşünmeyin. Elektrikli sistemlerde hidrolik yağ yoktur ancak çok hassas bir elektrik motoru ve tork sensörü vardır. Siz direksiyonu mekanik sınırına dayayıp orada tutmaya zorladığınızda, elektrik motoru tekerlekleri daha fazla çevirmek için aşırı akım çeker.
Bu durum motorun ve sürücü kartının (beyninin) aşırı ısınmasına yol açar. Yeni nesil araçlar, bu ısınmayı algıladığında koruma moduna geçer ve gösterge panelinde "Direksiyon Arızası" ışığı yakarak direksiyonu sertleştirir. Ancak bu koruma devreye girene kadar motordaki sargılar zarar görebilir. 2026 itibarı ile ortalama bir elektrikli direksiyon kutusu değişim maliyeti 60.000 TL ile 100.000 TL arasındadır. Basit bir alışkanlık yüzünden bu maliyetle karşılaşmak istemezsiniz.
Peki, dar bir alanda manevra yaparken ne yapmalıyız? Çözüm, ustaların "Geri Tepme Payı" dediği teknikte gizlidir. Direksiyonu sağa veya sola tam kırdığınızda, o son noktaya (stop noktasına) değdiği an, direksiyonu hemen 2-3 santim (çeyrek turdan az) geri bırakın.
Bu küçücük hareket, tekerlek açısını neredeyse hiç değiştirmez (manevranızı bozmaz) ancak sistem üzerindeki o devasa yükü %90 oranında azaltır. Hidrolik valfleri açılır, yağ rahatça devirdaim yapar ve pompa rahatlar. Elektrikli sistemde ise motorun üzerindeki stres kalkar. Uğultu sesinin kesildiğini zaten kulaklarınızla da duyarsınız.
Yapılan bir diğer hata da "kuru direksiyon"dur. Araç tamamen dururken, lastikler asfalta yapışmışken direksiyonu çevirmek, lastiklerin yere temas eden yüzeyini (tabanını) zımparalar gibi aşındırır ve ön takım parçalarına (rot başları, rotiller) hareket halindeki manevraya göre 5 kat daha fazla yük bindirir.
Mümkün olduğunca araç çok yavaş da olsa (karınca hızıyla) hareket halindeyken direksiyonu çevirmeye alışın. Eğer mutlaka dururken çevirmeniz gerekiyorsa, ayağınızı frenden hafifçe çekerek aracın esnemesine izin verin. Bu, lastiklerin sürtünme direncini kıracak ve direksiyon kutusunu rahatlatacaktır. Direksiyon simidi, aracınızın en çok kullandığınız parçasıdır; ona nazik davranmak, sizi sanayi köşelerinde "çıkma direksiyon kutusu" aramaktan kurtarır.
Google Play
App Store