Kış gecelerinde ayakları bir türlü ısınmayanların vazgeçilmezi olan "çorapla uyuma" alışkanlığı, tıp dünyasını ve halkı yıllardır ikiye bölmüş durumda. Bir grup, çorabın uykuya dalmayı kolaylaştırdığını savunurken, diğer grup lastik izi yapan çorapların kan dolaşımını keserek varis, mantar ve egzama oluşumuna zemin hazırladığını belirtiyor. Peki, yatağa çorapla girmek tıbben doğru mu? İşte uyku kalitesi, vücut ısısı dengesi ve ayak sağlığı üzerindeki etkileriyle son bilimsel veriler.
Soğuk bir yatak odasında, buz gibi ayaklarla uyumaya çalışmak, uykusuzluğun en yaygın nedenlerinden biridir. Vücut, uyku moduna geçebilmek için iç sıcaklığını (core temperature) düşürmek zorundadır. Ancak el ve ayaklar çok soğuksa, beyin "donma tehlikesi" algısıyla vücut ısısını korumak için kanı hayati organlara çeker ve uykuya dalış sürecini engeller. İşte bu noktada çorap devreye girer. Ancak seçtiğiniz çorabın türü ve materyali, bu alışkanlığı bir sağlık dostuna veya düşmanına dönüştürebilir. 2026 kışında, doğru uyku hijyeni için çorap çekmecenizi gözden geçirmeniz gerekebilir.
Bilimsel araştırmalar, çorapla uyuyan kişilerin, çorapsız uyuyanlara göre ortalama 15 dakika daha erken uykuya daldığını kanıtlamıştır. Bunun nedeni "Vazodilatasyon" (Damar Genişlemesi) denilen fizyolojik olaydır.
Ayaklarınız çorap sayesinde ısındığında, ayak damarları genişler. Genişleyen damarlar, vücudun merkezindeki sıcak kanın uç noktalara (ayaklara) akmasını ve oradan yüzeyden ısı kaybederek vücut sıcaklığının düşmesini sağlar. Kulağa ters gelse de; uykuya dalmak için ayakların sıcak, vücudun serin olması gerekir. Çorap, beynin "ayaklar ısındı, artık rahatlayabilirsin" sinyalini almasını ve melatonin (uyku hormonu) salgılamasını hızlandırır. Ayrıca menopoz dönemindeki kadınlarda görülen "sıcak basması" ataklarının, çorap giyilerek (vücut ısısı dengelendiği için) azaldığı gözlemlenmiştir.
Çorapla uyumanın zararlı olduğu durumlar, tamamen "yanlış çorap seçimi" ile ilgilidir. Gün boyu giydiğiniz, lastikleri sıkı olan soket çoraplarla yatağa girmek, ayak bileğindeki yüzeysel kan dolaşımını yavaşlatır.
Uyku sırasında kan basıncı zaten düşer. Bir de buna sıkı lastik baskısı eklendiğinde, ayaklarda ödem oluşumu, uyuşma ve uzun vadede varis problemleri tetiklenebilir. Eğer sabah uyandığınızda bileğinizde derin bir çorap izi görüyorsanız, o gece dolaşım sisteminize zarar vermişsiniz demektir. Uyku için kullanılacak çorabın lastiksiz, bileği sıkmayan, bol ve yumuşak olması şarttır. "Uyku Çorabı" veya "Babaanne Çorabı" denilen yünlü/havlu modeller en sağlıklı tercihtir.
Çorapla uyumanın bir diğer karanlık yüzü ise dermatolojik sorunlardır. Ayaklarımızda yaklaşık 250 bin ter bezi bulunur. Eğer nefes almayan sentetik (polyester, naylon) çoraplarla uyursanız, gece boyunca oluşan nem çorabın içinde hapsolur.
Sıcak, nemli ve karanlık ortam, "Ayak Mantarı" (Tinea Pedis) için ideal üreme alanıdır. Ayrıca tırnak mantarı ve egzama gibi cilt hastalıkları da bu ortamda hızla yayılır. Gün boyu ayakkabının içinde terleyen o çorapla yatağa girmek ise hijyenik bir felakettir. Sokaktaki bakterileri yatağa taşımanın yanı sıra, bütün gün nemli kalan çorap gece boyunca ayağınızı çürütür.
Sağlıklı bir uyku için uzmanların önerisi şudur:
Doğru çorapla uyumak sağlığa zararlı değil, aksine uyku kalitesini artıran bir alışkanlıktır. Ancak hijyen ve dolaşım kurallarına dikkat edilmediğinde, ayak sağlığını tehdit eden bir hataya dönüşebilir.
Google Play
App Store