Ebola virüsünde korkutan tablo! Mehmet Ceyhan uyardı: Belirtileri griple neredeyse aynı!

Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde (KDC) yeniden alarm veren Ebola virüsü, yüksek ölüm oranı ve ağır seyreden belirtileriyle endişeyi artırdı. Vaka ve can kayıplarının yükselmesiyle gözler bir kez daha Ebola salgınına çevrilirken, hastalığın Covid-19'dan farklı olarak solunum yoluyla kolayca yayılmaması en önemli ayrımlardan biri olarak öne çıkıyor.

Peki, Ebola nasıl bulaşıyor, ilk belirtileri neler, ölüm riski ne düzeyde? Ebola ile Covid-19 arasındaki farklar neler ve Türkiye'de Ebola riski var mı? Enfeksiyon Hastalıkları Derneği Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ceyhan, merak edilen tüm bu soruları Tgrthaber.com Özel Haber Editörü Zeynep Gizem Er'e yaptığı özel değerlendirmede yanıtladı.

Ebola'nın Covid-19 gibi solunum yoluyla kolayca bulaşmadığını vurgulayan Ceyhan, virüsün esas olarak kan ve diğer vücut sıvılarıyla temas yoluyla yayıldığını belirtti. Son salgının küresel ölçekte büyük bir pandemiye dönüşmesinin şu aşamada beklenmediğini ifade eden Ceyhan, buna rağmen özellikle riskli bölgelerde dikkatli olunması gerektiğinin altını çizdi.

EBOLA İLE COVİD-19 ARASINDAKİ KRİTİK FARK

Prof. Dr. Mehmet Ceyhan, Ebola ile Covid-19 arasındaki en önemli farkın bulaşma şekli olduğunu belirterek Ebola'nın ölüm oranına dikkat çekti:

''Bölgedeki Ebola salgını, aslında büyük bir salgın. İlk 1976'da Ebola ilk tarif edilmiş. Ondan sonraki ikinci en hızlı yayılım gösteren salgını yaşıyorlar. Ebola, solunum yoluyla bulaşan Covid gibi bir hastalık değil. O yüzden birdenbire böyle patlama tarzında günde işte binlerce vakanın olduğu bir salgın zaten beklemiyoruz. Ebola'yı bölgedeki hayvanlar maymunlar, yarasalar daha çok taşıyor. Böyle olduğu için böyle birdenbire hızla yayınmıyor. Nitekim 1976'da gene ilk tarif edildiği bölge bu bölge. Eski adı Zaire, yeni adı Kongo Demokratik Cumhuriyeti olan ülkeyle onun kuzeyindeki Sudan'da görülmüştü. Sonra uzun yıllar boyu bir sessizlik dönemi olmuş. Böyle tek tük vakalar olmuş bir 15 yıl kadar. Sonra 1900'lü yılların sonlarında ufak çaplı böyle vaka artışları şeklinde görülmüş. Daha sonra ilk büyük salgın 2014-2016 arasında olmuş. Salgın döneminde 18 bin ölüm rapor edilmiş. Çok yüksek bir ölüm oranı. Covid ile kıyasladığımızda ölüm oranı %3 civarındayken, bunda ilk baştaki salgında %88'di. Şimdi de %46.3 bu son salgında. Demek ki her hastalanan iki kişiden biri hayatını kaybediyor. Çok ölümcül olması nedeniyle korkuluyor. İlk olarak bu bölge dışında komşu bölgelerde vakalar görülmüş ama uzak yayılımı 2000'li yıllarda olmuş. 2014-2016 salgınında, Avrupa'da ve Amerika Birleşik Devletleri'nde de vakalar görülmüş. Bunlar hep hasta insanların Avrupa'ya ya da Amerika'ya gidip orada kişilere bulaştırmasıyla olmuş. Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ne seyahat etmediyseniz, hasta insanlarla temas etmeyip hayvanların bulunduğu ortamlara gitmediyseniz herhangi bir risk söz konusu değil. Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde uzun süre kalıp o tarz ortamlara girerseniz hastalık riski söz var.''

''PANDEMİ ŞEKLİNDE BÜYÜK BİR SALGIN SÖZ KONUSU DEĞİL''

Son salgının bölgesel özelliklerine ve sağlık altyapısındaki sorunlara dikkat çeken Ceyhan, mevcut tablonun Covid-19'daki gibi küresel bir yayılım göstermediğini söyledi:

''Son salgın Kongo'nun doğu tarafında ortaya çıktı. O bölge aşiret kavgalarının olduğu bir bölgedir. Sağlık altyapısı son derece kötü. Dünya Sağlık Örgütü'nün tahmini sadece vakaların %30'una ulaşılabiliyor. Yani orada işte 4 bin vaka olduğu zaman gerçek rakam 12 bin civarında. 2 bin ölüm olduğu zaman da işte 6-7 bin civarında ölüm var demektir. Bu son salgında Avrupa ve Amerika'da ya da uzak bir ülkede yeni vaka tarif edilmedi. O yüzden de bu ülkelere yayılım ya da büyük bir pandemi şeklinde bir büyük salgın pek söz konusu değil. Büyük pandemiler daha çok solunum yoluyla bulaşan hastalıklarla oluyor. Çünkü uçağa biniyorsunuz, uçaktan bulaşıyor. Oradan gelen birisiyle aynı ortamda bulunuyorsunuz, restoranda, alışveriş merkezinde o bulaştırabiliyor etrafa.''

EBOLA NASIL BULAŞIR?

Prof. Dr. Mehmet Ceyhan, Ebola'nın bulaşma mekanizmasının kan ve vücut sıvılarıyla temas olduğunu açıkladı:

''Ebola hastalık taşıyan kişinin kanıyla, teriyle, tükürüğüyle ya da idrarıyla temas olursa eğer risk altına giriyor. Tokalaşma gibi hareketlerle bulaşma ihtimali çok düşüktür. Ancak hasta hastalığının farkında değilse ve biriyle tokalaştıysa virüsün size bulaşıp hastalık oluşturma riski yok denecek kadar düşüktür. Hayvandan insana ya da hasta insandan insana bulaşan bir hastalıktır. Daha çok kan ve vücut sıvılarıyla ya da hasta hayvanın etinin yenmesi ya da bir ürünün kullanılmasıyla bulaştığı için vaka dağılımı Covid'de kıyasladığınız zaman çok yavaş bir büyüyen bir salınım. Çoğunlukla sağlık merkezlerinde büyük salgınlar çıkıyor. Çünkü hasta ilk oraya gelmiş oluyor. Hastanın kanıyla, sekresyonlarıyla temas olduğu için bu şekilde bir yayılım olabiliyor. Günlük hayatta o kişilerle çok yakın bir temas yoksa bulaşma söz konusu değil.''

TÜRKİYE'DE EBOLA RİSKİ VAR MI?

Türkiye'de şu anda bir Ebola vakası bulunmadığını belirten Ceyhan, riskin özellikle Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ne seyahat eden ve hastalık taşıyan kişilerle yoğun temas kuran kişiler açısından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi:

''Bu son salgın çok lokalize. Sudan, Uganda gibi komşu ülkelerde yoğun önlemler alındı. Türkiye'de bir vaka yok. Bir Türk vatandaşı Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ne giderek ancak riskli bir temasta bulunabilir. Ya kanı sıçrayacak ya teriyle ya tükürüğüyle yoğun bir temasta bulunacak. Ancak öyle bir durumda o kişi hastalanıp dönebilir. Bütün ülkeler havaalanlarında Kırım Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nden dönen vatandaşlar içi yoğun önlemler almış durumda. Ancak Hantavirüste olduğu gibi kişi, sadece oraya gitmeyebilir, oradan başka yere geçerse gemi durumunda yaşananlar gibi olabilir. Böyle bir risk var. Her zaman tetikte olmak lazım. Ama onun dışında ciddi bir tehlike söz konusu değil şu anda.''

BU BELİRTİLERE ÇOK DİKKAT

Hastalığın başlangıç döneminde ortaya çıkan belirtilerin griple çok benzer olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Mehmet Ceyhan, ateş, baş ağrısı, bulantı, kusma, ishal ve döküntü gibi belirtilerin ardından tablonun ağırlaşabileceğini ifade etti:

''Ebola, bir kanamalı ateş hastalığıdır. Dünyanın değişik bölgelerinde, daha çok belli bölgelere lokalize olan kanamalı ateşler var. Yani vücuttan kanama ve ateş hastalığın tipik bulguları. Biz bunu Türkiye'de Kırım Kongo kanamalı Ateşi olarak görüyoruz. Tamamen farklı bir etken, bulaşma yolu farklı. Kenelerle bulaşıyor. Ebola, işte Marburg hastalığı gibi ilk tarif edildiği yerin adını alıyor genellikle bu Ebola da Kongo Cumhuriyeti'nde bir şey nehrin adı. İlk oradan çıktığı için o adı almış. İlk başta bir 2-3 günlük bir kuluçka süresinden sonra hemen arkasından çok şiddetli gripten ayrımı zor olan belirtiler ortaya çıkıyor. Örneğin: ateş, baş ağrısı, bulantı, kusma, ishal ve vücutta döküntü ile başlıyor. Aynı Kırım Kongo kanamalı Ateşi'nde olduğu gibi. Arkasından hastalık ilerledikçe vücudun değişik yerlerinden ağızdan, burundan, bağırsaklardan, idrar yolundan kanamalar ortaya çıkıyor. Takiben de çoklu organ yetmezliği gelişerek hasta kaybediliyor.''

''EBOLA AŞISI SON SALGINA KARŞI ETKİLİ DEĞİL''

Ceyhan, mevcut aşıların Ebola virüsünün belirli bir türüne karşı geliştirildiğini belirterek son salgına neden olan virüs tipi açısından aşının etkinliği konusunda dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu:

''Bunun bir aşısı bulundu, Zaire isminde ülkenin eski adıyla anılan bir virüs tipine karşı. O bölgede insanlar çok yüksek oranda olmasa da aşılanırken bu yeni çıkan 2026 salgınına neden olan bu tip aşıdan etkilenmiyor. Aşı ile önleyemiyorsunuz onu. Herhangi bir tedavisi de yok. Ancak hasta yoğun bakıma yatırılınca kişinin organ bozuklukları, sıvı ve kan kaybını telafi etmeye çalışıyorsunuz.''

İLGİLİ HABERLER

Marmara’da deprem alarmı! Süleyman Pampal riskli bölgeleri açıkladı: 'Kırılmasını beklediğimiz bir parça var'

Altında sert düşüş sonrası kritik tahmin! Yeni rota belli oldu! Prof. Dr. Sefer Şener tarih ve rakam verdi!