"Saçını kurutmadan yatma, başın ağrır, sinüzit olursun." Bu cümleyi çocukluğumuzdan beri annelerimizden, büyüklerimizden duyarız. Genellikle bu uyarıyı "üşütme" korkusuyla ilişkilendirsek de, dermatologlar ve saç sağlığı uzmanları ıslak saçla uyumanın aslında çok daha ciddi, gözle görülmeyen biyolojik bir tehdit yarattığını söylüyor. Nemli saç ve sıcak yastık ikilisi, saç derinizde yaşayan fırsatçı mantarlar için mükemmel bir üreme ortamı sunuyor. Kepeklenmeden saç dökülmesine, hatta yüzünüzde geçmeyen sivilcelere kadar birçok sorunun kaynağı, o masum sandığınız "ıslak uyku" olabilir.
Günün yorgunluğuyla eve gelip duş aldıktan sonra saç kurutma makinesinin sesiyle uğraşmak istememek veya "sabaha kadar kendi kendine kurur" düşüncesiyle yatağa girmek oldukça yaygın bir alışkanlıktır. Özellikle yaz aylarında serinlik hissi verdiği için tercih edilen bu durum, aslında yatak odanızda mikroskobik bir "tropikal orman" yaratır. Yastığınız, başınızın ısısı ve saçınızdaki nemle birleştiğinde, mantarlar ve bakteriler için ideal bir inkübatöre (kuluçka makinesi) dönüşür. İnsan kafa derisinde doğal olarak bulunan ancak sayıları kontrol altında olan mikroorganizmalar, bu nemli ve sıcak ortamı bulduklarında kontrolden çıkarak hızla çoğalmaya başlar. İşte o an, saç sağlığınız için geri sayım başlamış demektir.
Her insanın saç derisinde "Malassezia" adı verilen bir maya mantarı türü yaşar. Normal şartlarda zararsız olan bu mantar, nemli ortamları çok sever. Islak saçla uyuduğunuzda, yastık kılıfınız ve saç dipleriniz saatlerce (yaklaşık 8 saat) nemli kalır. Bu süre, Malassezia mantarının kolonileşmesi ve sayısını patlatması için yeterlidir. Mantar popülasyonu arttığında, saç derisinde şiddetli kaşıntı, pullanma, kızarıklık ve halk arasında "yağlı egzama" olarak bilinen Seboreik Dermatit tablosu ortaya çıkar. Bu durum, inatçı kepek sorununa ve saç köklerinin zayıflayarak dökülmesine yol açar. Saç diplerindeki bu enfeksiyon, saçın beslenmesini bozar ve saçın kalitesini düşürür. Birçok kişi pahalı şampuanlar kullanmasına rağmen kepekten kurtulamıyorsa, suçlu şampuan değil, her gece tekrarlanan bu ıslak uyku alışkanlığı olabilir.
Saç telleri, keratin proteinlerinden oluşan karmaşık bir yapıya sahiptir. Saç ıslandığında, su molekülleri saçın en dış tabakası olan kütikülün altına girer ve saçın iç kısmını (korteks) şişirir. Bu şişme, saçı elastikiyetini kaybetmiş, savunmasız ve kırılgan bir hale getirir. Islak saç, kuru saça göre çok daha kolay kopar ve esner. Siz ıslak saçla yastığa başınızı koyup gece boyunca sağa sola döndüğünüzde, saç telleri yastık kılıfına sürtünür. Bu sürtünme (friksiyon), zaten şişmiş ve zayıflamış olan saç kütiküllerinin kalkmasına, saçın çatallaşmasına ve koparak dökülmesine neden olur. Uzmanlar buna "mekanik yıpranma" der. Sabah uyandığınızda yastığınızda gördüğünüz saç telleri veya saçlarınızın "saman gibi" mat ve karışık olması, işte bu gece boyu süren sürtünme savaşının sonucudur. Ayrıca saçın sürekli şişip inmesi, "Higral Yorgunluk" (Hygral Fatigue) denilen, saçın nem dengesinin bozulup liflerinin parçalandığı bir duruma yol açar.
Islak saçla uyumanın zararı sadece saçla sınırlı değildir; cildinizi de tehdit eder. Islak yastık, sadece mantarlar için değil, bakteriler ve ev tozu akarları (mite) için de bir ziyafet sofrasıdır. Yastığın iç dolgusuna (elyaf, yün veya kuş tüyü) kadar işleyen nem, burada küf oluşumuna neden olabilir. Küf sporları, solunum yoluyla alerjileri ve astımı tetikleyebilir. Daha da kötüsü, yastık kılıfında üreyen bakteriler, gece boyunca yüzünüze temas eder. Eğer yüzünüzde geçmeyen sivilceler, akneler veya sabahları şiş uyanma gibi sorunlar varsa, bunun sebebi yastığınızdaki "bakteri biyofilmi" olabilir. Islak saç, yastığı kirletir; kirli yastık ise cildinizi bozar.
Saç ve cilt sağlığınızı korumak için altın kural basittir: Saçınızı tamamen kurutmadan asla yatağa girmeyin. Eğer saç kurutma makinesinin ısısından çekiniyorsanız, makineyi en düşük ısı ayarında veya soğuk üfleme modunda kullanarak saç diplerini mutlaka kurutmalısınız. Saç uçlarının hafif nemli kalması tolere edilebilir ancak saç derisinin (diplernin) kuru olması, mantar oluşumunu engellemek için şarttır. Eğer saçınızı kurutmaya vaktiniz yoksa, duşunuzu sabah saatlerine kaydırmak en sağlıklı seçenektir. Ayrıca, pamuklu yastık kılıfları yerine suyu daha az emen ve sürtünmeyi azaltan ipek veya saten yastık kılıfları kullanmak, saç kırılmalarını ve ciltteki baskıyı azaltabilir. Ancak ipek kılıf bile ıslaklığın yarattığı mantar riskini tamamen ortadan kaldırmaz. Güzellik uykusu, ancak "kuru" bir uykuyla mümkündür.
Google Play
App Store