Artan yemekleri saklamak, işe sefer tası götürmek veya bakliyatları düzenlemek için kullanılan plastik saklama kapları, her mutfağın olmazsa olmazıdır. Ancak hepsi aynı masumiyete sahip değildir. Kabın altında, genellikle bir üçgen içine gizlenmiş küçük rakamlar, o plastiğin kimyasal kimliğini ve sağlığınızla oynayıp oynamadığını anlatır. Bazıları ısıyla temas ettiğinde zehir saçarken, bazıları hormon dengesini alt üst edebilir. İşte mutfağınızdaki plastiklerin şifreleri ve güvenli olan tek numara.
Plastik, modern hayatın en büyük kolaylıklarından biri olsa da, gıda ile teması söz konusu olduğunda en büyük soru işaretlerini barındırır. Camın ağırlığı ve kırılganlığı nedeniyle tercih edilen plastik kaplar (Tupperware tarzı ürünler, dondurma kapları, yoğurt kovaları), zamanla mutfak dolaplarını ele geçirir. Çoğu kullanıcı, eline geçen her plastik kabı tekrar tekrar kullanır, içine sıcak yemek koyar veya mikrodalgaya atar. Ancak plastik endüstrisinin, ürünlerin altına koyduğu o küçük "Geri Dönüşüm Kodları" (Reçine Tanımlama Kodu), aslında bir kullanım kılavuzudur. 1'den 7'ye kadar numaralandırılan bu kodlar, o plastiğin hangi maddeden üretildiğini ve gıdaya ne kadar kimyasal sızdırdığını (migrasyon) gösterir. Eğer dolabınızdaki kapların altında hangi numaranın yazdığını bilmiyorsanız, yavaş yavaş zehirleniyor olabilirsiniz.
Genellikle şeffaf su şişeleri, gazlı içecek şişeleri ve bazı sıvı yağ şişelerinde "1" numarasını veya "PET" yazısını görürsünüz. Bu plastik türü (Polietilen Tereftalat), sadece ve sadece tek kullanım için tasarlanmıştır.
Büyük bir hata yapılarak, biten su şişeleri yıkanıp tekrar tekrar su doldurularak veya içine turşu, salça gibi gıdalar konularak kullanılır. PET plastikler, zamanla ve özellikle güneş ışığı/ısı gördüğünde yapısındaki kimyasalları suya salmaya başlar. Ayrıca gözenekli yapısı nedeniyle bakterilerin yerleşmesi için mükemmel bir ortam oluşturur; ne kadar yıkarsanız yıkayın tam olarak temizlenmez. 1 numaralı şişeler işlevini tamamladığında doğrudan geri dönüşüm kutusuna gitmelidir.
Eğer bir saklama kabının, streç filmin veya köpük bardağın altında "3" (PVC) veya "6" (PS - Polistiren) görüyorsanız, o ürünü gıda ile temas ettirmemeniz gerekir.
En kafa karıştırıcı ve en tehlikeli grup "7" numaradır. Bu kod, "Diğer" (Other) anlamına gelir ve genellikle 1'den 6'ya kadar olan kategorilere girmeyen plastikleri kapsar. Polikarbonat (PC) plastikler bu gruptadır. Sert, şeffaf ve cama benzeyen yapısıyla çok kaliteli dursa da, 7 numaralı plastiklerin büyük kısmı Bisfenol-A (BPA) içerir.
BPA, vücutta östrojen hormonunu taklit eden bir endokrin bozucudur. Kısırlık, obezite, diyabet ve erken ergenlik gibi sorunlarla ilişkilendirilmiştir. Eğer elinizdeki sert plastik damacana veya saklama kabının altında 7 yazıyorsa ve üzerinde ayrıca "BPA Free" (BPA İçermez) ibaresi yoksa, o kaptan derhal kurtulmanız gerekir. Özellikle biberonlarda ve çocuk beslenme kaplarında 7 numara kesinlikle kabul edilemez.
Peki, hangi plastiği kullanacağız? Gıda saklamak için en güvenli, ısıya en dayanıklı ve kimyasal salınımı en düşük olan plastik türü "5" numara (PP - Polipropilen) dir.
Yoğurt kapları, kaliteli saklama kapları ve mikrodalgaya girebilen ürünlerin çoğu PP'den yapılır. 5 numaralı plastikler, yüksek erime noktasına sahiptir, bu da içine sıcak yemek konulduğunda veya makinede yıkandığında kimyasal yapısının bozulmasını engeller. Eğer plastik kullanmak zorundaysanız, kabın altında mutlaka "5" rakamını veya "PP" harflerini arayın. Ancak unutmayın, 5 numara bile olsa, hiçbir plastik cam veya porselen kadar masum değildir.
Plastiğin numarası ne olursa olsun (5 numara dahil), "Mikrodalga Fırın" kullanımı her zaman risklidir. Mikrodalga, gıdadaki su moleküllerini titreştirerek ısıtırken, plastiğin yüzeyini de bölgesel olarak aşırı ısıtabilir. Bu "sıcak noktalar", en güvenli plastikten bile gıdaya mikroplastik ve katkı maddesi geçişini (migrasyonu) tetikler.
Benzer şekilde, bulaşık makinesindeki agresif deterjanlar ve aşırı sıcak su, plastik kapların yüzeyini zamanla aşındırır, çizer ve yapısını bozar. Rengi matlaşmış, yüzeyi pütürlenmiş veya çizilmiş plastik kaplar, numarası 5 olsa bile artık güvenli değildir ve değiştirilmelidir. Gıdayı ısıtırken cam kap kullanmak, saklarken de mümkün olduğunca camı tercih etmek, 2026 yılına girerken alabileceğiniz en sağlıklı mutfak kararıdır.
Google Play
App Store